Mecburi tahkim hallerinden birinin düzenlendiği; 3533 Sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yol ile Halli Hakkında Kanun'un 1. maddesi hükmünde açıkça; “Umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya umumi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanları, bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledilir." düzenlemesine yer verilmiştir. 03.07.2003 tarihli 4916 sayılı Kanun'un 24. maddesi ile değişik aynı Kanun'un 4. maddesi ise; “ Katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan veya sermayesinin tamamı Devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerin veya bu daire ve müesseselerden biriyle ikinci maddede yazılı dairelerden biri...
Hemen belirtmek gerekir ki; 3533 Sayılı Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yoluyla Halli Hakkında Kanunun 1. maddesi hükmünde açıkça; “Umumi, mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyeye veya umumi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanları, bu kanun da yazılı tahkim usulüne göre halledilir." düzenlemesine yer verilmiştir....
"İçtihat Metni" Dava, 3533 Sayılı Tahkim Yasası'ndan doğan alacak istemine ilişkindir. Davanın açıklanan bu niteliğine göre, verilen hükmün temyiz inceleme görevi 2797 sayılı Yargıtay Yasası ve ilgili Başkanlar Kurulu Kararı uyarınca Yüksek (4).Hukuk Dairesi'ne ait bulunduğundan dosyanın ilgisi yönünden anılan Daire Başkanlığına SUNULMASINA, 27.06.2011 tarihinde oybirliğiyle karar verildi...
Mahkemece, davanın reddine dair verilen ve davacı tarafından temyiz edilen 26/11/2013 tarihli ilk kararın temyiz incelemesi sonucunda Dairemizin 26/05/2014 gün 2014/6243 E. 2014/8576 K. sayılı ilamı ile; “3533 sayılı Kanun'un 1. maddesine göre genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adli yargının görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir. Tarafların sıfatı gereği aralarındaki uyuşmazlığın tahkim usulüne göre çözümlenmesi gerektiği gözetilerek sözü edilen Yasa hükmü uyarınca dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken işin esasının incelenmiş olması usul ve yasaya aykırı olup kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.” gerekçesiyle mahkeme kararı bozulmuştur....
Bir hak üzerinde uyuşmazlığa düşmüş olan iki tarafın anlaşarak, bu uyuşmazlığın çözümlenmesini özel kişi veya kişilere bırakmalarına ve uyuşmazlığın bu özel kişi veya kişiler tarafından incelenip karara bağlanmasına tahkim denir. Kural olarak taraflar bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmaya mecbur değildirler. Ancak, bazı hallerde bir uyuşmazlığın çözümlenmesi için hakeme başvurmak zorunludur ki; buna zorunlu tahkim denir. Tahkimin hangi hallerde zorunlu olduğu, özel bir kanun hükmü ile belirlenir. Mecburi tahkim hallerinden birinin düzenlendiği 3533 sayılı Kanunun .... maddesi gereğince; genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle, sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan ... mahkemelerinin görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir....
Davanın tarafları 3533 sayılı Kanun’un 1. maddesinde gösterilen kuruluşlardandır. O halde tarafların sıfatı ve uyuşmazlık konusu itibariyle uyuşmazlığın zorunlu tahkimde çözümlenmesi gerekmekte olup 3533 Sayılı Kanun’un 1. ve 4. maddeleri gereğince uyuşmazlığa o yerdeki en yüksek dereceli hukuk hakimi tarafından hakem sıfatı ile bakılması için mahkemece dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, genel hükümlere göre inceleme yapılarak hüküm kurulması doğru görülmemiştir. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 24.09.2008 tarih, 2008/15-580 Esas-2008/572 Karar sayılı ilamı da aynı doğrultudadır.) 2-Bozma neden ve şekline göre davalı vekilinin tüm temyiz itirazlarının incelenmesine şimdilik gerek görülmemiştir....
Asliye Hukuk Mahkemesince, uyuşmazlığın 3533 sayılı yasa kapsamında kaldığı ve hakemce çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiştir. ...1. Asliye Hukuk Mahkemesi (hakem sıfatıyla) ise, uyuşmazlığın 3533 sayılı yasa kapsamında kalan uyuşmazlıklardan olmadığı ve genel görevli mahkemece çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik yönünden hüküm kurmuştur. 3533 Sayılı yasanın 1.maddesinde "umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanların bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledileceği, Yasanın 4.maddesinde de taşınmazın aynına yönelik uyuşmazlıkların yasa kapsamı dışında olduğu öngörülmüştür....
Asliye Hukuk Mahkemesince, uyuşmazlığın 3533 sayılı yasa kapsamında kaldığı ve hakemce çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiştir. ...ce 2. Asliye Hukuk Mahkemesi (hakem sıfatıyla) ise, uyuşmazlığın 3533 sayılı yasa kapsamında kalan uyuşmazlıklardan olmadığı ve genel görevli mahkemece çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik yönünden hüküm kurmuştur. 3533 Sayılı yasanın 1.maddesinde "umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanların bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledileceği, Yasanın 4.maddesinde de taşınmazın aynına yönelik uyuşmazlıkların yasa kapsamı dışında olduğu öngörülmüştür....
Asliye Hukuk Mahkemesince, uyuşmazlığın 3533 sayılı Kanun kapsamında kaldığı ve hakem tarafından çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiştir. ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi ise, uyuşmazlığın 3533 sayılı Kanun kapsamında kalan uyuşmazlıklardan olmadığı ve genel görevli mahkemece çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik yönünden hüküm kurmuştur. 3533 sayılı Kanunun 1. maddesinde "Umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanların bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledileceği"; aynı Kanunun 4. maddesinde de, taşınmazın aynına yönelik uyuşmazlıkların kanun kapsamı dışında olduğu öngörülmüştür....
Asliye Hukuk Mahkemesince, uyuşmazlığın 3533 sayılı Kanun kapsamında kaldığı, hakemce çözümlenmesi gerektiğinden bahisle görevsizlik kararı verilmiştir. Davaya hakem sıfatıyla bakan ... . Asliye Hukuk hakimi ise, davacının 3533 sayılı Kanun kapsamında kalan kuruluşlardan olmadığı, uyuşmazlığın mahkemece çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik yönünden hüküm kurmuştur. 3533 sayılı Kanunun 1. maddesine göre genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayenin tamamı Devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adalet mahkemelerinin görevi içinde bulunan o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir. Davacı olan ... İşletmesi Genel Müdürlüğü, 233 sayılı KHK 2. maddesinin 3. fıkrasına göre sermayesinin tamamı Devlete ait, iktisadi alanda ticari esaslara göre faaliyet göstermek üzere kurulan kamu istisadi teşebbüsüdür....
