Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 06.04.2011 tarih ve 2010/3-727 E. ve 2011/75 K; Dairemizin 12.03.2014 gün ve 2013/8037 E., 2014/1827 K.; 07.09.2015 tarih ve 2014/9969 E., 2015/5634 K. sayılı ilamında açıklandığı üzere; Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'ndaki sebepsiz zenginleşmeye ilişkin maddelerdeki düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır. Hukuki işlemin borç doğurmasının nedeni irade açıklamasıdır. Sebepsiz zenginleşmenin borç doğurmasının nedeni kişinin iradesi dışında malvarlığında bir eksilmenin meydana gelmesidir....
Mahkemece yapılan yargılama sırasında bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi heyetince davacı şirkete ait hesap ekstreleri incelenmiş ve davalının anılan ekstreler uyarınca davacı şirkete 27.358, 02 TL borçlu göründüğü, davacı tarafça talep edilen miktarın bir kısmının şirket üretiminden alınan fakat bedeli ödenmeyen ürünler iken, bir kısmının ise, trafik cezası, yemek, özel otel harcamaları, masraf için alınan avanslar olarak muhasebeleştirildiği, bedeli ödenmeyen ürünler için sebepsiz zenginleşme gereği talep mümkün olmakla birlikte bunların uzun süre ödenmemesi nedeniyle ihmal yoluyla şirketi zarara uğratma kapsamında da istenilmesinin mümkün olduğu, bunun yanında masraf için avansların da sebepsiz zenginleşme oluşturacağı, yemek ve özel otel harcamaları eğer yönetim kurulu görevi içinde görevi nedeniyle harcanan miktarlar ise bunların masraf avansından karşılanabileceği, görev haricinde şirkete yüklenen bedeller ise, bunların da sorumluluğu doğuracağı, trafik cezasının şirkete...
VEKİLİ : DAVALI : VEKİLİ : DAVA : Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : KARARIN YAZILDIĞI TARİH : Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özet olarak; müvekkili davacının davalı şirketten satın almış olduğu yem karşılığında takibe konu 11.700,00 TL bedelli, 25/01/2021 Tanzim, 25/04/2021 Vade tarihli bono düzenleyip davalı şirket yetkilisine verdiğini, bono üzerinde de malen kaydının bulunduğunu, müvekkilinin davalı şirkete olan borcunu 06.12.2021 tarihinde davalı şirketin pos cihazına kredi kartı çekmek suretiyle ödediğini, müvekkilinin davalı şirketin pos cihazına 10.000,00 TL çektiğini, geri kalan bakiyeyi de hayvan (kuzu) vererek ödediğini, müvekkilinin borcunu ödemesine rağmen, davalı şirketin bahse konu bonoya dayalı olarak Ereğli İcra Müdürlüğü'nün ......
Hukuk Dairesinin 17.12.2013 tarihli ve 2013/14303 E., 2013/18067 K. sayılı kararı ile; “…Dava konusu uyuşmazlık, davacının borçlu olmadığı bedeli, haciz tehdidi altında davalı alacaklıya ödediği iddiasına dayalı sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacağın tahsili talebine ilişkindir. 818 sayılı BK.'nun 61-66.maddelerine (6098 sayılı TBK.'nun 77-82.maddelerinde) sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının geçerli (haklı) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığından bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır....
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO: 2022/164 Esas KARAR NO: 2023/204 DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) DAVA TARİHİ: 03/03/2022 KARAR TARİHİ: 07/03/2023 Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali (haksız eylemden kaynaklanan zarar nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete------ numaralı poliçe ile kasko sigortalı ---- tarihindeki kazası sonrasında ----- numaralı hasar dosyasının oluşturulduğunu, aracın tamiratı sırasında yedek parçanın müvekkili şirket tarafından onarım servisine gönderildiğini, ancak dosyanın incelenmesi aşamasında aracın kiralık olarak kullanıldığının tespit edildiğini, kullanım şekli istisna klozu gereği sebepsiz zenginleşme teşkil ettiğinden ------ dosyası ile icra takibi başlatıldığını, fazla ödenen 2.949,00 TL bedelin iadesinin talep edildiğini, ancak davalının haksız itirazı nedeniyle takibin durduğunu, tüm bu nedenlerle haksız ve hukuka aykırı...
Ne var ki; 22.02.1991 gün, 1990/1 E. - 1991/1 K. sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında da vurgulandığı gibi; iade borcunun kapsamını belirlemede öncelikle fakirleşme ve zenginleşme zamanının tespit edilmesi gerekir. Sebepsiz zenginleşme nedeniyle iade isteminde bulunabilmek için bir tarafın malvarlığının diğer tarafın mal varlığı aleyhine çoğalması gerekir. Somut olayda, davacıların fakirleşmesi, buna karşılık davalıların ise zenginleşmesi; taşınmazın aynının davacılara devir (iade) imkanının ortadan kalktığı tarihte; yani, tapuda satış işlemi yaptığı tarihte gerçekleşmiştir. Mahkemece yapılacak iş; (dava konusu) taşınmazın, davalılar murisine satıldığı tarihteki (25.07.1994) rayiç bedeli üzerinden yapılacak hesaplama neticesinde; davacıların hisselerine isabet eden alacak miktarının hüküm altına alınmasından ibaret olmalı, Hazine yönünden de mükerrer ödemeye sebep olunmamalıdır....
Davacı taraf icra takibinde karşılıksız çek tazminatı ve çek komisyon alacağı talebinde bulunmuşsa da dava konusu çekin zamanaşımına uğraması nedeniyle kambiyo vasfına sahip olmadığı, sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı olarak davanın açıldığı, başlatılan takibin ilamsız icra takibi olduğu ve çekin kambiyo vasfına sahip olması nedeniyle talep edilebilecek alacak kalemleri istenemeyeceğinden çek tazminatı ve çek komisyon alacağı talebinin reddine karar verilmiş olup takibe konu çekte alacak miktarının belli olduğu görülmekle icra inkar tazminatının isteminin kabulü gerekmiş, ancak icra takibinden önce davacının davalıyı temerrüde düşürdüğüne ilişkin belge ibraz edilmediğinden faiz istemi yerinde görülmeyerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 2017/4771 E. 2020/1137 K. Sayılı ilamı) KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı tarafça açılan DAVANIN KISMEN KABULÜ ile; a) Davacı tarafın başlattığı İstanbul ......
Bu durumda davacı TTK'nun 644 maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak davalıdan alacak isteminde bulunabilir. Davaya konu çekin keşide tarihi 12/07/2009'dur. Icra takibi ise 03/02/2011 tarihinde yapılmıştır. Davacının iddiasına itibar edilse dahi söz konusu çek nedeniyle takip, TTK md 644 gereğince 6 ay, BK md. 66 gereğince 1 yıl olmak üzere 1 yıl 6 aylık süre geçtikten sonra yapılmıştır. Davalı cevap dilekçesinde açıkça zamanaşımı def'inde bulunmuştur. Mahkemece icra takibinin, çekin ibraz süresinin bitiminden itibaren 1 yıl 6 aylık süre içerisinde yapılmadığı dikkate alınarak davalının zamanşımı def'i değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken dosya içeriğine uygun düşmeyen gerekçelerle zamanaşımı def'i kabul edilmeyerek davanın kabulüne karar verilmesi yerinde görülmemiştir. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine, 09.02.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi....
İstirdat davası, esasen sebepsiz zenginleşme iddiasına dayanan bir eda davası olup, bununla icra takibi sırasında sebepsiz olarak ödenmiş olduğu iddia edilen bir paranın geri verilmesi istenir. Yalnız, davanın şartı icra hukukuna dayanmaktadır: Borçlunun, borcu bulunmadığı bir parayı icra takibinin kesinleşmesi nedeniyle cebri icra tehdidi altında ödemek zorunda kalmış olması (Arslan, Ramazan/Yılmaz, Ejder/Taşpınar Ayvaz, Sema/ Hanağası, Emel: İcra İflas Hukuku, Ankara 2018, 4. Baskı, s. 228)...Davacının icra dosyasına haciz tehdidi altında yatırmış olduğu parayla kim menfaat temin ediyorsa onun sebepsiz zenginleşme davasının muhatabı olacağı hususunda kuşku bulunmamaktadır. İİK’nın 12. maddesine göre icra dairesi takip edilen para alacağına mahsuben üçüncü şahıs tarafından ödenen paraları kabule mecburdur. Bununla borçlu bu miktar kadar borcundan kurtulur....
Davacı tarafça davalının kendi aleyhine olarak zenginleştiği ispatlanamadığından ve davacının söz konusu sebepsiz zenginleşme hukuki sebebine dayalı olarak talepte bulunması mümkün olmadığından açılan davanın reddine" karar verilmiştir....
