"İçtihat Metni" Temyize konu hüküm Hakem sıfatıyla Asliye Hukuk Mahkemesince oluşturulmuştur. 3533 Sayılı Tahkim Yasasından doğan uyuşmazlıkları yasa gereği inceleme görevi Yargıtay (4).Hukuk Dairesine aittir. Ancak anılan Dairece aidiyet kararı ile dosya dairemize gönderilmiş olmakla temyiz inceleme yerinin belirlenmesi için dosyanın Yüksek Başkanlar Kuruluna SUNULMASINA, 21.12.2009 gününde oybirliği ile karar verildi....
Mahkemece, 3533 sayılı kanunun 4. maddesi gereğince davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmiş, karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 01.10.2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 Sayılı HMK'nun sulh hukuk mahkemelerinin görevini düzenleyen 4. maddesinin 1 / a bendi gereğince kiralanan taşınmazların İcra ve İflas Kanunu'na göre ilamsız icra yolu ile tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dahil tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davalar sulh hukuk mahkemesinin görevine girmektedir. Mülga 1086 Sayılı HMUK'dan farklı olarak bu düzenlemede miktar ayırımı yapılmaksızın tahliye, alacak, tazminat, kiracılık sıfatının tespiti gibi tüm kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözüm yeri sulh hukuk mahkemesi olarak gösterilmiştir....
Asliye Hukuk (Hakem sıfatıyla) Mahkemesi ise, Vakıflar Genel Müdürlüğünün 3533 sayılı yasada sayılan hususi idarelerden olmadığı, görevin Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Dava konusu uyuşmazlık, Vakıflar Genel Müdürlüğü ile belediye arasındaki müdahalenin men'i ve ecrimisil talebine ilişkin olup dava konusu taşınmaz tapuda davacı ... Genel Müdürlüğü adına kayıtlı bulunmaktadır. 3533 Sayılı Kanunun 1. maddesi hükmünce "umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya umumi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanları, bu kanun da yazılı tahkim usulüne göre halledilir." Davada taraflar, 3533 Sayılı Kanunun 1. maddesinde gösterilen kuruluşlardandır. Bu kanunun 2570 sayılı ../......
İdaresi, davalının arazi kullanma bedellerini ödemediğini öne sürerek, 12.375.099.000 Tl alacağın 13.2.2004 tarihinden itibaren 6183 sayılı kanun uyarınca faiziyle tahsiline karar verilmesini istemiştir. Davalı ,davanın reddini dilemiştir. Mahkemece (Hakem Sıfatıyla) itirazı kabil olmak üzere davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm taraflarca temyiz edilmiştir. 1.3553 sayılı Yasanın 1.maddesinde, umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daire ve belediyelere, sermayesinin tamamı, devlete veya belediyeye ya da hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan, adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulananların bu konuda yazılı tahkim usulüne göre halledileceği hükme bağlanmıştır. Davacı ... İşletmesinin 3533 sayılı yasanın 1.maddesinde tanımlanan kurumlardan olduğu tartışmasızdır. Davalı taraf köy tüzelkişiliği olmakla, 3533 sayılı yasa kapsamında kalan idare ve kuruluşlardan değildir. Uyuşmazlığa 3533 sayılı yasanın uygulanma olanağı yoktur....
Tıp Fakültesinden kaynaklanan ve yürürlüğü devam eden sözleşmeler ile derdest olan dava ve icra takiplerinin davalı kuruma intikal ettiğini, devir tarihinden önce sona ermiş sözleşmelerden ve bu sözleşmelerden doğan ihtilaflardan sorumluluğunun bulunmadığını, davacının devirden öncesine dayanan ilam nedeniyle yapılan ödemeyi davalı kurumdan istediğini, bundan sorumlu olmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Taraflar sıfatları itibariyle 3533 sayılı Umumi, Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesi Devlete veya Belediyeye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yolu ile Halli hakkındaki kanuna tabi kuruluşlardandır. Mahkemece, uyuşmazlığa 3533 sayılı yasa gereği hakem sıfatı ile bakılıp davanın kabulüne karar verilmiştir....
Genel arazi kadastrosu işlemi 13/07/1968 tarihinde kesinleşmiştir. 3533 Sayılı Mecburi Tahkim Yasasının 4. maddesinde katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan ve sermayesinin tamamı devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerden biriyle genel bütçeye dahil dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıkların o yerdeki yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından çözümleneceği hükme bağlanmıştır. Ne var ki; davacı hazine ile davalı köy tüzel kişiliği anılan kanun kapsamındaki kurumlardan ise de, dava dilekçesinde ileri sürülen iddialar, davanın hukuki sebepleri ile mahkemenin hukuki tavsifi gözönünde bulundurulduğunda taraflar arasında mecburi tahkim yoluyla çözümlenmesi gereken bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Şöyle ki; . Mecburi tahkim usulüyle görülecek davada taşınmazın niteliğinin ve mülkiyetinin hangi kuruma ait olduğunun belirlenmesi söz konusudur....
Mahkemece, yargılamanın hakem sıfatı ile yapılması gerektiğinden açılan davanın görev yönünden reddine, karar kesinleştiğinde dosyanın talep halinde davanın hakem sıfatı ile görülmesi için kıdemli Hakimliğe gönderilmesine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir. 3533 sayılı yasanın birinci maddesinde, umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daire ve belediyelerle, sermayesinin tamamı, devlete veya belediyeye ya da hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan, adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanların bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledileceği hükme bağlanmıştır. Davacı ... Genel Müdürlüğünün 3533 sayılı yasanın 1. maddesinde tanımlanan kurumlardan olduğu tartışmasızdır. Davalı ... ise, 233 sayılı kanun hükmünde kararnameye göre kurulmuş bir kamu iktisadi teşebbüsüdür. Aynı kararnamenin 4. maddesine görede, ... hukuk hükümlerine tabidir....
Bir hak üzerinde uyuşmazlığa düşmüş olan iki tarafın anlaşarak, bu uyuşmazlığın çözümlenmesini özel kişi veya kişilere bırakmalarına ve uyuşmazlığın bu özel kişi veya kişiler tarafından incelenip karara bağlanmasına tahkim denir. Kural olarak taraflar bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmaya mecbur değildirler. Ancak, bazı hallerde bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmak zorunludur ki; buna zorunlu tahkim denir. Tahkimin hangi hallerde zorunlu olduğu, özel bir kanun hükmü ile belirlenir. Mecburi tahkim hallerinden birinin düzenlendiği 3533 sayılı Kanunun 1. maddesi gereğince; genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle, sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adalet mahkemelerinin görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir....
Davada, davalı kuruluşun kira borcunu ödemediği ileri sürülerek alacağın tahsili istenilmiş; mahkemece uyuşmazlığın 3533 sayılı yasa uyarınca hakemde görülmesi gerektiği belirtilerek görevsizlik kararı verilmiştir. 3533 sayılı yasanın 1.maddesine göre; genel, katma ve ... bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle, sermayesinin tamamı Devlet'e veya belediyelere yahut ... idareye ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adli mahkemelerin görevi içinde bulunanlar, anılan yasada yazılı tahkim usulüne göre çözümlenmelidir. Somut olayda davalı ...'ın 233 sayılı KHK'nin 4/2.maddesinde (bu kanun hükmünde kararname ile saklı tutulan hususlar dışında) ... hukuk hükümlerine tabi olacağı belirtilmiştir. HGK.'nun 15.3.2006 ..., 4-60 E., 74 sayılı Kararında da ...'ın taraf olduğu uyuşmazlıklarda genel mahkemelerin görevli bulunduğu, dolayısıyla Hakem'e tabi olmadığı kabul edilmiştir....
Y A R G I T A Y K A R A R I Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra dosyadaki bütün kağıtlar okunup gereği düşünüldü.Davada, 3.665,25 TL alacağın yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.Davanın konusu hazine ile belediye arasındaki alacağın tahsili talebine ilişkindir. 3533 Sayılı Kanunun 1.maddesi hükmünce “umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya umumi idarelere ait olan dava ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanları, bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledilir.” Davada taraflar, 3533 Sayılı Kanunun 1.maddesinde gösterilen kuruluşlardandır. Bu kanunun 2570 sayılı kanunla değişik 4.maddesi gereğince aralarındaki uyuşmazlığın “Hakem” sıfatı ile çözümelenmesi gerekmektedir....
