Bunlar; sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmedir.Sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için; bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir.TBK'nın 77 ve ardından gelen maddelerindeki düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir.Sebepsiz zenginleşme; bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır. BK.nun 146.maddesine göre 2 ve 10 yıllık zamanaşımına tabidir. 6098 sayılı TBK'nın 82. maddeleri gereğince sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak istemlerinde zamanaşımı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlamaktadır....
Uyuşmazlık alacağa ilişkin kararın Yargıtayca bozulması ve böylece varlığı son bulmuş bir sebebe dayalı olarak alınan paranın sebepsiz zenginleşmeye ilişkin genel hükümler çerçevesinde BK'nun 61 ve devamı maddeleri uyarınca iadesi istemi olarak nitelendirilmelidir." (Yargıtay 3. HD.nin 2009/5264-6278 E.K. sayılı ilamı) Davacı aleyhine de başlatılan icra takibinde, icra dairesine yapılan itiraz ile hakkındaki takip durmasına rağmen davacı tarafından (harice yapılan) ödeme, cebri icra tehdidi ile yapılmadığından bu ödemenin iadesi talebine yönelik alacak istemi, TBK m. 78-82 hükümleri kapsamında sebepsiz zenginleşme davasıdır. c) “Uyuşmazlığın giderilmesine konu somut olaylarda, davacı ..... zorunlu trafik sigortası bulunmayan araçların neden olduğu trafik kazalarında zarar gören üçüncü kişilere ödediği tazminatı Yönetmeliğin 16. maddesinde sayılan hallerde zarardan sorumlu olan gerçek kişi sürücü ya da işleten davalıya rücu etmektedir....
Uyuşmazlık alacağa ilişkin kararın Yargıtayca bozulması ve böylece varlığı son bulmuş bir sebebe dayalı olarak alınan paranın sebepsiz zenginleşmeye ilişkin genel hükümler çerçevesinde BK'nun 61 ve devamı maddeleri uyarınca iadesi istemi olarak nitelendirilmelidir." (Yargıtay 3. HD.nin 2009/5264-6278 E.K. sayılı ilamı) Davacı aleyhine de başlatılan icra takibinde, icra dairesine yapılan itiraz ile hakkındaki takip durmasına rağmen davacı tarafından (harice yapılan) ödeme, cebri icra tehdidi ile yapılmadığından bu ödemenin iadesi talebine yönelik alacak istemi, TBK m. 78-82 hükümleri kapsamında sebepsiz zenginleşme davasıdır. c) “Uyuşmazlığın giderilmesine konu somut olaylarda, davacı ..... zorunlu trafik sigortası bulunmayan araçların neden olduğu trafik kazalarında zarar gören üçüncü kişilere ödediği tazminatı Yönetmeliğin 16. maddesinde sayılan hallerde zarardan sorumlu olan gerçek kişi sürücü ya da işleten davalıya rücu etmektedir....
Borçlar Kanunu'nun konuya ilişkin 61 vd. maddelerindeki düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme, bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır. Diğer taraftan, sebepsiz zenginleşmeden doğan bir alacağa faiz yürütülebilmesi için alacağın muaccel olması yeterli olmayıp, borçlunun, yani sebepsiz zenginleşenin bir ihtar ile ya da aleyhine bir dava açılmak suretiyle temerrüde düşürülmesi gerekir....
DAVANIN KONUSU: Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) KARAR TARİHİ: 23/10/2024 İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu; GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ......
Dava; Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak istemli olarak yapılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir....
Birleşen davada davalı ...Ş. vekili husumet itirazında bulunarak; müvekkilinin dava dışı kargo şirketinin hatası nedeniyle oluşan zarardan sorumlu olmadığını, çekteki ciro silsilesini kontrol etme yükümlülüğünün bulunmadığını, bu yükümlülüğün davalı Türkiye Ekonomi Bankası A.Ş'ye ait olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece, iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; davalı şirketin davacı ile herhangi bir ticari ilişkisi bulunmamasına rağmen dava konusu çek bedelini tahsil ederek sebepsiz zenginleştiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre çek bedelini iade ile yükümlü olduğu, davalı Türkiye Ekonomi Bankasının takas bankası olarak çekteki ciro silsilesinde aksaklık olup olmadığını kontrol etmekle yükümlü olduğu, bu yükümlülüğü yerine getirmemesi nedeniyle sorumlu olduğu, birleşen davada davalı ...Ş.'...
Davacının bozma sonrası karar düzeltme istemi üzerine Daremizce " davacının takipte dolayısıyla davada ileri sürdüğü faiz isteminin, satış bedeli olarak ödediği tutarın sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince ve denkleştirici adalet ilkesinin esas alınması suretiyle tahsili talebine ilişkin olduğu şeklinde değerlendirilmesi gerektiği" belirtilerek temyizen bozma gerekçesi değiştirilerek yeniden bozma kararı verilmiştir....
Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının haklı bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalmasıdır. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığında, bir başkasının aleyhine bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır. Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır....
Ne var ki davacı taraf icra dosya borcunu kapak hesabı ile birlikte davalıya ayrıca ödediğinden haricen fazla yapıldığı anlaşılan ikinci ------- ödemenin davalı tarafça sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak davacıya iade edilmesi gerektiği açıktır. Hal böyle olunca davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, sebepsiz zenginleşenin iyiniyetli olduğu hâllerde temerrüt için bildirim şart olduğundan ve dosya kapsamında davalının kötü niyetli olduğuna ilişkin bir delil olmadığı anlaşıldığından arabuluculuk son tutanağı tanzim tarihi itibariyle davalının temerrüde düştüğü kanaatine varılmış ve bu tarihten itibaren talep gibi avans faizi hükmetmek gerekmiş------aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur....
