Sigortalı tarafından açılan hizmet tespiti davasında her türlü delille kanıtlanabilen çalışma olgusunun usulünce belirlenmesinden sonra, bu çalışmanın sigortalı çalışma olup olmadığı ve çalışılan zaman üzerinde durulmalıdır. 27. Sosyal güvenlik hukukunun hem kamu hukuku hem de özel hukuk alanında kalan özellikleri dikkate alındığında, özellikle hizmet tespiti davalarında kendiliğinden araştırma ilkesinin ağır bastığı görülür. Gerçekten hizmet tespiti davaları, taraflarca hazırlama ilkesi kapsamı dışında olup, kendiliğinden araştırma ilkesi söz konusudur. 28. Sigortalılık başlangıç tarihi ve hizmet tespitine yönelik davaların kamu düzenini ilgilendirdiği ve bu nedenle özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi icap ettiği Yargıtay’ın yerleşmiş içtihadı gereği olduğundan, kamu düzenini ilgilendiren hizmet tespiti davalarında, hâkimin özel bir duyarlılık göstererek delilleri kendiliğinden toplaması ve sonucuna göre karar vermesi gerekir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :İş Mahkemesi sıfatıyla) Taraflar arasındaki “hizmet tespiti” davasından dolayı yapılan yargılama sonunda; Muğla 1. Asliye Hukuk Mahkemesince (İş Mahkemesi Sıfatıyla) hizmet tespiti talebi yönünden Kurumca tescil işlemi yapıldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına dair verilen 06.05.2014 gün ve 2014/69 E., 2014/204 K. sayılı direnme kararının incelenmesi davalı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili tarafından istenilmesi üzerine, Hukuk Genel Kurulunun 05.04.2017 gün ve 2017/10-1556 E., 2017/646 K. sayılı ilamı ile bozularak dosya yerine geri çevrilmekle, yeniden yapılan yargılama sonunda, mahkemece bozmaya uyularak karar verilmiş ve tekrar Hukuk Genel Kuruluna gönderilmiştir....
"İçtihat Metni"Mahkemesi :İş Mahkemesi Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkemece, ilamında belirtildiği şekilde davanın reddine karar verilmiştir. Hükmün, davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteklerinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kâğıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. Eldeki dosyada, davacı davalı işyerinde Aralık 1991-1993 arasındaki hizmetlerinin tespiti istemli açmış olduğu davada, mahkemece davanın hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verilmiştir. Husumet konusu, HMK 116. maddesinde yer alan ilk itirazlardan olmadığından, davanın her aşamasında ileri sürülebilir. Taraflarca ileri sürülmese dahi, gerek mahkemece, gerekse Yargıtay’ca tarafların bu yönde bir savunmasının olup olmadığına bakılmaksızın kendiliğinden göz önünde tutulur. Bu nedenle hizmet tespiti davasında yasal hasım olarak davanın ......
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen feri müdahil Kurum tarafından, davacının 02.09.2000 ile 01.07.2001 tarihleri arasındaki davalı işveren nezdindeki çalışmasının hizmet cetveline işlendiği, davacının geri kalan 27.06.2000 ile 01.09.2000 tarihleri arasındaki hizmet tespiti taleplerinden feragat etmesi ancak hizmet tespiti davalarında davadan feragatin mümkün olmayacağı gözetilerek bu tarihler arasındaki hizmet tespiti talebinin dosyadan tefrik edildiği,gerekçesiyle, davacının 02.09.2000 ile 01.07.2001 tarihleri arasındaki hizmet tespiti talebi hakkında dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B....
Maddesine eklenen fıkra ile Sosyal Güvenlik Kurumu aleyhine açılan davalarda, hizmet akdine tabi çalışmaları nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti talepleri hariç olmak üzere, dava açmadan önce kuruma başvuru şartı getirilmiş olup, kurum ret cevabından sonra veya yasal süre içinde cevap verilmemesini müteakip dava açılması gerekmektedir. Ancak somut olayda, dava konusu edilen sigorta başlangıcının tespiti talebi hizmet tespiti davası niteliğinde olup, uygulamada bu tip davalar öncesinde Kuruma müracaat edilmesi gerekmemektedir. Hal böyle olunca, mahkemece, dava şartı eksikliği bulunmayan dava hakkında işin esasına girilerek karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile dava şartı noksanlığı nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir. O halde davacı vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır....
"İçtihat Metni"Mahkemesi :İş Mahkemesi Dava, hizmet tespiti istemine ilişkindir. Mahkeme, davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar vermiştir. Hükmün, davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, temyiz isteğinin süresinde olduğu anlaşıldıktan ve Tetkik Hâkimi ... tarafından düzenlenen raporla dosyadaki kağıtlar okunduktan sonra işin gereği düşünüldü ve aşağıdaki karar tespit edildi. 506 sayılı Kanunun 4. maddesinde “sigortalıları çalıştıran gerçek ve tüzel kişiler” işveren olarak tanımlanmıştır. ”çalıştıran” olgusu, tespiti istenen sürelere ilişkin hizmet akdinin tarafı konumunda olan ve hizmet akdini düzenleyen “işvereni” ifade etmektedir....
Somut olayda; Mahkemece, davacının eksik ödenen prim alacaklarına dair ücret tespiti davası tefrik edilerek tazminat talepleri doğrultusunda yargılamaya devam edilmiş, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davanın kısmen kabulü ile davalı ... Başkanlığı yönünden davanın husumetten reddine karar verilmiştir. Ancak davanın hizmet tespiti davası yönünden ... Başkanlığı'na yöneltildiği açıktır. O halde Mahkemece tefrik ara kararında davalı ... Başkanlığının davalı sıfatının tefrik edilen hizmet tespiti davası üzerinden devam etmesi ve somut dosya yönünden davalı sıfatının kaldırılması gerektiği belirtilerek gerekli usuli işlemler yapılıp yargılamaya devam edilmesi gerekirken somut dava yönünden davalı ... Başkanlığı hakkında davanın husumetten reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir....
Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir. 2. İlgili Hukuk 1.Sigortalı hizmetin tespiti davaları kamu düzenini ilgilendirmekte olup, bu niteliği gereği özel bir duyarlılık ve özenle yürütülmesi gerekmektedir. Bu davaların kanuni dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası olup bu bentte “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları kurumca tespit edilmeyen sigortalıların hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak hizmet tespiti isteyebilecekleri” açıklanmıştır. Anlaşılacağı üzere, çalışmanın tespiti istemiyle hak arama yönünden kanun ile getirilen süre, doğrudan doğruya hakkın mevcudiyetini etkileyen hak düşürücü niteliktedir ve dolması ile hak bir daha canlanmamak üzere ortadan kalkmaktadır....
Eldeki davada bozmadan sonra mahkemece yapılan yargılama sonucu davacının prime esas kazanç talebiyle ilgili verilen hüküm isabetli ise de; hizmet tespiti talebiyle ilgili mahkemece bozma ilamının yerine getirilmediği ve eksik araştırmayla hüküm verildiği görülmektedir. Hizmet tespiti davasının yasal dayanağı 506 sayılı Kanun’un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun’un 86/9. maddeleridir. Bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır....
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI Mahkemece hizmet tespiti yönünden açılan dava kısmı atiye bırakılmış olmakla bu talep yönünden karar verilmesine yer olmadığına, davacının davalı kuruma karşı hizmet başlangıç tespiti yönünden açmış olduğu davanın kabulüne, davacının 26.10.1977 tarihinde davalı ... Sanayi A.Ş. ünvanlı iş yerinde fiilen 1 gün süre ile hizmet akdi ile dönemin asgari ücreti ile çalıştığının tespitine, davacının 18 yaşını doldurmuş olduğu 04.06.1981 tarihinin sigortalı işe başlangıç tarihi olarak kabulüne ve tespitine karar verilmiştir. IV. İSTİNAF A. İstinaf Yoluna Başvuranlar İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. B. İstinaf Sebepleri Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde, fiili çalışma olgusunun ispatlanamadığını, harç vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin hatalı hesaplandığını belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur. C....
