Bilindiği üzere, 29.06.1938 tarihli 3533 sayılı Yasanın 1. maddesi gereğince Umumi, Mülhak ve Hususi Bütçelerle idare edilen Daireler ve Belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi idarelere ait Daire ve Müesseseler arasındaki ihtilafların tahkim yolu (hakem marifetiyle) ile çözümlenmesi gerekeceği muhakkaktır. Davadaki tarafların ise, anılan Yasanın 1. maddesinde belirtilen kuruluşlardan olduğu ve dava sebebinin taşınmazın aynına yönelik bulunduğu sabittir. Ne var ki, 03.07.2003 tarihinde kabul edilip 19.07.2003 tarihinde yürürlüğe giren 4916 sayılı Yasanın 24. maddesi ile 3533 sayılı Yasanın 4. maddesi hükmü değiştirilmiş, taşınmazın aynı ile ilgili ihtilaflar bu maddenin kapsamı dışına çıkarılarak çekişmelerin genel mahkemelerde çözüme kavuşturulacağı hükme bağlanmıştır....
Hukuk Dairesinin27/09/2005 gün ve 2005/6591-11154 sayılı bozma kararında özetle, “Dava, hakem sıfatı ile görülüp sonuçlandırılmıştır. 3533 sayılı Mecburi Tahkim Yasasının 4. maddesinde katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan ve sermayesinin tamamı devlet, belediye veya özel idarelere ait olan daire ve müesseselerden biriyle genel bütçeye dahil dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıkların o yerdeki yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından çözümleneceği hükme bağlanmıştır. Somut olayda, davacı ... Yönetimi ile davalı Hazine, anılan kanun kapsamındaki kurumlardan ise de, dava dilekçesinde ileri sürülen iddia gözönünde bulundurulduğunda, taraflar arasında mecburi tahkim yoluyla çözümlenmesi gereken bir uyuşmazlık bulunmamaktadır....
Mahkemece, iddianın sabit olduğu gerekçesiyle davalının zamanaşımı defi dikkate alınarak 25.4.2007 tarihinden 31.12.2011 tarihine kadar 23.796,50-TL ecrimisile karar verilmiş, hüküm taraf vekillerinin temyizi üzerine, Daire’nin 25.03.2014 gün ve 2013/21091 E.-2014/6328 K. sayılı ilamı ile, 3533 sayılı Yasa hükümleri uyarınca davanın “Hakem” sıfatıyla görülmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur. Bilindiği üzere; 3533 sayılı “Umumi Mülhak ve Hususi Bütçelerle İdare Edilen Daireler ve Belediyelerle Sermayesinin Tamamı Devlete veya Belediye veya Hususi İdarelere Ait Daire ve Müesseseler Arasındaki İhtilafların Tahkim Yoluyla Halli Hakkında Kanun”un 4. maddesi uyarınca; katma bütçe ile idare edilen daireler, belediyeler, özel bütçe ile idare olunan daire ve müesseselerden biriyle genel bütçeye dahil dairelerden biri arasında çıkan uyuşmazlıklar o yerdeki yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından hakem sıfatıyla çözümlenir....
Dosya içeriğine, toplanan delillere, kararda yazılı gerektirici nedenlere, davanın taşınmazın aidiyetinin tespitine yönelik olarak açılmış bulunmasına mahkemece talep aşılmadan hüküm kurulmuş olmasına, keza 3533 Sayılı Kanun hükümleri gereği mecburi tahkim sıfatıyla verilenhükümlerin itirazı kabil nitelikte olmasına göre, davacı ...'nin yerinde görülmeyen temyiz itirazlarının reddi ile usul ve yasaya uygun olan hükmün ONANMASINA ve aşağıda dökümü yazılı 1.00 YTL Kalan onama harcının temyiz edenden alınmasına 9.2.2006 tarihinde oybirliğiyle karar verildi....
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. 3533 sayılı Kanun'un 1. maddesine göre genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete ve belediyelere, yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adli yargının görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir. Mahkemece, davaya hakem sıfatı ile bakılması gerekirken, davanın esasına girilerek reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir. SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda gösterilen nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre öteki temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına 01/12/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi....
Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir. 3533 sayılı Kanunun 1. maddesine göre genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adalet mahkemelerinin görevi içinde bulunanlar o kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir. Mahkemece tarafların durumları gözetilerek sözü edilen yasa buyruğu uyarınca dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar verilmek gerekirken işin esasının incelenmiş olması bozmayı gerektirir. Sonuç: Temyiz olunan kararın gösterilen nedenle BOZULMASINA, bozma nedenine göre öteki yönlerin incelenmesine şimdilik yer olmadığına 03/12/2007 gününde oybirliğiyle karar verildi....
Asliye Hukuk Mahkemesi ise, Her iki Mahkeme arasında altlık-üstlük ilişkisi bulunmadığını, kanunda bu tür işlere bakmakla ilgili görevin Mahkemeye değil hâkime hasredildiğini ve en kıdemli hakimin Sulh Hukuk Mahkemesi hakimi olduğunu belirterek görevsizlik yönünde hüküm kurmuştur. 3533 Sayılı Mecburi Tahkim Yasasının 4. maddesinde, kamu kuruluşları arasında çıkan uyuşmazlıkların, o yerdeki yüksek dereceli hukuk mahkemesi başkanı veya hakimi tarafından çözümleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu durumda uyuşmazlığın ...Asliye Hukuk Mahkemesi hakimi tarafından çözümlenmesi gerekmektedir. SONUÇ: Yukarıda belirtilen nedenlerle; 6100 s.HMK.nun 21. ve 22. maddeleri gereğince....Asliye Hukuk Mahkemesi Hakimliğinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 14.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi....
sayılı Yasanın 1. maddesi uygulamasına tâbi kuruluşlardır. 3533 sayılı Yasanın 1. maddesine göre; genel, katma ve özel bütçelerle yönetilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı Devlete veya belediyelere yahut özel idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan uyuşmazlıklardan adalet mahkemeleri görevi içinde bulunanlar o Kanunda yazılı tahkim usulüne göre çözümlenir....
Asliye Hukuk Mahkemesi ise, taraflar arasındaki uyuşmazlığın kira ilişkisine dayandığı, HMK'nın 4/a maddesi gereğince kira ilişkisinden doğan davalarda Sulh hukuk mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. 3533 Sayılı yasanın 1.maddesinde "umumi mülhak ve hususi bütçelerle idare edilen daireler ve belediyelerle sermayesinin tamamı devlete veya belediye veya hususi idarelere ait olan daire ve müesseseler arasında çıkan ihtilaflardan adliye mahkemelerinin vazifesi dahilinde bulunanların bu kanunda yazılı tahkim usulüne göre halledileceği, Yasanın 4.maddesinde de taşınmazın aynına yönelik uyuşmazlıkların yasa kapsamı dışında olduğu öngörülmüştür....
Davanın tarafları, 3533 sayılı Kanuna tabi kuruluşlardan olup mahkemece de hakem sıfatıyla karar verildiğinden yukarıda açıklanan yasa hükümleri gereğince bu tür kararlar itiraza tabi olup temyiz edilmeleri mümkün değildir. Açıklanan nedenlerle hükmün temyizi mümkün bulunmadığından davalının temyiz isteminin REDDİNE, 09.02.2022 tarihinde oy birliği ile karar verildi....
