Bir hak üzerinde uyuşmazlığa düşmüş olan iki tarafın anlaşarak, bu uyuşmazlığın çözümlenmesini özel kişi veya kişilere bırakmalarına ve uyuşmazlığın bu özel kişi veya kişiler tarafından incelenip karara bağlanmasına tahkim denir. Kural olarak taraflar bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmaya mecbur değildirler. Ancak bazı hallerde bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmak zorunludur ki; buna zorunlu tahkim denir. Tahkimin hangi hallerde zorunlu olduğu, özel bir kanun hükmü ile belirlenir. Mecburi tahkim hallerinden birinin düzenlendiği 3533 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince; genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle, sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adalet mahkemelerinin görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ DAVA TÜRÜ : TAHKİM (HAKEM) Taraflar arasındaki davadan dolayı İstanbul 7. Asliye Hukuk Hakimliğinden verilen 29.01.2013 gün ve 12-2 sayılı kararın Yargıtayca incelenmesi davacı vekili tarafından istenilmiş olmakla, dosya tetkik olunarak gereği düşünüldü. -KARAR- Davacı,... davalı ... aleyhine açtığı davada ecrimisil isteğinde bulunmuştur. Mahkemece Hakem sıfatıyla verilen hükümde davanın reddine karar verilmiş, davacı vekilinin itirazı üzerine, aynı mahkemece (hakem sıfatıyla) itirazın reddine karar verilmiş, itirazın reddine ilişkin hükme karşı davacı vekili tarafından temyiz talebinde bulunulmuştur. Tarafların sıfatları bakımından dava 3533 sayılı Kanun hükmü gereğince hakem sıfatıyla bakılarak hükme bağlanmıştır....
İstinaf kanun yoluna başvurulması hakem kararının icrasını kendiliğinden durdurur” şeklinde değiştirilmiş olup, yine 694 sayılı KHK’nın 18. maddesi ile 3533 sayılı Kanuna eklenen geçici 4. maddede “6 ncı maddede yapılan değişiklik hükümleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle itiraz aşaması tamamlanmamış olanlar dahil olmak üzere hakemde görülmekte olan davalarda da uygulanır” şeklinde düzenleme yer almaktadır. Yukarıda açıklanan yasal düzenlemeler gereğince, 694 sayılı KHK ile 3533 sayılı Kanunda yapılan değişiklikle, 3533 sayılı Kanun uyarınca hakem sıfatıyla verilen kararlara karşı temyiz kanun yoluna değil istinaf kanun yoluna başvuru yolu açılmıştır. Ayrıca aynı KHK ile 3533 sayılı Kanuna eklenen geçici 4. madde gereğince, kanunun 6.maddesinin yürürlüğe girdiği tarih itibariyle itiraz aşaması tamamlanmamış olanlar dahil olmak üzere hakemde görülmekte olan davalarda uygulanacağı belirtilmiştir....
Davada, taraflar, 3533 Sayılı Kanun’un 1.maddesinde gösterilen kuruluşlardandır....
Taraflar arasındaki uyuşmazlık 3533 sayılı yasa 1. madde "Umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya belediye veya hususi idarelere aid olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanlar bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledilirler" hükmü gereği yerel mahkemece hakem sıfatıyla incelenmiş ve talebin reddine karar verilmiştir. Davacı, hakemin talebin reddine dair kararına karşı 30 günlük yasal süre içerisinde itiraz etmiş ve 05/11/2012 tarihli ek karar ile itirazın reddine karar verilmiştir. 3533 sayılı yasa 6. madde gereği hakemin itirazı üzerine vereceği kararlar kesin nitelikte olup temyiz kanun yolu açık olmadığından davacı tarafın temyiz inceleme isteğinin reddine 12/02/2013 gününde oybirliğiyle karar verildi....
Buna göre davacı ... ile davalı ..., Zorunlu Tahkim Yasasına tabi kuruluşlar olup, bunlar arasındaki uyuşmazlıklar zorunlu olarak 3533 sayılı Yasaya göre çözümlenir. Bu husus taraflarca ileri sürülmese bile, mahkemece re'sen gözetilmesi gereken bir konu olduğundan, Yargıtay denetimi sırasında da bu konu re'sen incelenir. İzah edildiği üzere mahkemece uyuşmazlığın 3533 sayılı kanunun 4. maddesi gereğince hakem sıfatıyla çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmesi gerekirken işin esası incelenerek karar verilmesi doğru değildir.” denilerek hükmün bozulmasına karar verilmiştir. Bozmaya uygun yapılan yargılama neticesinde, mahkemece davanın kısmen kabulüne 12.821,03 TL kira alacağı ve 2.769,27 TL işlemiş yasal faizin davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş, söz konusu karar davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir....
Mahkemece, iddia, savunma ve dosya kapsamına göre, 3533 sayılı Kanun'un .... maddesine göre genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adli yargının görevi içinde bulunanlar anılan yasada yazılı hükümlere göre çözüleceği, tarafların sıfatı gereği aralarındaki uyuşmazlığın mecburi tahkim usulüne göre çözümlenmesinin mümkün olmadığı gerekçesiyle, dava dilekçesinin görev yönünden reddiyle dava dosyasının ... ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir. Karar, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. ......
Mahkemece, davacı üniversite ile davalı SGK, 3533 sayılı yasa kapsamında kalan kamu kuruluşlarından olduğu gerekçesi ile 3533 sayılı Yasanın 4. maddesi gereğince hakem sıfatıyla davaya bakılması gerektiğinden dava dilekçesinin görev yönünden reddine, dosyanın hakem sıfatı ile bakılması için ... 15....
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle karar düzeltme isteminin kabulü ile Dairemizin 12.04.2006 gün ve 2005/2936 Esas, 2006/2203 Karar sayılı kararının kaldırılarak mahkeme kararının 3533 Sayılı Kanun uyarınca hakem sıfatıyla bakılmak üzere görev noktasından BOZULMASINA, 24.07.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi....
Davacı ... vekili, 5216 sayılı Yasanın 7.Maddesi gereğince davacının yetki ve sorumluluğunda bulunan 9 adet ana arter niteliğindeki yerde davalı tarafça yerleştirildiği iddiasıyla reklam panolarının kaldırılmak suretiyle elatmanın önlenmesini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde, 5393 sayılı Yasanın 15.Maddesi ve 2464 sayılı Yasanın 12.Maddesi gereğince reklam panolarında yetki ve sorumluluğun davalı İdareye ait olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiştir. Hükme , davalı vekili itiraz etmiştir. Taraflar sıfatları itibariyle 3533 sayılı Umumi, Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesi Devlete veya Belediyeye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolu ile Halli hakkındaki kanuna tabi kuruluşlardandır. Mahkemece, uyuşmazlığa 3533 sayılı yasa gereği hakem sıfatı ile bakılıp davanın kabulüne karar verilmiştir....
