"İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. - K A R A R - Dava; çek hamilinin keşideciye karşı açtığı sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak davasıdır. Davacı vekili; davaya konu çekin ciro yolu ile müvekkiline geçtiğini, davalı keşideciye itibar edilerek çekin süresinde bankaya ibraz edilmediğini, bedel ödenmeyince, davalı aleyhine girişilen icra takibine yetki itirazı üzerine icra mahkemesince yetkisizlik kararı verildiğini ileri sürerek, davalıdan sebepsiz zenginleşme nedeni ile 8.137,00 TL çek bedelinin, ödeme tarihi olan 15.12.2009 tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte tahsilini talep ve dava etmiştir....
Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için, borçlunun mal varlığından bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır. Somut olayda; kesinleşmiş mahkeme kararı ile, davacı adına olan tapu kaydı iptal edildiğine göre; davacı, bu satış nedeni ile ödediği bir bedel var ise, sebepsiz zenginleşme kurallarına göre bu bedeli davalı taraftan talep edebilecektir. Dosyada mevcut "ibradır" başlıklı belgenin incelenmesinde; belgede, dava konusu satışa ilişkin olarak, davacı tarafından davalıların murisine 100.000 Euro ödeme yapıldığı belirtilmiştir. Muris, okuma yazması olmaması nedeni ile bu belgeyi parmak izi ile imzalamıştır. Parmak izinin murise ait olduğunun, köy ya da mahalli muhtarı veya ihtiyar heyeti ve mahallince tanınmış iki şahıs tarafından tasdik edilmiş olması gerekmektedir. Yargıtay'ın yerleşik uygulaması bu yöndedir....
İş Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belli edilmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi gereği düşünüldü: -K A R A R- Dava, davacı tarafından, yemek bedeli katkı payı tahsilatının eksik alınması nedeni ile bedelinin tahsili için yapılan icra takibine vaki itirazın iptaline ilişkindir. Sulh Hukuk Mahkemesince,657 sayılı Yasanın 212.maddesine göre yapılan yiyecek yardımından kaynaklanan alacağa ilişkin olduğundan, 5510 Sayılı Yasanın 101. Maddesi gereğince İş mahkemesinin görevli olduğu, gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir. İş Mahkemesi ise, dava konusu uyuşmazlığın B.K.'nunun sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsile yönelik olduğu gerekçesiyle, hüküm kurmuştur....
Çekler karşılığında verilmesi gereken malların teslim edilmediğini, 9 adet çekin bedelsiz kaldığını, bedellerinin müvekkiline iade edilmesinin gerektiğini. bu nedenle davanın kabulü ile avans olarak verilen ve bedelsiz kalan 9 adet çek tutarının sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği bugünkü karşılığının hesaplanarak davalı şirketten avans faiziyle tahsiline, müvekkile iadesine, geçersiz gayrimenkul satış sözleşmesi kapsamında yapılan ön ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümleri gereği bugünkü karşılığının hesaplanarak her iki davalıdan müşterek ve müteselsilen tahsili ile müvekkiline iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı 17/10/2024 tarihli feragat dilekçesi ile davadan feragat ettiğini, feragatleri yönünde karar verilmesini talep etmiştir. Dava açıldıktan sonra davadan feragat edilebilir....
Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır. Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir. Yanlışlık eda ile ilgili olup, edada bulunan da bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır. HGK'nun 05/12/1984 tarih ve 1982/13-387 esas, 1984/997 karar sayılı kararı ile herhangi bir şart tasarrufa dayanmayan salt hatalı ödemenin idare tarafından BK'nın sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceği açıklanmıştır....
Uyuşmazlık; davalıların sebepsiz zenginleştiği miktarın belirlenmesinde ortaya çıkmaktadır Dava konusu taşınmazın, davalıların mamelekinde meydana getirdiği artış, bu taşınmazın ortaklığın giderilmesi yoluyla satışın yapıldığı ve satış bedelinden payını aldığı tarihte gerçekleşir. Bu nedenle haksız zenginleşme sebebiyle hükmedilecek miktar, satış tarihinde taşınmazdan davalıların elde ettiği satış bedeli oranında olmalıdır. Buna göre; tarafların kardeş olmaları nedeni ile miras paylarının eşit olduğu gözetilerek, her bir davalının sebepsiz zenginleşme tutarının, davalılardan ...'e (diğer davalıların ise taşınmazı ortaklığın giderilmesi satış dosyasında satın almaları nedeni ile miras hisseleri oranında pay sahibi oldukları) satış memurluğunca masraflar düşüldükten sonra yapılan ödemenin 61/166'sı oranında olacağı, diğer bir anlatımla; davalıların belirtilen oranda ödenen satış bedeli nedeni ile sebepsiz zenginleştikleri açıktır....
(HUMK. 76.madde; HMK. 33.madde) Sebepsiz zenginleşmenin borç doğurmasının nedeni, kişinin iradesi dışında malvarlığında bir eksilmenin meydana gelmesidir. Taraflar arasında malvarlıklarının değişimi bir sözleşmeye dayanır ise sebepsiz zenginleşmeden sözedilemez. Sebepsiz Zenginleşme alacaklıya ikinci derecede (tali nitelikte) bir dava hakkı temin eder. Malvarlığındaki azalmanın başka asli nitelikteki davalarla önlenmesi mümkün ise, sebepsiz zenginleşme davası gündeme gelemez. Bunun bir sonucu olarak da, sözleşmeden doğan bir hukuki ilişkinin bulunduğu hallerde tarafların sebepsiz zenginleşmeye dayanan bir talepte bulunması olanaklı değildir. (HGK 13.06.2007 tarih, 2007/18-330 E.; 2007/350 K.; 17.02.2010 tarih, 2010/13-93 E.; 2010/88 K.) TBK'nın 146.maddesinde (818 sayılı BK md.125) sözleşmeye dayanan alacakların, başka türlü hüküm mevcut olmadığı takdirde 10 yıllık zamanaşımına tabi olduğu hükme bağlanmıştır....
-TL' nin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre .../.../... tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;dava konusu takibin başladığı tarih itibariyle , tarafların ortaklıklarının bulunduğu ...A.Ş ' ye müvekkili tarafından birçok harcama yapıldığını, bu harcamalardan tarafların müşterek ve müteselsilen sorumlu olduklarını , davacının iddialarının haksız olduğunu, davanın reddini talep etmiştir. Dava; ... İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyasına konu takip nedeniyle davacı tarafından itirazi kayıtla yapılan ödemenin iadesi sebebiyle açılan dava niteliğindedir. Davacı eldeki davada sebepsiz zenginleşme hukuki nedenine dayandığını beyan etmiş, davalı da buna göre savunmada bulunmuş ve zaman aşımı defi ileri sürmüştür....
Asliye Hukuk Mahkemesi ve ... 4.Tüketici Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü: K A R A R - Dava, sebepsiz zenginleşme hukuki nedenine dayalı alacak istemine ilişkindir. Asliye Hukuk Mahkemesince, davanın devremülk sözlşmesinden kaynaklandığı ve 4077 sayılı yasaya göre Tüketici mahkemesinin görevli gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir....
Dava, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre açılmıştır. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak iade isteminde bulunulabilmesi için, bir tarafın malvarlığının diğer tarafın malvarlığı aleyhine çoğalması gerekir. Buna göre sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir. Zenginleşen, başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın elde ettiği zenginleşmeyi geri vermek zorundadır. (TBK m.77/1) Bunun için de, öncelikle iade borcunun kapsamı belirlenmeli, fakirleşme ve zenginleşme zamanı tesbit edilmelidir....
