Davada, MK.’nun 600.maddesi gereğince vasiyet alacaklısı tarafından, mirasçıya karşı vasiyetin yerine getirilmesi (tenfizi) talep edilmektedir. Görevli mahkemenin, talep edilen taşınmazların dava tarihindeki değerine göre belirlenmesi zorunludur. Görev, kamu düzeni ile ilgilidir ve mahkemece res’en dikkate alınması gerekir. Bu durumda mahkemece, davacıdan davanın değerini açıklattırıp, gerekirse keşif yapılmak suretiyle alınacak bilirkişi raporuna göre dava konusu taşınmazın değerini belirledikten sonra görevli mahkemeyi tespit etmek olmalıdır. Öyle ise mahkemece, yukarıdaki ilkeler gereğince, öncelikle görev hususunun halledilmesinden sonra, yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilemesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :SULH HUKUK MAHKEMESİ Taraflar arasındaki vasiyetnamenin açılması davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde mirasçı ... tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Y A R G I T A Y K A R A R I Davada; müteveffa ...'a ait 29.02.2012 tarihli vasiyetnamenin ... Sulh Mahkemesince 08.08.2012 tarihinde açılıp okunduğunu, davacı tarafından ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesine Esas:2015/162 sayı ile açılan vasiyetnamenin tenfizi talepli davada verilen ara karar uyarınca vasiyetnamenin açılması prosedürünün yerine getirilmesi gerektiği belirtilerek vasiyetnamenin açılıp okunması talep edilmiş; mahkemece vasiyetnamenin açılıp okunduğunun tespitine karar verilmiş; hüküm mirasçı ... tarafından temyiz edilmiştir. Dava; vasiyetnamenin açılması istemine ilişkindir....
Davada, MK.’nun 600.maddesi gereğince vasiyet alacaklısı tarafından, mirasçıya karşı vasiyetin yerine getirilmesi (tenfizi) talep edilmektedir. Görevli mahkemenin, talep edilen taşınmazların dava tarihindeki değerine göre belirlenmesi zorunludur. Görev, kamu düzeni ile ilgilidir ve mahkemece res’en dikkate alınması gerekir. Bu durumda mahkemece, davacıdan davanın değerini açıklattırıp, gerekirse keşif yapılmak suretiyle alınacak bilirkişi raporuna göre dava konusu taşınmazın değerini belirledikten sonra görevli mahkemeyi tespit etmek olmalıdır. Öyle ise mahkemece, yukarıdaki ilkeler gereğince, öncelikle görev hususunun halledilmesinden sonra, yapılacak yargılama neticesinde hasıl olacak sonuca göre bir karar verilemesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi bozmayı gerektirmiştir....
Dava, vasiyetnamenin tenfizi ile vasiyete konu taşınmazın davacı adına hisse tescili talebine ilişkindir. Bu tür davalar ayni bir hak bahşeder nitelikte olduğundan nisbi harca tabidirler. Davanın, harca esas gerçek değerinin dava dilekçesinde belirtilen değil, keşfen belirlenecek değer olacağı da kuşkusuzdur. Taşınmazın aynı ile ilgili davalarda HUMK.'nun 413. maddesi ve 492 sayılı Harçlar Kanununun 16,26,27,28,30 ve 32. maddelerinin öngördüğü işlemin yerine getirilmesi ve gerekli olan harcın alınması zorunludur. Harçlar Kanunu, harç alınmasını veya tamamlanmasını yanların isteklerine bırakmamış; değinilen yönün mahkemece kendiliğinden gözetilmesini hükme bağlamış, 32. maddesi de, yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemlerin yapılamayacağını öngörmüştür. Değişik bir anlatımla, davanın, harca esas gerçek değeri keşfen belirlenmek suretiyle harç ikmali yapılmadıkça, yargılama yapılarak çekişmenin esası hakkında hüküm kurulmasına olanak yoktur....
Mahkemece; dava konusu 137 ada 13 parsel sayılı taşınmaz mal içindeki binanın kat mülkiyeti kurulmasına elverişli bir yapı olup olmadığının belediye fen işlerinden sorulduğu ve 07.06.2011 tarihli yazı cevabına göre, bunun mümkün olmadığının anlaşıldığı, dolayısıyla 13 parsel sayılı taşınmaz yönünden objektif imkansızlık olduğundan bu parsel yönünden vasiyetnamenin yerine getirilmesi isteğinin reddine ve diğer parseller yönünden davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davacılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir. Davada, vasiyetnamenin yerine getirilmesi (tenfizi) istenilmiştir....
Davada, vasiyetnamenin yerine getirilmesi (tenfizi) istenilmiştir. (TMK'nun 599-600) Mirasbırakan, ancak tasarruf özgürlüğünün sınırları içinde malvarlığının tamamında veya bir kısmında vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle tasarrufta bulunabilir. Vasiyetnamenin yorumunda ''irade teorisinden'' yararlanılmaktadır. Vasiyetnamenin yorumunda uygulanacak olan genel kurallar ise; vasiyetnamenin metnine bağlılık, mirasbırakanın iradesine bağlılık ve dış etmenlerle bağlılık olmak üzere üç başlık altında toplanmaktadır. Ölüme bağlı tasarrufun yorumlanmasında genel olarak uygulanacak ilk kural, ölüme bağlı tasarrufun metnine bağlı kalınmasıdır. Vasiyetnamenin metninde yer almayan bir olgu ise, vasiyetnamenin yorumu ile var kabul edilemez. Tasarrufun yorumlanmasında uygulanacak bir diğer kural ise, mirasbırakanın iradesine göre yorum yapmaktır....
KARAR Açıklanan sebeplerle; Belirtilen işlemlerin yerine getirilmesi için dosyanın hükmü veren İlk Derece Mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 30.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi....
Vasiyet alacaklısı, yükümlülüğünü yerine getirmeyen vasiyet yükümlüsüne karşı, vasiyet edilen malın teslimini veya hakkın devrini; vasiyet konusu bir davranış ise, bunun yerine getirilmemesinden doğan zararın giderilmesini dava edebilir." hükmüne amirdir. Davaya konu vasiyetnameyle ilgili olarak, ... 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2005/1243 Esas sayılı dava dosyasında vasiyetnamenin açılması davası açılmış olup; iş bu dava henüz derdesttir. Vasiyet alacaklısı, mirasçı değil; kişisel bir istem hakkı sahibidir. Bu hakkı, (alacak muaccel olmadan) vasiyetname açılıp okunmadan kullanamaz. Vasiyetnamenin açılmasına ilişkin dava henüz derdest olduğuna göre, bu dava sonuçlanmadan vasiyetin yerine getirilmesi de istenemez. O Halde, mahkemece; dava açma şartı henüz gerçekleşmediği nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmiş olması doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmişir....
"İçtihat Metni" İNCELENEN KARARIN MAHKEMESİ : ZİLE ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ TARİHİ : 27/05/2014 NUMARASI : 2012/306-2014/287 Taraflar arasındaki vasiyetnamenin tenfizi davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davacı ile davalı A.....
Buna göre; vasiyetnamenin yerine getirilmesi (tenfizi) ile ilgili dava; lehine vasiyet yapılan kişi tarafından doğrudan doğruya diğer mirasçılara (miras ortaklığına, terekeye) karşı açılıyorsa ve tereke taksim edilmemişse, bu davanın miras bırakanın yerleşim yeri mahkemesinde açılması gerekir. Öte yandan taksim tamamlanmadan terekedeki bir mal hakkında açılacak istihkak davası ile terekenin yazım ve tespiti davaları malın bulunduğu yerde, mirasçılık belgesi verilmesi davası ise mirasçılardan her birinin sakin olduğu yerde açılır. Bu iki halin dışındaki davaların ise miras bırakanın yerleşim yeri mahkemesinde görülmesi gerekir. Vasiyetnamenin yerine getirilmesine yönelik davaya mirasbırakanın yerleşim yeri mahkemesinde bakılması gerekir. Bu yetki, kesindir. Kesin yetki, dava şartlarından olduğundan, yargılamanın her aşamasında hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınması zorunludur. Bu davada, HMK’nın 12. maddesinin uygulama olanağı yoktur....
