Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2009/70 D.İş. sayılı dosyasında yaptırdıkları tespite dayanarak, binadaki eksik ve ayıplı işler bedeli için davacıdan toplam 4.800,00 TL alacaklı olduklarını savunarak, mahsup itirazında bulunmuştur. Mahkemece, davalının bu alacağı takas alacağı ve bunun ileri sürülmesi takas def'i olarak nitelendirilmiş ve süresinde ileri sürülmediği gerekçesiyle dikkate alınmamıştır. Oysa, takas ve mahsup birbirinden farklı kavramlardır. Mahsupta, birbirinden ayrı ve bağımsız iki alacak mevcut olmayıp, alacak miktarından belli olgular dolayısıyla indirme talebi bulunmaktadır. Alacaktan indirilecek olan meblağ bir karşı alacak değildir. Mahsup alacağın gerçek miktarını belirlemek üzere yapılan bir işlemdir. Mahsup itirazının karşı dava olarak ileri sürülmesine gerek olmadığı gibi ayrı bir davada istenmesi zorunluluğu da bulunmamaktadır. Takasta ise, birbirinden bütünüyle ayrı ve bağımsız, karşılıklı iki alacak (borç) vardır....
Ancak, meselenin doğru bir şekilde çözümlenmesi için birbirinden farklı kavramlar olan takas ve mahsup kavramlarının netleştirilmesi zorunludur. Takas, bir miktar para ya da konuları itibariyle aynı türden malı birbirine borçlu olan tarafların, borçların muaccel olması ve takas itirazının dermeyan edilmesi kaydıyla, az olan borcun çok olana nazaran sona erdirilmesi olarak tanımlanabilir. Takas, hukuki niteliği itibariyle bozucu yenilik doğuran bir hak olup, sözleşme niteliğinde bulunmadığından, takas iradesinin muhatabına ulaşmasıyla birlikte sonuç doğurmaya başlayacağı kabul edilir. Bu nedenle, takas iradesinin açıklanmamış olması ya da açıklansa bile karşı tarafa varmaması halinde borçların takasından söz edilemez. Tanımdan da anlaşılacağı üzere, takas, borcu sona erdiren nedenlerden biridir....
Henüz doğmamış veya takas anında sona ermiş alacaklar takas edilemez. Takas, karşılık dava olarak ileri sürülebileceği gibi, def'i olarak da ileri sürülebilir. Takasın def'i olarak ileri sürüldüğü davada, takas ve mahsup sonucu kalan ve hüküm altına alınan miktar üzerinden yargılama harcı alınacak, takas ve mahsup def'i sebebi ile reddedilen miktar üzerinden ileri süren yararına vekâlet ücreti ve yargılama giderine karar verilecektir. Somut olayda, Mahkemece, davacıya yapılan 5.000,00 TL’lik banka havalesinin neye ilişkin olduğu belirtilmediği gibi davalı tarafça bu havalenin sehven yapıldığı ifade edildiği ve davalı tarafından cevap dilekçesinde takas def'i ileri sürülmemesine rağmen, re’sen dikkate alınarak mahsup yapılması hatalı olup, karar bu yönü itibari ile de isabetsizdir. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda yazılı sebeplerden BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 14/12/2017 gününde oybirliğiyle karar verildi....
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; her ne kadar davalı tarafça davanın reddine karar verilmesi talep edilmiş ise de, deliller toplanmış, dava konusu taşınmazda keşif yapılarak 30/10/2018 tarihli bilirkişi heyeti raporu ile rapora itiraz edilmesi üzerine ek raporlar ve yeni bir bilirkişi heyetinden 01/02/2021 tarihli heyet raporu alınmış olup, davacı tarafça davalı ...’e 12/03/2013 tarihinde 20.000 TL ve 10/08/2013 tarihinde 4000 TL ödeme yapıldığı anlaşılmış olmakla davacının taşınmaza yaptığı toplam 27. 375,00 TL faydalı masraf bedelinden davalı tarafın takas mahsup talebi üzerine 8.649,19 TL ecri misil bedelinin mahsup edilmesi ile davacının faydalı masraf talebi yönünden de 18.725 TL alacaklı olduğu anlaşılmış, bilirkişi raporlarının denetime elverişli olması nedeni ile raporlara itibar edilmiştir....
O halde mahkemece, borçlunun takas talebi yönünden işin esası incelenerek oluşacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçe ile takas def’inin reddi yönünde hüküm tesisi isabetsizdir. SONUÇ : Borçlunun temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile mahkeme kararının yukarıda yazılı nedenlerle İİK'nun 366. ve HUMK’nun 428. maddeleri uyarınca (BOZULMASINA), ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 04/10/2018 gününde oybirliğiyle karar verildi....
Takas bir sözleşme olmadığı içi karşı tarafın kabulüne bağlı değildir. Takas aynı zamanda borcu sona erdirdiği için bir tasarruf işlemidir. Bu nedenle, borçlu takas edilecek alacak üzerinde tasarruf yetkisine sahip olmalıdır. Takas, karşılık dava olarak ileri sürülebileceği gibi, defi olarak da ileri sürülebilir. Takasın defi olarak ileri sürüldüğü davada, takas ve mahsup sonucu kalan ve hüküm altına alınan miktar üzerinden yargılama harcı alınacak, takas ve mahsup defi nedeni ile reddedilen miktar üzerinden ileri süren yararına vekâlet ücreti ve yargılama giderine karar verilecektir....
Takas ve mahsup bir defidir. Bu itibarla, ileri sürülmedikçe kendiliğinden dikkate alınamaz. Takas, karşılık dava olarak ileri sürülebileceği gibi, defi olarak da ileri sürülebilir. Takasın defi olarak ileri sürüldüğü davada, takas ve mahsup sonucu kalan ve hüküm altına alınan miktar üzerinden yargılama harcı alınacak, takas ve mahsup defi nedeni ile reddedilen miktar üzerinden ileri süren yararına vekâlet ücreti ve yargılama giderine karar verilecektir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, işveren tarafından yapılan kısmi ödemenin işçinin hangi alacağına mahsup edileceği noktasında toplanmaktadır. I. Normatif Dayanak Uyuşmazlığın normatif dayanağı Borçlar Kanununun 84–86 maddeleridir. Borçlar Kanununun 84 üncü maddesinde “Borçlu faiz veya masrafları tediyede gecikmiş değil ise kısmen icra eylediği tediyeyi resülmale mahsup edebilir....
Takas ve mahsup talebinin mutlaka karşı dava şeklinde ileri sürülmesi zorunlu olmayıp, savunma olarak da ileri sürülmesi mümkündür. İlke olarak, takas def'i de diğer def'iler gibi cevap dilekçesinde süresinde ileri sürülmelidir. 10 günlük cevap süresinde ileri sürülmediği takdirde savunmanın genişletilmesi yasağı ile karşılaşabilir. Ancak, süresinde yapılmayan takas def'ine, HMK'nın açıkça muvafakat öngören 141/2. maddesinin yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden önce savunmanın genişletilmesine muvafakat edilmediği bildirilerek hemen karşı konulmadığı takdirde zımni olarak savunmanın genişletilmesine rıza gösterilmiş sayılır. Takas ve mahsup birbirinden farklı kavramlardır. Mahsupta, birbirinden ayrı ve bağımsız iki alacak mevcut olmayıp, alacak miktarından belli olgular dolayısıyla indirme talebi bulunmaktadır. Alacaktan indirilecek olan meblağ bir karşı alacak değildir. Mahsup, alacağın gerçek miktarını belirlemek üzere yapılan bir işlemdir....
Dolayısıyla, taraflar arasında alacak ve borç miktarları yönünden yargılamayı gerektirir bir husus bulunmamakta olup İcra ve İflas Kanunu'nun 33. ve devamı maddeleri uyarınca icranın geri bırakılması (takas ve mahsup) istemine ilişkin olup bu hususta yargılama yapma görevi icra mahkemelerine ait olduğundan mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir....
Dolayısıyla, taraflar arasında alacak ve borç miktarları yönünden yargılamayı gerektirir bir husus bulunmamakta olup İcra ve İflas Kanunu'nun 33. ve devamı maddeleri uyarınca icranın geri bırakılması (takas ve mahsup) istemine ilişkin olup bu hususta yargılama yapma görevi icra mahkemelerine ait olduğundan mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir....
