İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Konusu:Davacı tarafından keşide edilerek, ihbar olunan ---- gönderilmek üzere --- tarihinde, ----- çekin, kargoda çalındığı iddia edilmekle davalı tarafından iş bu çekin -------dosyası ile takibe konu edilmesi nedeniyle, davacının bu çek nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitini isteyip isteyemeyeceği hususlarında ihtilaf bulunduğu tespit edildi. Davanın Hukuki Niteliği: Dava, davaya konu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti(menfi tespit), ödenen çek bedellerinin tahsili davasıdır. Davanın Hukuki Sebebi: Menfi tespit davasını düzenleyen 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun 72/1. Maddesindeki " Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir." şeklindeki düzenlemedir....
Esas sayılı dosya bakımından 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 89/3 maddesi gereğince menfi tespit istemine ilişkin iken yargılama sırasında dosya borcunun ödenmesi üzerine istirdat istemine dönüşmüştür. İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas Sayılı dosyası bakımından ise 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 89/3 maddesi gereğince menfi tespit istemine ilişkindir. Menfi tespit davasının istirdat davasına dönüşmesi ve davaya istirdat davası olarak devam edilmesi İİK'nın 72/VI. maddesinde düzenlenmiş olup, bu madde hükmüne göre borçlu, açtığı menfi tespit davasında ihtiyati tedbir kararı almamış veya verilen ihtiyati tedbir kararının herhangi bir sebeple kaldırılmış olması nedeniyle dava konusu borcu ödemek zorunda kalmış olursa menfi tespit davası yasa gereği kendiliğinden istirdat davasına dönüşür ve davaya istirdat davası olarak devam edilir....
önce lehtara karşı bononun bedelsiz kaldığını ispat etmesi ve bunu başardıktan sonra hamilin kötü niyetini ispat etmesi gerektiğini, bu iki şartın ise somut olayda yeri bulunmadığından ikame edilen menfi tespit davasının reddini talep etmiştir....
DAVALI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 23/09/2024 günlü dilekçesi ile ihtiyati tedbirin kaldırılmasını talep etmiş, mahkemece 01/10/2024 günlü ara kararla talebin reddine kararın usule ve yasaya aykırı bir karar olduğunu, ilk derece mahkemesinin verilen tedbir kararına gerekçe yaptığı hususlar tamamen ortadan kalktığını, iddianın soyut bir iddia olmaktan çıkarak somut delillerle ulaşmamış olması nedeniyle görülmekte olan menfi tespit davasında verilen tedbirin gelinen bu aşamada kaldırılması gerektiğini iddia ederek verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir....
İcra Müdürlüğünün .../... takip dosyalarında menfi tespitine ve ödenen bedellerin istirdatına ayrıca avans çekleri olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır. Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. Menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin hususlar 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72. maddesinde; ''Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez....
Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27.04.2011 gün, 2009/438 Esas ve 2011/134 Karar sayılı ilamı takip konusu yapılarak ilamda hükmedilen inkar tazminatı vekalet ücreti ve bunların faizleri talep edilmiştir. Borçlu vekili 19.04.2012 tarihinde icra emri tebliği üzerine yasal 7 günlük süre içerisinde 25.04.2012 tarihinde İcra Mahkemesi'ne başvurusunda dayanak ilamın menfi tespit ilamı olup talep edilen alacakların fer'i nitelikte olmaları nedeniyle ilam kesinleşmeden takip konusu yapılamayacağını belirtip takibin iptalini istemiştir. Mahkemece istem reddedilmiş, hükmü borçlu vekili temyiz etmiştir. İİK'nun 72. maddesinde “borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir” hükmüne yer verildikten sonra aynı maddenin 4. fıkrasında “dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar....
DELİLLER VE GEREKÇE Dava; abonelik sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit-istirdat davasıdır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu " Madde 72 - (Değişik madde: 18/02/1965 - 538/43 md.) Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir. (Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar....
İcra takibinden önce açılan menfi tespit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir.” hükmünü içermektedir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitine yöneliktir. Başka bir deyişle hukuki yararın bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır....
Şti. olduğu, 15/12/2022 tarihinde açılan davanın kambiyo senedine dayalı menfi tespit davası olduğu, Mahkemenin 08/03/2023 tarih ... E. ... K. Sayılı görevsizlik kararı ile dosyanın Balıkesir Asliye Ticaret Mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır. UYUŞMAZLIK: Dava, açık bonoya dayalı olarak borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin menfi tespit davası olup, yargılama sırasında davaya konu senet tahsil edildiğinden davanın istirdat davasına dönüştüğü anlaşılmaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; taraflar arasında domates yetiştirme ve satın alma sözleşmesinin düzenlenip düzenlenmediği, davacı tarafça dava konusu edilen bononun davalıya sözleşme kapsamında açık olarak teslim edilmesine karşılık davalı tarafça sözleşmeye aykırı olarak doldurulup doldurulmadığı konusunda toplanmaktadır....
Sonuç itibariyle, menfi tespit davasının anılan düzenleme kapsamı dışında tutulduğu sonucuna ulaşılamamaktadır. Menfi tespit davası İcra ve İflas Kanununun 72.maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu düzenlemeden de anlaşılacağı üzere menfi tespit davasında amaç bir hukuki ilişkinin veya bir hakkın gerçekten mevcut olmadığının tespitidir. Başka bir deyişle hukuki bir yarar bulunması koşuluyla sonuçta alacak-borç ilişkisi doğuracak bir durumun olmadığının tespiti amaçlanır. Borçlu belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi dayanaksız kalır ve borcu ödemekten kurtulur. Ancak borçlu borcunu icra dairesine ödedikten sonra, sırf borçlu olmadığının tespitinde hukuki bir yararı bulunmadığı için artık menfi tespit davası açamaz....
