belirleyen hükmünün temelden çöktüğünü ve uyarlama koşullarının gerçekleştiği sonucuna varıldığını, buna göre mecurun bulunduğu ana yapının yöredeki, konumu, m2 alanı, tahsis kullanım amacı, kiralama koşulları, rayiç aylık kira bedelleri, yörenin her türlü alt yapı ve belediye hizmetlerinden yararlanma özelliği birlikte değerlendirildiğinde 11.08.2009 tarihi itibarıyla aylık kira bedelinin taleple bağlılık ilkesi de gözetilerek 3.000 USD karşılığı 4.388,70 TL olarak uyarlanmasına karar verildiğini belirterek, davanın kısmen kabulüne karar vermiştir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacılar avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü. KARAR Davacılar, ... Sulh Hukuk Mahkemesine verdiği dava dilekçesi ile; mülkiyeti kendilerine ait bulunan ... ilçesi ... Meydanı No:1 de ki bunanın davalı kuruma yurt olarak 03/09/2001 tarihli mukavele ile kiralandığını, sükut ile tecdit prensibi gereği aktin bu güne kadar kendiliğinden yenilendiğini, son olarak 2006-2007 kira parasının 20.900,00 YTL olarak ödendiğini, 2007-2008 kira dönemi için kira parasının uyarlanmasının talep edildiğini, kuruma yapılan başvurunun sonuç vermediğini, bu nedenle kira parasının uyarlanmasını ile yıllık kira parasının 50.000,00 YTL olarak tespitine karar verilmesini istemiştir. Davalı, davanın reddini dilemiştir....
Bunun mümkün olmaması hâlinde borçlu, sözleşmeden dönebilir; sürekli edimli sözleşmelerde ise kural olarak, fesih hakkını kullanır.” denilerek uygulama da kabul edilen uyarlama davası yasa maddesi haline getirilmiştir. Mahkemece, sözleşme koşullarının kiraya veren aleyhine ağırlaştığı ekonomik şartlar ve mecurun niteliği nedeniyle edim dengesinin bozulduğu gerekçesiyle kira bedelinin kısmen uyarlanmasına karar verilmiş ise de; yukarıda açıklanan ilkeler ışığında uyarlama koşullarının varlığı üzerinde durulmadan sonuca gidilmiştir. Mahkemece açıklanan ilkeler doğrultusunda uyarlama koşullarının bulunup bulunmadığı hususunda araştırma yapılıp sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ve hüküm kurmaya elverişli ve yeterli görülmeyen bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulmuş olması doğru değildir. Hüküm bu nedenlerle bozulmalıdır....
Davalı, davada uyarlama koşullarının bulunmadığını, sözleşmenin 25.10.2008 tarihine kadar uzadığını, 2008 yılı için ödenmesi gereken miktarın 17.160 TL olduğunu savunarak davanın reddini dilemiştir....
Uyarlama davalarında amaç taraflar arasındaki sözleşmenin ayakta tutulması ile gerçekleşen olağanüstü durumlar karşısında başlangıçta var olan edimler arasındaki adaletin yeniden tesis edilmesidir. Uyarlama talepli olarak açılan davalarda ihtiyati tedbir kararı verilmediğinde, dava sonuna kadar kira sözleşmesinin ayakta tutulması bazı hallerde mümkün olmayabilir. Uyarlama davasından beklenen, sözleşmenin gerçekleşen olağanüstü duruma rağmen koşulların değiştirilmesi ile ayakta tutulmasıdır. Açılan davada esas hakkındaki hükme kadar taraflar açısından davanın uzamasından kaynaklanan sakıncaları gidermek ve geçici hukuki koruma sağlamak, böylelikle davacının açmış olduğu davayı kazanması halinde dava konusu olan şeye kavuşmasını daha dava sırasında güvence altına almak mağduriyetin önüne geçmek amacıyla tedbir kararı verilebilir....
Koleji" olduğu, kira sözleşmesinin başlangıcının 01.08.2003; kira süresinin 13 yıl olduğu; kira sözleşmesindeki yıllık kira bedelinin 36.000 TL olup, 12 aylık dönemler sonunda yıllık olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davacının talebinde ise; ödenen aylık kiranın düşük olup, talep edilen kira bedelinin günün koşullarına uygun olduğunu belirttiği, bu durumda açılan davanın kira sözleşmesine dayanan tespit davası olmayıp uyarlama niteliğinde bulunduğu anlaşılmıştır. Davacının talebi kira tespitine yönelik değil, ödenen kira bedelinin ekonomik koşullara uyarlanarak belirlenmesine ilişkindir.Dava bu niteliği itibariyle, kira sözleşmesine dayanan kira tespit davası olmayıp, kira parasının günün ekonomik koşullarına uygun olarak düzenlenmesi istemini içeren uyarlama davasıdır....
Uyuşmazlık, kira parasının tahsiline yönelik icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir. Mahkemece davanın reddine karar verilmesi üzerine hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir. Davacı vekili, dava dilekçesinde, davalı hakkında kira parasının tahsiline ilişkin olarak yapılan icra takibine davalının usul ve yasaya aykırı şekilde itiraz ettiğini, taraflar arasında 31.12.2000 tarihli kira sözleşmesi bulunduğunu,bu sözleşmenin 6. maddesinde yıllık kira parasının 12.000 DM olduğunun kararlaştırıldığını, bunun dışında davalının 2001 yılında kira parasının tenzili için uyarlama davası açtığını, o davada dayanılan sözleşmeyi delil olarak sunduğunu, davalının itiraz dilekçesinde kira bedeline karşı çıkmadığını, kaldı ki 01.01.2006 - 31.12.2006 dönemine ait 7.200 Euro kira alacağının davalının damadı ......
Ancak, sözleşmenin esaslı unsurlarının değiştirilmesi sonucunu doğurucu uyarlama istenemez....
"İçtihat Metni" MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü. KARAR Davacı, 1.12.2003 başlangıç tarihli ve 5 yıl süreli kira sözleşmesi ile taşınmazını davalıya kiraya verdiğini, 2006 yılı itibariyle davalının aylık 750 TL. kira ödediğini, bu bedelin taşınmazın özellikleri, konumu, paranın satın alma gücü karşısında emsallerden düşük kalıp edimler arasındaki dengenin bozulduğunu ileri sürerek aylık kira bedelinin 1.12.2006 tarihinden itibaren 5.000 Tl. olarak uyarlanmasına karar verilmesini istemiştir. Davalı, kira sözleşmesinde artış hükmünün bulunmadığını, her yıl Tefe ve Tüfe oranlarına göre, artırımlı olarak kira ödendiğini, uyarlama koşullarının oluşmadığını savunarak , davanın reddini dilemiştir....
KARAR Davacı, davalıların taşınmazında 15.11.2000 tarihli, 5 yıl süreli sözleşme ile aylık 62.500 dolar kira ile kiracı olduğunu, 2001 yılı Şubat ayında yaşanan ekonomik kriz nedeniyle kira bedelinin çok yükseldiğini, sözleşme başındaki dengenin aleyhlerine bozulduğunu bildirip, aylık kiranın 42.602.062.500 lira olarak uyarlanmasını istemiştir. Davalılar, uyarlama şartlarının gerçekleşmediğini savunup davanın reddini savunmuşlardır. Mahkemece, davanın reddine dair verilen karar dairemizin 19.9.2000 tarih, 8399-9257 sayılı ilamı ile uyarlama şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğinin araştırılması için bozulmuş, mahkemece bozmaya uyularak davanın reddine dair verilen karar davacı temyizi üzerine uyulan bozma ilamında açıklanan doğrultuda araştırma inceleme yapılmadığı gerekçesi ile bozulmuştur....
