GEREKÇE: Dava, taraflar arasında 26/04/2016 tarihinde düzenlenen "LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) Satış ve Ariyet LNG Tesisi Teslim Sözleşmesi'nin süresiden önce davalı tarafça feshi nedeniyle sözleşmenin 12/1maddesi gereği kar mahrumiyeti ve 3.1 maddesi gereği cezai şart istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiş, karar davacı vekilince istinaf edilmiştir. İstinafa gelen uyuşmazlık temelde, davalının sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığı ceazi şart ve kar mahrumiyeti ödenmesi koşullarının bulunup bulunmadığı noktalarınadır. Taraflar arasında 26/04/2016 tarihinde düzenlenen "LNG (Sıvılaştırılmış Doğal Gaz) Satış ve Ariyet LNG Tesisi Teslim Sözleşmesi'" imzalandığı, sözleşmenin 14. Maddesi ile süresinin ilk LNG teslimatının yapıldığı tarihten itibaren 5 yıl olarak düzenlendiği, ilk teslimatın 06/06/2016 tarihinde yapıldığı bu durumda sözleşme süresini 06/06/2021 tarihide sona ereceği kararlaştırılmıştır....
Cezai şart, borçlunun alacaklıya karşı mevcut bir borcu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde ödemeyi vaad ettiği, hukuki işlem ile belirlenmiş ekonomik değeri olan bir edimdir. Cezai şartın amacı, borçluyu borca uygun davranmaya sevketmektir. Cezai şart, asıl alacağı kuvvetlendirme amacı güder. Bu bakımdan cezai şart, kuvvetlendirilecek asıl borcun mevcut olmasını gerektirir. Asıl borç yoksa cezai şart da söz konusu olamaz. Bu niteliği itibariyle cezai şart asıl borca bağlı fer'i bir borçtur. Asıl borç, mevcut ve geçerli ise, cezai şart da borç doğurur. Asıl borç sona ermiş ya da geçersiz doğmuşsa, cezai şart bağımsız bir borç oluşturamaz. Cezai şart, asıl borcun bağlı olduğu şekle tabidir. Asıl borç bir geçerlilik şekline bağlanmışsa, cezai şartın borç doğurabilmesi aynı şekilde kararlaştırılmış bulunmasına bağlıdır....
Raporda; sözleşmenin 01.12.2010 tarihinde sonlandığı nazara alındığında, davacı kayıtlarına göre eksik alınan 161 ton için cezai şart 24.150 Amerikan Doları, davalı kayıtlarına göre ise eksik alınan 2 ton için cezai şart 300 Amerikan Doları hesaplanmış, sözleşmenin 20.12.2009 tarihinde sonlandığı nazara alındığında ise, davacı kayıtlarına göre eksik alınan 236 ton için cezai şart 35.400 Amerikan Doları, davalı kayıtlarına göre ise eksik alınan 77 ton için cezai şart 11.550 Amerikan Doları olarak hesaplanmıştır. Tarafların defter ve kayıtlarına göre, 2010 yılına ait alınması gereken asgari akaryakıt konusunda ise herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Mahkemece, sözleşmenin 20.12.2009 tarihinde sonlandığı kabulü ile, bilirkişi raporunda bu tarih baz alınarak vefakat davacı kayıtlarına göre yapılan hesaplama üzerinden hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır....
Taraflar arasında uygulanması gereken satış şartnamesinin 14. maddesi iki ihale bedeli arasında bedel farkının meydana gelmesi nedeni ile %18 gecikme cezasının ödeneceği kararlaştırılmış olup, bu hüküm tarafları ve bu bağlamda davalıyı bağlayıcı niteliktedir. Bu itibarla davacının, zararını talep etme hakkının bulunduğunun kabulü zorunlu olup, bunun cezai şart niteliğinde olduğu da kabul edilmelidir....
Güvenlik üniformasıyla görevlendirmesi müvekkili şirket ile davalı arasında akdedilen güvenlik hizmet sözleşmesinin işveren yükümlülükleri başlıklı cezai sart kosulunun gerçekleşmesine sebebiyet verdiği, yıllık fatura tutarı 174.369,26 TL olduğu, yani sözleşme gereği davacının müvekkile ödemesi gereken cezai şart tutarı 174.369,26 TL olduğu, İzmir ... Noterliği ... yevmiye nolu ve 03.06.2020 tarihli ihtarnamesi çekilerek davalı şirkete söz konusu alacak kalemlerine ilişkin ödeme yapması için ihtarda bulunulduğu belirtilen ihtarname 11.06.2020 tarihinde davalı şirkete tebliğ olmasına rağmen davalı şirket herhangi bir ödeme yapmadığı temerrüt koşulları oluştuğu, sözleşmeye aykırılık sebebiyle cezai şart tahsili koşulunun gerçekleşmesi nedeniyle şimdilik 500,00 TL cezai şart bedelinin tahsili ile sözleşmenin erken feshi nödeni ile müvekkili şirketin uğramış olduğu zararın tazmini için şimdilik 500,00 TL' nin tahsiline İzmir ......
davranışlarda bulunması ve kendi menfaatini şirketin menfaatlerinden üstün tutmuş olması nedeniyle oluşan zararın tazmini ilişkin davada görevli mahkemenin ticaret mahkemeleri olması gerektiğini belirterek görevsizliğin kaldırılması için istinaf başvurusunda bulunmuştur....
binaların eksikliklerinin tamamlanmadığını, hatalı ve ayıplı imalâtların yenisi ile değiştirilmediğini, iskân alınamadığım, zararın daha da büyümemesi için eksiklikler ile birlikte en erken 05.01.2010 tarihi olmak üzere dairelerin kiraya verildiğini, bu sebeplerle ödenecek cezai şart alacağının 01.01.2007 tarihinden 31.12.2009 tarihine kadar 72.000,00 TL olduğunu, açıklanan nedenlerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakkı saklı kalmak üzere toplam 92.000,00 TL cezai şart alacağının ihtarname tarihi olan 08.11.2007 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir....
men'ine, müvekkilinin uğradığı maddi zararın tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000 TL maddi, davalının haksız rekabeti nedeniyle müvekkilinin kişilik hakları zedelendiğinden 30.000 TL manevi tazminatın, ayrıca sözleşme gereği 50.000 TL cezai şart bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile müvekkiline verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş; 15.06.2017 tarihli ıslah dilekçesi ile, kâr kaybı nedeniyle maddi tazminat talebini 40.530,82 TL olarak yükseltmiştir....
Somut olayda ; cezai şart alacağı yönünden yapılan değerlendirmeye göre Cezai şart, borçlunun alacaklıya karşı mevcut bir borcu hiç veya gereği gibi ifa etmemesi halinde ödemeyi vaad ettiği, hukuki işlem ile belirlenmiş ekonomik değeri olan bir edimdir. Cezai şartın amacı, borçluyu borca uygun davranmaya sevketmektir. Cezai şart, asıl alacağı kuvvetlendirme amacı güder. Bu bakımdan cezai şart, kuvvetlendirilecek asıl borcun mevcut olmasını gerektirir. Asıl borç yoksa cezai şart da söz konusu olamaz. Bu niteliği itibariyle cezai şart asıl borca bağlı fer'i bir borçtur. Asıl borç, mevcut ve geçerli ise, cezai şart da borç doğurur. Asıl borç sona ermiş ya da geçersiz doğmuşsa, cezai şart bağımsız bir borç oluşturamaz. Cezai şart, asıl borcun bağlı olduğu şekle tabidir. Asıl borç bir geçerlilik şekline bağlanmışsa, cezai şartın borç doğurabilmesi aynı şekilde kararlaştırılmış bulunmasına bağlıdır....
Esas dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki 08/03/2011 tarihli bayilik sözleşmesinin davalı tarafından haklı sebep olmaksızın feshedildiği, haksız fesih sebebiyle davacının 50.401,50 USD kar mahrumiyeti zararının, 404.788,80 TL cezai şart alacağının bulunduğu, davacı tarafından açılan kısmi dava neticesinde taleple bağlı kalınarak cezai şart alacağı nedeniyle 4.000,00 TL'nin, kar mahrumiyeti zararı nedeniyle 5.000,00 TL'nin tahsiline karar verildiği, eldeki davada ise davacı tarafından sunulan ıslah dilekçesi ile kar mahrumiyeti zararı nedeniyle 50.000,00 TL'nin, cezai şart talebi alacağı nedeniyle 250.000,00 TL'nin talep edildiği, davalı vekilince zamanaşımı itirazında bulunulmuş ise de mülga BK'nın 125. ve TBK'nın 146....
