Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 maddesi uyarınca tapu siciline kaydı da gereklidir. Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır. Dosya içerisindeki hükme esas alınan bilirkişi raporu ve ekindeki krokiye göre 1016 ve 1022 parselin ortak sınırından 3 metre genişliğinde geçit kurulmasına karar verildiği anlaşılmaktadır. Aleyhine geçit kurulan parsellerden 1016 sayılı parselin yüzölçümü 370 m2, 1022 parselin yüzölçümü ise 1900 m2'dir. Geçit hakkının tesisi davalarında uygulanan fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi gereğince yüzölçümü daha büyük olan taşınmazdan geçit kurulması gerektiğinden yukarıda parsel numaraları belirtilen iki parselin ortak sınırından geçit tesis edilmesi doğru görülmediğinden kararın bozulması gerekmiştir....
Somut olayda; hükümle kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3. maddesi uyarınca tapu sicilinin beyanlar hanesinde yer alan özel sütuna şerhine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiş ve bu husus kararın bozulmasını gerektirmiş ise de yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden HUMK’nun 438/7 maddesi gereğince hüküm sonucunun aşağıdaki şekilde düzeltilerek onanmasına karar vermek gerekmiştir....
SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalılardan ......’ın diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı ...... temyiz itirazının kabulü ile hüküm sonucuna beşinci ve altıncı bent eklenerek “5- Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün “İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili” başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline”, “6-Geçit bedeli olarak depo edilen 1.270,15 TL’nin karar kesinleştiğinde aleyhine geçit kurulan taşınmaz maliklerine ödenmesine” ibarelerinin eklenmesi suretiyle düzeltilmesine, hükmün DÜZELTİLMİŞ ve değiştirilmiş bu şekli ile ONANMASINA, peşin harcın talep halinde yatıranlara iadesine, 20.01.2014 tarihinde oybirliği ile karar verildi....
Davacının geçit güzergahının değiştirilmesine ilişkin talebinin dinlenebilmesi için öncelikle geçit hakkının kurulduğu tarihten sonra güzergahın değişmesini gerektiren koşullarda objektif değişikliklerin ortaya çıkmış olması gerekir. Mahkemece, geçit hakkının tesisinden sonra koşullarda ne gibi değişiklik olduğu araştırılmadan ve kanıtlanmadan davanı kabulü doğru görülmemiş, bu nedenle hükmün bozulması gerekmiştir. 2-Kabule göre de; Mahkemece yetersiz bilirkişi raporu, keşfi izlemeye ve infaza elverişli olmayan bilirkişi krokisine dayanılarak karar verilmesi de yerinde değildir.SONUÇ: Yukarıda 1. ve 2.bentte yazılı nedenlerle hükmün BOZULMASINA, peşin yatırılan harcın istek halinde yatırana iadesine, 08.06.2009 tarihinde oybirliği ile karar verildi....
Geçit hakkı verilmesine ilişkin davalarda bu hak taşınmaz leh ve aleyhine kurulacağından leh ve aleyhine geçit istenen taşınmaz maliklerinin tamamının davada yer alması zorunludur. Ancak, yararına geçit istenen taşınmaz müşterek mülkiyete konu ise dava paydaşlardan biri veya birkaçı tarafından açılabilir. Geçit ihtiyacı olan kişi davasını öncelikle taşınmazların mülkiyet ve yol durumuna göre en uygun taşınmaz malikine karşı ve daha sonra bundan en az zarar görecek olana yöneltmelidir. Mahkemece kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 maddesi uyarınca tapu siciline kaydı gereklidir. Zorunlu geçit hakkı, mülkiyet hakkının kanundan doğan dolaylı bir sınırlaması olduğundan bu tür sınırlamalar, ancak mülkiyet hakkına konu taşınmazlar için söz konusu olabilir Geçit hakkı kurulmasına ilişkin davalarda, davanın niteliği gereği yargılama giderleri davacı üzerinde bırakılmalıdır....
Kurulan geçit hakkının Türk Medeni Kanununun 748/3 ve 1012. maddesi ile yeni Tapu Sicil Tüzüğünün "İrtifak hakları ve taşınmaz yükünün tescili" başlıklı 30. maddesi gereğince kütük sayfasında ayrılan özel sütununa tesciline karar verilmelidir. Somut olaya gelince; mahkmece hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre 3.alternatif olarak belirtilen güzergah üzerinde geçit hakkı tesis edilmiş ise de; bu güzergah Marmaris-Bozburun karayolu ile sınır olup geçit güzergahının anılan karayoluna bağlandığı görülmektedir....
Zorunlu geçit hakkının hukuki niteliği gereği leh ve aleyhine geçit tesisi istenen taşınmazların tapu siciline kayıtlı olmaları gerekir. 11.02.1959 tarihli ve 1958/14 Esas, 1959/13 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararında zorunlu geçit hakkının ancak tapuda kayıtlı taşınmazlar hakkında söz konusu olabileceği, tapu siciline kayıtlı olmayan yerler için böyle bir zorunluluk doğduğunda ise tapuya tescil gerekliliği yerine getirildikten sonra ihtiyaç sahibi kişinin talepte bulunmasının mümkün olduğu öngörülmüştür. Bu nedenle zorunlu geçit gereksinimi duyan ve taşınmazı tapuda kayıtlı olmayan davacıya talep ettiği takdirde mahkemece taşınmazının tapuya tescilini sağlamak amacıyla dava açması için yetki ve süre verilmelidir....
Aynacı aleyhine geçit ve mecra hakkı tesisi istenen 10 ve 11 parsel sayılı taşınmazlar zeminde bir bütün halinde kulanıldığından, her iki parsel bir bütün olarak değerlendirilerek, 10 no'lu parselin kuzeyinden doğudaki arka bağlantı sağlanacak şekilde mecra hakkı tesisine ve 11 no'lu parselin batısından ve güneyinden doğudaki genel yola ulaşımı sağlayacak şekilde geçit hakkı kurulmasına karar verildiği görülmüştür. Yani hem mecra hakkının, hem de geçit hakkının davalıya ait taşınmazlar üzerinden kurulduğu görülmüştür. Mahkemece yapılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişilerin raporuna ekli krokinin ve dosya içinde mevcut kadastro paftasının incelenmesinde, güneyde bulunan dava dışı 12 parsel sayılı taşınmazın yüzölçümünün davalıya ait 10 ve 11 parsel sayılı taşınmazlardan daha büyük olduğu anlaşılmaktadır....
e ait 122 ada 14 parsel sayılı taşınmaz lehine 122 ada 10 parsel sayılı taşınmazın fen bilirkişi raporunda gösterilen 46,66 metrekare alan üzerinde daimi, bedelsiz, zorunlu kadim geçit irtifak hakkının bulunduğunun tespitine, kadim geçit irtifak hakkının 122 ada 10 parsel sayılı taşınmazın tutanağının ve tapu sicilinin beyanlar hanesine şerhine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir. Mahkemece davanın kabulü ile davacı adına kayıtlı taşınmaz lehine dava konusu taşınmaz üzerinde geçit hakkı bulunduğunun tespiti ve geçit hakkının dava konusu taşınmaza ait tutanağın ve tapu sicilinin beyanlar hanesine şerhine dair hüküm kurulmuş ise de; işin esasına girilerek yazılı şekilde hüküm oluşturulması yasal düzenlemelere uygun düşmemiştir....
Dava tarihi 02.10.2014 itibari ile Geçit hakkının asgari ücret üzerinden 1994 yılından 2013 yılına kadar ödenmesi gereken toplam bedelin 1.344,52 TL (Bin Üç Yüz Kırk Dört Türk Lirası Elli İki Kuruş) hesap edilmiştir. Dava tarihi 02.10.2014 itibari ile Geçit hakkının Cumhuriyet altın üzerinden 1994 yılından 2013 yılına kadar ödenmesi gereken toplam bedelin 1.311,98 TL(Bin Üç Yüz On Bir Türk Lirası Doksan Sekiz Kuruş) hesap edilmiştir. Dava tarihi 02.10.2014 itibari ile Geçit hakkının dolar üzerinden 1994 yılından 2013 yılına kadar ödenmesi gereken toplam bedelin 459,43 TL ( Dört Yüz Elli Dokuz Türk Lirası Kırk Üç Kuruş) hesap edilmiştir. Dava tarihi itibari 02.10.2014 ile Geçit hakkının memur maaş katsayısı 1994 yılından 2013 yılına kadar ödenmesi gereken toplam bedelin 1627,63 TL ( Bin Altı Yüz Yirmi Yedi Türk Lirası Altmış Üç Kuruş) hesap edilmiştir....
