Sosyal güvenlik hukukunun hem kamu hukuku, hem de özel hukuk alanında kalan özellikleri dikkate alındığında, özellikle hizmet tespiti davalarında kendiliğinden araştırma ilkesinin ağır bastığı görülür. Gerçekten hizmet tespiti davaları, taraflarca hazırlama ilkesi kapsamı dışında olup, kendiliğinden araştırma ilkesi söz konusudur. Sigortalılık başlangıç tarihi ve hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi icabettiği Yargıtay’ın yerleşmiş içtihadı gereği olduğundan, kamu düzenini ilgilendiren hizmet tespiti davalarında, hakimin özel bir duyarlılık göstererek delilleri kendiliğinden toplaması ve sonucuna göre karar vermesi gerekir. Kendiliğinden araştırma ilkesinin uygulandığı bu davalarda ispat yükü, bir tarafa yüklenemez....
Mahkemece, ... kayıtlarını doğrulayan davalı tarafın beyanları doğrultusunda davacının hizmet süresi tespit edilmiş ve bilirkişi tarafından tespit edilen alacaklar hüküm altına alınmıştır. Hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının hizmet süresi noktasında toplanmaktadır. Davacı vekilince, temyiz aşamasında sunulan belgelerden, ... bu alacak davası ile aynı gün hizmet tespiti davası açıldığı anlaşılmaktadır. Davacı tarafça, bu hususta yargılama aşamasında hiçbir beyanda bulunulmamış ve dosyaya hiçbir belge sunulmamış ise de, hizmet süresinin tespiti kamu düzenine ilişkin olduğundan, bu hususun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerekmektedir. Bu itibarla, mahkemece, hizmet tespiti davasının sonucu beklenerek oluşacak sonuca göre, gerekirse yeniden bilirkişi raporu alınmak suretiyle, dava konusu alacaklar hakkında karar verilmelidir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi KARAR Dairemizin 07.06.2012 tarih, 2011/4203 esas ve 2012/10380 karar sayılı kararı ile hizmet tespiti ve işçilik haklarına ilişkin davaların tefriki gerektiği bildirildiğinden, davaların tefrikinden sonra oluşturulan dosya üzerinden hizmet tespiti davasının yürütüldüğü, ancak dosya içerisinde davalı işyerine ait dönem bordrolarının bulunmadığı anlaşılmakla; işyerine ait dönem bordroları işçilik haklarına ilişkin dosya içerisinde ise onaylı suretleri eklenerek, mevcut değil ise davalı Kurum'dan istenerek, ayrıca dosyada kamu tanığı olarak dinlenilen kişilerin hizmet döküm cetvelleri davalı Kurum'dan istenip eklenerek gönderilmesi için dosyanın mahal mahkemesine GERİ ÇEVRİLMESİNE, 29/04/2013 gününde oybirliği ile karar verildi....
"İçtihat Metni"Mahkemesi :İş Mahkemesi Dava, hizmet tespiti ve prime esas kazancın tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün davacı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Davacı,1998 yılı mayıs ayından 2006 yılı temmuz ayına kadar davalı işyerinde 900 TL ücretle kesintisiz çalıştığının tespitini istemiştir.Mahkemece,davacının davalı işyerinde yaptığı çalışmaların kuruma bildirilmesi nedeni ile hizmet tespiti talebi yönünden hukuki yarar bulunmadığından;prime esas kazanç yönünden ise yazılı delil ile ispatlanamadığından davanın reddine karar verilmiştir....
Mahkemece, 12.03.2014 tarihli celsesinde davacının hizmet tespiti talebinin dosyadan tefrik edilmesine karar verilerek, davacının hizmet tespiti davasına konu süreler de dahil edilerek alacak talepleri konusunda davanın sonuçlandırıldığı görülmüştür. Hizmet tespiti davasının sonucu iş bu tazminat ve alacak davasında hüküm altına alınacak hakların hesap unsuru olan hizmet süresini doğrudan etkileyeceğinden bu dava bekletici mesele yapılması gerekmektedir. Mahkemece davacının hizmet tespit davası kararının neticelenip kesinleşmesi beklenerek tazminat ve işçilik alacakları talebinin hüküm altına alınması gerekirken hizmet tespiti davası kararının kesinleşmesi beklenilmeksizin hüküm kurulması hatalı olup, bozmayı gerektirmiştir....
Somut olayda, davacıya ödenen hakediş (istihkak) tutarı 266.013,14 TL, malzemeli işçilikli tutarı 94.284,53 TL, değerlendirmeye esas hakediş miktarı 171.728,61 TL, asgari işçilik oranı % 8 ve buna göre asgari işçilik tutarı 13.738,28 TL, Kuruma bildirilen sigorta primine esas kazanç (SPEK) tutarı 7.169,51 TL, fark işçilik tutarı ise 6.568,77 TL'dir....
Yemin davetiyesine, yemine konu hususlar hakkında sorulacak sorular ile geçerli bir özrü olmaksızın yemin için tayin olunan gün ve saatte mahkemeye bizzat gelmediği veya gelip de yemini iade etmediği yahut yemini eda etmekten kaçındığı takdirde, yemin konusu vakıaları ikrar etmiş sayılacağı yazılır (6100 sayılı Kanun md. 227-228). Hizmet süresinin tespiti bakımından işçilik alacağı davaları ile Sosyal Güvenlik Kurumunun da taraf olduğu hizmet tespiti davalarına kısaca değinmek gerekmektedir. Sosyal Güvenlik Hukukunun;hem kamu hukuku,hem de özel hukuk alanında kalan özellikleri dikkate alındığında,özellikle hizmet tespiti davalarında kendiliğinden araştırma ilkesinin ağır bastığı görülür.Gerçekten hizmet tespiti davaları, taraflarca hazırlama ilkesi kapsamı dışında olup, kendiliğinden araştırma ilkesi söz konusudur....
Somut olayda; Dairemizce ücretin tespiti yönünden yapılan ikinci bozma üzerine aldırılan ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava konusu alacakların asgari ücret üzerinden hesaplandığı anlaşılmaktadır. Dairemizce, davacının ücretinin hizmet tespiti davasında belirlenen ücret esas alınarak belirlenmesi ve buna göre dava konusu alacakların hesaplanması gerektiği belirtilmiştir. Ücret tespit edilirken asgari ücretin altında kalmamak kaydıyla hesap yapılması gerektiğine yönelik açıklama, davacının ücretinin asgari ücret olarak kabul edilmesi gerektiği anlamına gelmemektedir. Mahkemece bozmaya uyulmasına rağmen bozma gerekleri yerine getirilmemiştir. Belirtilen sebeple; davacının ücreti, hizmet tespiti davasında kabul edilen günlük ücrete göre belirlenmeli ve hüküm altına alınan alacaklar bu ücret üzerinden yeniden hesaplanmalıdır. Bozmaya uyulmasına rağmen, bozma ilamına aykırı şekilde karar verilmesi hatalı olup yeniden bozmayı gerektirmiştir....
Hükmün davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. K A R A R Dava Hizmet tespiti ve İşçilik alacaklarının tahsili istemine ilişkindir. Mahkemece İşçilik alacağı talebi reddedilmiş ve Hizmet tespitine ilişkin davacı vekilinin talebinin ıslah dilekçesi şeklinde yapılmadığı ve yine harçlandırılmayıp taraflara tebliğe çıkartılmadığı gerekçesiyle talebe ilişkin herhangi bir hüküm tesisi gerekmediği belirtilerek hizmet tespitine ilişkin talebe yönelik karar verilmemiş ise de, gerekçeli kararda davalı olarak Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının davalı sıfatı ile yer aldığı ayrıca davacının dava dilekçesi ile hizmet tespiti talebinde bulunduğu ve bu nedenle Hizmet Tespiti ve İşçilik alacaklarına yönelik ayrı ayrı taleplerinin bulunduğu anlaşılmaktadır....
in Murisi Ö...Ş...Özel ...Dershanesinde geçen hizmet sürelerinin tespiti ile davacıya ölüm aylığı bağlanması gerektiğinin tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilâmında belirtildiği şekilde, davanın, hizmet tespiti yönünden kısmen kabulüne, ölüm aylığı tahsisi yönünden ise karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Hükmün, davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Dosyadaki yazılara, hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre, yerinde bulunmayan bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun olan hükmün ONANMASINA, 31.03.2016 gününde oybirliğiyle karar verildi....
