Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması (veya ihtiyati tedbir kararının kaldırılması) nedeniyle, (menfi tespit davası görülmekte iken) borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir (m.72/6); yani menfi tespit davası (kendiliğinden) istirdat davasına dönüşür; bu hâlde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder (Kuru, B: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2017, s. 146). Bu durumda İİK’nın 72/6 maddesi gereğince bedele dönüşen isteminin temeli menfi tespit davasıdır. Menfi tespit davası devam ederken, icra takibi konusu borcun bir kısmı ödenirse, menfi tespit davası ödenen borç kesimi için (kısmi) istirdata dönüşür. Ödenmeyen borç kesimi için ise menfi tespit davası olarak kalmakta devam eder....
Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır. Menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin hususlar 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72. maddesinde; ''Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir. İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez....
İİK'nın 72. maddesinde menfi tespit davalarıyla ilgili ihtiyati tedbir düzenlemesi mevcut olup, anılan hükmün HMK'nın 389 vd. maddeleriyle birlikte uygulanması gerekir....
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit Taraflar arasında görülen menfi tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sırasında ihtiyati tedbir talebinin kısmen kabul kısmen reddine dair verilen ara karara karşı ihtiyati tedbir talep eden davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi. TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, ihtiyati haciz talepli dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında süt satış ve mamul üretim - mamul alım sözleşmesi bulunduğunu, sözleşmeye göre, sözleşme şartlarında, davalının müvekkiline süt teslimi gerçekleştireceğini, bunun karşılığında da müvekkilinin sözleşme şartlarında, davalıya temin edilecek ... markalı ambalajlama yapılarak peynir teslimi yapacağını, sözleşme akdedilirken davacının iki adet teminat çeki verdiğini, ......
Bu suretle Yargıtay uygulamasında menfi tespit davası esnasında icra takibi olmadığında çekin keşide yerininin veya muhatap bankanın bulunduğu yerin bu noktada dikkate alınabileceği noktasında bir kısım içtihatlar olsa da somut davadaki gibi takip sonrası menfi tespit davası açılmış ise artık yetkili mahkemenin sadece takibin yapıldığı yer veya davalı yerleşim yeri olacağı Yargıtay uygulaması ile tartışmasızdır....
Mahkemece, ihtiyati tedbir talebinin yaklaşık ispat koşullarını sağlamaması sebebiyle reddine karar verildiği anlaşılmaktadır. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu Madde m.72/3 uyarınca; "...İcra takibinden sonra açılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyla icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini isteyebilir..." hükmüne yer verilmiştir. Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir. İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir....
TALEBİN KONUSU: Menfi tespit Taraflar arasında görülen menfi tespit davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında ara kararda yazılı nedenlerle, davacı vekilinin, üçüncü kişilere karşı da ödeme yasağı konulması yönündeki ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen 05.11.2024 tarihli ara karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi. TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki satım sözleşmesi kapsamında teslim edilen ürünlerin hileli olduğunu ve buna ilişkin suç duyurusunda bulunulduğunu, ürünlerin teslim alınarak çeklerin iadesi için Kartal ......
TALEP : İhtiyati Tedbir İSTİNAF KARARININ KARAR TARİHİ : 22/04/2025 YAZIM TARİHİ : 24/04/2025 İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ......
Talep eden şirket sözleşmede alıcı olarak yer almaktadır. Karşı taraf ise yüklenicidir. Talep konusu çekler, talep eden şirketin ... AŞ Çarşı Tuzla Şubesindeki çek hesabından karşı taraf emrine 15.11.2024 tarihinde keşide edilen 150.000,00 TL tutarında, talep eden şirketin ... Tuzlu Organize Sanayi Bölge Şubesindeki çek hesabından karşı taraf emrine 30.12.2024 tarihinde keşide edilen 530.000,00 TL, 30.01.2025 tarihinde keşide edilen 400.000,00 TL, 28.02.2025 tarihinde keşide edilen 300.000,00 TL, 30.03.2025 keşide tarihli 300.000,00 TL, 30.04.2025 tarihli 300.000,00 TL bedelli çeklerdir. Talep konusunda gerek İİK'nın 72. maddenin gerekse HMK'nın 389 vd. maddelerin değerlendirilmesi gerekecektir. İİK'nın 72. maddesi gereğince borçlu tarafından icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilecektir....
O halde takip tarihinden önceki dönem için talep edilen işlemiş faiz tutarı konusunda menfi tespit talebinin kabulüne karar verilmesi yerine yazılı şekilde işlemiş faize hükmedilmesi doğru olmadığı gibi, talep olmadığı halde takip tarihi ile dava tarihi arası için işlemiş faiz hesabı yapılarak miktarının karar yerinde gösterilmesi de hatalı görülmüştür. Davacı yanın istemi üzerine, mahkemece 21.12.2006 tarihinde icra veznesindeki paranın dava sonuna kadar davalı alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmiş ve bu karar icra dairesince uygulanmıştır. Davacı yukarıda ifade edildiği üzere isteminde 5.164,34 TL tutarında haksız çıkmış, yani davalı alacaklının bu miktarda takip yapmakta haklı olduğu anlaşılmış, fakat anılan tutarın verilen ihtiyati tedbir kararı dolayısıyla alacaklıya ödenmesi gecikmiştir....
