SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin temyiz itirazlarının reddine; (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle; temyiz itirazlarının kabulü ile; hüküm sonucuna yeni bir bent olarak “Tapu Sicil Tüzüğünün 30. maddesi gereğince geçit hakkının aleyhine geçit hakkı tesis edilen 234 ada 29 parsel sayılı parselin kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmesine” ibaresinin eklenmesi suretiyle düzeltilmesine, hükmün DÜZELTİLMİŞ ve değiştirilmiş bu şekli ile ONANMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatıranlara iadesine, 17.02.2020 tarihinde oy birliği ile karar verildi....
Mahkemece bozma ilamına uyularak asıl ve birleştirilen davaların Maliye Hazinesi ve Orman idaresi yönünden reddine, diğer davalılar yönünden kabulü ile 693 parsel lehine 694 ve 689 parselden geçit hakkı kurularak tapuya kayıt ve tesciline karar verilmiştir. Hükmü, davalılar ... ve ... temyiz etmiştir. Geçit davalarında kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün "İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili" başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir....
Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün "İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili" başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir. Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır. Yukarıda açıklanan genel ilkeler ışığında somut olaya gelince; yararına geçit hakkı tesisi istenen 120 ada 3 parsel sayılı taşınmaz lehine 02.09.2013 tarihinde yapılan keşif sonucunda alınan 04.09.2013 tarihli fen bilirkişi raporunda gösterildiği şekilde 120 ada 4 parsel sayılı taşınmazdan geçit hakkı tesis edilmiş ise de 15.09.2013 tarihli ziraat ve mülk bilirkişisi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda geçit bedeli olarak belirlenen 187,59 TL'nin depo edilmediği görülmüştür....
Eldeki davada; yararına geçit ... istenilen taşınmazlar sınırında bulunan 97 parselin güneyinden ve 101 parsel numaralı taşınmazın kuzeyinden ... verilme olanağı bulunup bulunmadığı araştırılmadığı gibi, geçit hakkının taşınmazların leh ve aleyhine kurulduğu, bu nedenle tüm taşınmazların genel ... ile bağlantısının kesintisiz olarak sağlanması gerektiği hususu gözetilmemiştir. O halde mahkemece, mahallinde yeniden keşif yapılarak 97 ve 101 parsellerden de geçit ... kurulma olanağı bulunup bulunmadığı yönünde bilirkişilerden rapor alınmalı, kesintisizlik ilkesinin sağlanması için davacıya 100, 120 ve 121 parseller arasında akti geçit irtifak ... kurulmak üzere süre verilmeli ve akti irtifak ... kurulmadığı takdirde her bir parsel hakkında ayrı ayrı geçit ... kurulmalıdır. Tüm bu hususlar gözetilmeyerek eksik inceleme ve araştırma sonucu yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru olmadığından karar bozulmalıdır....
Zorunlu geçit hakkı, mülkiyet hakkının kanundan doğan dolaylı bir sınırlaması olduğundan bu tür sınırlamalar, ancak mülkiyet hakkına konu taşınmazlar için söz konusu olabilir Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır. Geçit hakkı kurulması davalarında amaç, genel yola bağlantısı olmayan taşınmazların yolla bağlantısının sağlanmasıdır. Bundan dolayı, geçit kurulurken ihtiyaç içinde olan taşınmaz kesintisiz olarak genel yola bağlanmalıdır. Buna uygulamada “kesintisizlik ilkesi” denilir....
Bu ilkeler ışığında somut olaya gelince; Davacı 149 ada 24 parselde paydaş olup, geçit ihtiyacı içindedir. Mahkemece verilen geçit, 149 ada 23 parselin ve 126 ada 1 nolu parsellerin kullanım bütünlüğünü bozmaktadır. Diğer taraftan, dereler Türk Medeni Kanununun 715. maddesinde belirtilen devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdendir. Bu özelliği sebebi ile kamu malı niteliğinde olduğundan kişi yararına özgülenemez. Nitekim bu hususa 3402 sayılı kadastro kanununun 16/C maddesinde de değinilmiş, bu gibi yerlerin tescil ve sınırlandırmaya tabi olmadığı hükmü getirilmiştir. Kısaca mahkemenin seçtiği güzergah geçit için uygun değildir. Ayrıca geçit hakkının belirtildiği krokide, yol genişliğinin gösterilmemesi de doğru olmamıştır. Bu tür davalarda bedelin karardan önce depo ettirilmesi ve davanın niteliği gereği masrafların davacı üzerinde bırakılması gerekmektedir....
Bu ilkeler ışığında somut olaya bakıldığında; Davacı adına kayıtlı 638 parsel numaralı taşınmazının genel yola bağlantısının bulunmadığını belirterek geçit hakkı kurulması isteminde bulunmuştur. Davalılardan Ufuk, geçit hakkının yapılacak araştırmaya göre en uygun yerden verilmesi gerektiğini belirtmiş, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece davanın kabulü ile 638 parsel yararına 617, 618 ve 661 parsel numaralı taşınmazlardan geçit hakkı kurulmasına karar verilmiş, hükmü davalı ... temyiz etmiştir. Yapılan inceleme sonunda; yukarıda kısaca belirtilen ve geçit hakkı davalarında dikkat edilecek ilkeler doğrultusunda, mahkemece yeterli inceleme ve araştırma yapılmadığı anlaşılmıştır. Şöyle ki; Somut olayda mahkemece mahallinde bilirkişiler eşliğinde yapılan keşifte ve alınan raporlarda; davacı parseline komşu olan 616 e 737 parsellerin pafta ve zemindeki kullanım durumunun birbiri ile uyumlu olmadığı gerekçesi ile bir tek güzergah incelenmiştir....
Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün “İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili” başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir. Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır. Somut olaya gelince; lehine geçit kurulması istenen 1017 ve 1018 parsel sayılı taşınmazların tapu kayıtları ile dosyanın tetkikinde bir kısım hissedarların davada taraf olmadığı anlaşılmakla, mahkemece bu kişiler sağ ise kendilerinin, ölü iseler mirasçılık belgeleri getirtilerek mirasçılarının davada taraf olması sağlanmalıdır....
Geçit hakkı verilmesiyle genel yola bağlantısı olmayan veya yolu bulunsa bile bu yol ile ihtiyacı karşılanamayan taşınmazın genel yolla kesintisiz bağlantısı sağlanır. Uygulama ve doktrinde genellikle bunlardan ilkine “mutlak geçit ihtiyacı” veya “geçit yoksunluğu”, ikincisine de “nispi geçit ihtiyacı” ya da “geçit yetersizliği” denilmektedir. Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda, bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulur. Burada ihtiyaç sahibi taşınmazın malikleri değil, genel yolla bağlantısı olmayan taşınmazlardır. Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 maddesi uyarınca tapu siciline kaydı da gereklidir. Saptanan geçit nedeniyle yükümlü taşınmaz malikine ödenmesi gereken ve bilirkişinin objektif kıstaslara göre hesapladığı bedelin geçit ihtiyacı içerisinde olan taşınmaz maliki tarafından aleyhine geçit kurulacak taşınmaz maliklerine ödenmek üzere hükümden önce depo ettirilmesi ve hükmün bundan sonra kurulması gerekir....
Geçit hakkı tesisine ilişkin davalarda bu hak, taşınmazların leh ve aleyhine kurulacağından, aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin "geçit hakkının kesintisiz kurulması" ilkesine göre tamamının davada yer alması zorunludur. Bu nedenle mahkemece, davacıya aleyhinde geçit hakkı kurulacak taşınmaz malikleri aleyhine usulüne uygun harcı da verilmek suretiyle dava açmak üzere mehil verilmesi ve açılan davaların birleştirildikten ve davalıların savunması alındıktan sonra yeniden yapılacak keşfen inceleme sonucu 5065 sayılı parsel etraflıca incelenerek veya 5065 ve 5069 sayılı parsellerin müşterek sınırları etraflıca incelenerek "fedakarlığın denkleştirilmesi prensibi"ne ve yukarıda belirtilen ilkelere uygun olarak yapılacak inceleme sonucu geçit alternatifleri kıyaslanarak, neticesine göre bir karar verilmesi gerekir....
