Davalı cevabında; müvekkilinin dava konusu kiralanan petrol istasyonuna 500.000 TL masraf ve ek tesisler yaparak daha da iyileştirdiğini, bölgede iddia edildiği gibi gelişmelerin yaşanmadığını, ödenen bedelin yeterli olduğunu, uyarlama şartların bulunmadığını ileri sürerek, davanın reddini dilemiştir.Mahkemece alınan bilirkişi heyet raporu doğrultusunda davanın kısmen kabulü ile aylık kiranın 47.000 TL olarak uyarlanmasına karar verilmiş, hüküm davalı tarafından temyiz edilmiştir. Davaya konu kira sözleşmesi 01.08.2001 tarihli ve 15 yıl sürelidir. Uyarlama istenen dönem sözleşmesinin sona ermesinden önceki dönemdir. Sözleşmede sonraki yıllar kira parasının...'nun Tüketici Fiyat Endeksi oranında artırılacağı kararlaştırılmıştır. Gerçekte de, sözleşmeye bağlılık ilkesi, hukuki güvenlik, doğruluk, dürüstlük kuralının bir gereği olarak sözleşme hukukunun temel ilkesini oluşturmaktadır....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi DAVA TÜRÜ : Kira Uyuşmazlık, kira sözleşmesinden kaynaklanan uyarlama talebi ile ilgili ihtiyati tedbir kararına ilişkindir. Bu durumda temyiz incelemesi dairemizin görevi dışında bulunduğundan dosyanın görevli Yargıtay 3. Hukuk Dairesine gönderilmesine, 26.04.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi....
Uyarlama isteyen davacı fevkalade hal ve şartların çıkmasına kendi kusuru ile sebebiyet vermemelidir. Değişen hal ve şartlar taraflar bakımından önceden öngörülebilir; beklenebilir; olağan ve hesaba katılabilen nitelikte olmamalı veya olaylar, öngörülebilir olmakla beraber bunların sözleşmeye etkileri kapsam ve biçim bakımından bu derece tahmin edilmemelidir. (Bkz. Doç.Dr. İbrahim Kaplan Hakimin Sözleşmeye Müdahalesi ...-1987 Sh. 152.- vd; Hatemi/ SEROZAN/ Argacı Borçlar Hukuku Özel Bölüm 1992 sh., 186 vd). Tarafların dövize endeksli kira sözleşmesi yapmalarındaki gerçek ve ortak amaçlarının saptanması uyuşmazlığın çözümünde önem kazanmaktadır. Uyarlama davalarında, hakimin gözde kaçırmaması gereken temel esaslar şöyle sıralanabilir: Sözleşmeye bağlılık ve saygı esastır. Uyarlama daima yardımcı bir çözüm olarak düşünülmelidir....
Dava konusu olayda mahkemece kira bedelinin 1.500,00 YTL olarak uyarlanmasına karar verilmişse de, uyarlama davalarında dikkate alınması gereken, az yukarda açıklanan kural ve yöntemlerin gözetilmediği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda genel olarak, “işyerlerine olan ihtiyacın artmış olması nedeniyle işyeri kiralarının da bu talepler doğrultusunda arttığı” hususundan hareketle uyarlama koşullarının oluştuğunun kabul edildiği anlaşılmaktadır. Eksik incelemeyle ve kira tespitine ilişkin esas ve usullere göre uyarlamaya karar verilemez....
-KARAR- Davacı ile davalı arasında 1.3.1995 başlangıç tarihli kira sözleşmesi bulunmaktadır. Davacı tarafından akdin çekilmez hale geldiği iddiası ile önce 1.10.1996 ile 29.2.1998 dönemi için daha sonra da 1.3.1998, 28.2.1999 dönemi için kira bedelini uyarlama davaları açılmış ve yapılan yargılamalar sonunda 1.10.1996-28.2.1998 dönemi için kira bedeli aylık 74.533.-USD; 1.3.1998'den 28.2.1999 dönemi için yıllık 800.000.-USD olarak kira bedelleri belirlenmiş ve kesinleşmiştir. Hükmüne uyulan bozma ilamında da 28.2.1999 tarihinden sonra gelen 1.3.1999-18.2.2000 dönemi için kiranın sözleşmede öngörüldüğü şekilde % 20 artışı sonraki dönem için ise 4531 Sayılı Yasanın uygulanacağı belirtilmiştir. Diğer yandan kira bedeli gününde ödenmesi gereken borçlardan olup ödenmemesi halinde temerrüt oluşur....
Mahkemece, uyarlama koşullarının bulunmadığı, başlangıç kira bedelinden sonra zaman zaman tarafların kendi aralarında kira paralarını uyarladıkları gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, taraflarca temyiz edilmiştir. 1-Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacıların tüm temyiz itirazlarının reddi gerekir. 2-Davalının temyiz itirazlarının incelenmesinde; Mahkemece, davanın tümden reddine karar verilmiş olmasına 2009/14366-2010/7089 rağmen kendisi vekille temsil ettiren davalı yararına maktu olarak 575 TL vekalet ücretine hükmedilmiştir....
KARAR Davacı, davalı idareye ait mecuru 20.2.2002 başlangıç tarihli kira sözleşmesi ile kiraladığını, sözleşmenin süresinin 31.12.2004 tarihinde sona erdiğini, davalının 23.11.2004 tarihli yazısıyla kendisini 1.1.2005 tarihinde başlayacak yeni dönemde aylık 18.901..000.000 TL. kira bedeli üzerinden kira sözleşmesi yapmak üzere davet ettiğini, ancak belirlen kira bedelinin çok fahiş olduğunu, mecurun kira başlangıcında arz ettiği özellikler ile şimdiki özelliklerin farklı olduğunu, ... yapamaz hale geldiğini ileri sürerek 1.1.2005 tarihinden itibaren başlayan yeni dönemde aylık kiranın 1.000.000.000 TL. olarak tespitini istemiştir. Davalı, kiranın indirilmesini gerektiren bir durum olmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir. Mahkememce, 1.1.2005 tarihinde başlayan yeni kira dönemi için kira parasının tenzilini haklı kılacak objektif nedenlerin bulunmadığı uyarlama koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; hüküm, davacı tarafından temyiz edilmiştir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi Taraflar arasındaki uyarlama davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davacı avukatınca temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü. KARAR Davacı, maliki olduğu taşınmazı 16.5.1985 tarihli kira sözleşmesi ile 20 yıl süreyle yıllık net 400,00 YTL den davalıya kiraya verdiğini, davalının taşınmazı 3 yıldızlı otele dönüştürmesine muvafakat ettiklerini, 1.500,00 YTL inşaat maliyetinin 12 yıl içinde 6 ayda bir ödenen kira bedelinden mahsup edilerek ödeneceğinin kararlaştırıldığını, ancak ekonomik istikrarsızlık ve yüksek enflasyon nedeniyle dengenin kendisi aleyhine bozulduğunu, işlemin temelinden çöktüğünü ileri sürerek yıllık kira bedelinin 60.000,00 YTL ye uyarlanmasını istemiştir. Davalı, davanın reddini savunmuştur....
Davacı tarafından, dava konusu taşınmazın, davalı tarafından 15.4.2001 tarihinde 10 yıl süreli kira sözleşmesi ile kiralandığı, aylık kiranın 5 000 USD olduğu, dolarda meydana gelen değer kaybını ileri sürerek eldeki davayı açmış, mahkemece doların satın alma gücündeki değişim gözetilerek hazırlanan bilirkişi raporuna itibar edilerek hüküm kurulmuştur. Oysa uyarlama talebinde bulunulabilmesi için karşılıklı edimler arasındaki dengenin, 2009/4188-13675 öngörülemeyecek biçimde şartların olağanüstü değişmesiyle sonradan taraflardan biri aleyhine katlanılamayacak derecede bozulması gerekmektedir. Davacı mal sahibi olan kiralayan, ülkemizde sürekli yaşanan enflasyonun rizikolarından korunmak amacıyla dövize endeksli kira sözleşmesini düzenlemiştir. Ancak ekonomik şartlar ve daha öncesinde dövizde meydana gelen dalgalanmalar gözetildiğinde döviz ile sözleşme yapan davacının, dövizde artış olabileceği gibi düşüşün de olabileceğini tahmin etmesi gerekmektedir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Asliye Ceza Mahkemesi HÜKÜM : Sanığın mahkumiyetine dair, Mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunarak; Gereği görüşülüp düşünüldü; 2003/1209 Esas, 2005/323 Karar sayılı ve 28.04.2005 tarihli mahkumiyet ilamının 09.06.2005 sanığa tebliği üzerine süresinde temyiz edilmediğinden 17.06.2005 tarihinde kesinleştiği, mahkemesince bu hükümle ilgili olarak 14.10.2005 tarihli ek kararla yaralama suçu açısından uyarlama yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, müdafiince bu kararın temyizi üzerine Dairemizin 2008/1163 Esas, 2010/5058 Karar sayılı ve 24.03.2010 tarihli ilamı ile Mahkemenin 14.10.2005 tarihli 'uyarlama yapılmasına yer olmadığına' dair ek kararının bozulduğu, mahkemece bozma sonrası yargılamanın uyarlama yargılaması olarak devam ettirildiği, uyarlama yargılamasında da dava zaman aşımı süresinin söz konusu olmayacağı cihetle, tebliğnamenin dava zaman aşımı sebebiyle 'düşme' istemli görüşüne iştirak edilmeyerek yapılan incelemede...
