"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ Taraflar arasındaki alacak davasının mahkemece yapılan yargılaması sonucunda, davanın kısmen kabulüne yönelik olarak verilen hükmün, süresi içinde davalı tarafından temyiz edilmesi üzerine; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten sonra, dosya içerisindeki kağıtlar okunup gereği düşünüldü: Y A R G I T A Y K A R A R I Dava; sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayalı alacak istemine ilişkin olup, davacı tarafça; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 525.000,00 TL alacağın ödeme tarihi olan 02.06.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsili talep ve dava edilmiştir. Mahkemece; davanın kısmen kabulü ile, 524.530,93 TL alacağın 05.06.2008 tarihinden itibaren yürütülecek yasal faizi ile birlikte davalı ... idaresinden tahsili ile davacı ......
Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının haklı (geçerli) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmenin borç doğurmasının sebebi zarar değil, alacaklının (davacının) mal varlığında meydana gelen eksilmedir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığında bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır. Geçersiz sözleşme gereğince, diğerinin mal varlığına kayan değerlerin iadesi "Denkleştirici Adalet" düşüncesine dayanmaktadır. Denkleştirici adalet ilkesi ise, haklı bir sebebe dayanmadan başkasının mal varlığından istifade ederek, kendi mal varlığını artıran kişinin elde ettiği kazanımı geri verme zorunda olduğunu ve gerçek bir eski hale getirme yükümlülüğü bulunduğunu ifade eder....
Dava dilekçesi içeriği ve anlatımlardan da anlaşılacağı üzere TTK'nın 732.maddesi kapsamında sebepsiz zenginleşme hükümlerine değil temel ilişkiye dayanılarak itirazın iptali talep edilmiş ve temel ilişki nedeniyle temel ilişkinin ispatı bakımından icra takibine konu edilen senetlerin yazılı delil başlangıcı (belge) olarak kabul edilmesi ve temel ilişkinin tanık dahil her türlü delil ile ispat edileceği iddia edilmiştir. Dava dilekçesindeki bu anlatım ve iddiadan da anlaşılacağı üzere dava TTK'nın 732.maddesinde yer alan sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanmamaktadır. Takibe dayanak teşkil eden bonolardan dolayı kambiyo hukukuna dayalı haklar yitirilmiş olduğundan davacı tarafça bu bonolar yazılı delil başlangıcı (belge) olarak delil gösterilmiştir. Dava genel hükümlere göre açılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali davasıdır. Bu durumda dava mutlak ticari dava olarak nitelendirilemez....
Dava konusu uyuşmazlık; tapulu taşınmaza ilişkin adi yazılı taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklı alacağın, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi talebine ilişkindir. Sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için; bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir. Borçlar Kanunu'nun konuya ilişkin 61 ve devamı maddelerindeki (TBK'nın 77 ve devamı maddelerindeki) düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır....
Mahkemece; dava konusu taşınmaz hisselerinin haricen satımına ilişkin olarak 2000 yılı ve öncesinde sözleşmeler düzenlendiği, dava konusu ihtilafa uygulanacak zamanaşımı süresinin taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi bulunması nedeniyle 10 yıl olduğu, sözleşme tarihinden itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu gerekçesiyle zamanaşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ve bir kısım davalılar vekili tarafından temyiz edilmiştir. 1-) Dava konusu uyuşmazlık; tapulu taşınmaza ilişkin adi yazılı taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklı alacağın, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi talebine ilişkindir. Sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için; bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir....
TTK'nın 778/ 1-d maddesi atfıyla TTK nın 732/4 maddesi uyarınca, zamanaşımına uğrayan bonolara dayalı sebepsiz zenginleşme talebinin hamil tarafından keşideciye karşı bir yıllık zamanaşımı süresi içinde ileri sürülmesi gerekir. 20.12.2009 vade tarihinden itibaren üç yıl geçtikten sonra sebepsiz zenginleşme için öngörülen 1 yıllık zaman aşımı süresi de 20.12.2013 tarihinde dolmuştur....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi Taraflar arasındaki alacak davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın reddine yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde taraf vekillerince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü. - K A R A R - Dava, Rekabet Kurumu tebliği ile geçersiz hale geldiği iddia edilen bayilik sözleşmesi ve intifa hakkı süresi içinde davalıya verilmiş olan ivaz bedelinin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre denkleştirici adalet prensibi uyarınca tahsili istemine ilişkindir. Davalı vekili, zamanaşımı def'inde bulunarak, Rekabet Kurulu kararı ile taraflar arasındaki sözleşmenin geçersiz hale gelmediğini, intifa hakkı devam ederken sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak dava açılamayacağını bildirerek davanın reddini istemiştir....
Dava konusu uyuşmazlık; taraflar arasındaki adi yazılı taşınmaz satış sözleşmesinden kaynaklı alacağın, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre, tahsili talebine ilişkindir. Sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için; bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir. Borçlar Kanunu'nun konuya ilişkin 61 ve ardından gelen maddelerindeki (TBK'nun 77 ve ardından gelen maddelerindeki) düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır....
Öyle ise, dava konusu olayda sebepsiz zengin- leşenin davalı olduğunun kabulü gerekir. Davacının icra dosyasına parayı yatırmasıyla zenginleşenin dava dışı asıl borçlu oldu- ğu, davalı alacaklının zaten varolan alacağını aldığı, bu sebeple sebepsiz zenginleşme davasının dava- lısı olamayacağı, direnme kararının onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüş ise de yukarıda açık- lanan ilkelere görü bu görüşün kabulü yasal olarak mümkün değildir.Sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak açılan davada, sebepsiz zenginleşenin takip alacaklısı durumundaki davalı olduğu ve davalıya husumet düştüğü tartışmasızdır. C- HÜKÜM ALTINA ALINACAK ALACAK MİKTARI: Mahkemece SMMM bilirkişiden alınan 26.11.2021 tarihli raporda davacı şirketin davalı ile her hangi bir ticari ve akdi ilişkisinin bulunmadığı, davacının dava dışı ... Hiz. Tur. İth. Tic. Ltd. Şti ile ticari ilişkisi mevcut olup bu ilişkinin 120 alıcılar 120.G0005 alt hesabında izlendiği, 31.12.2019 tarihi itibariyle ......
Buna göre; geçerli bir nedene dayanmaksızın bir kişinin mal varlığından diğerine kayan değerler, sebepsiz zenginleşme teşkil etmektedir. Sebepsiz zenginleşme kurumunun amacı, haksız değer kaymalarının önlenmesi olup, tam bir eski hale getirme özelliği taşımaktadır. Sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için; bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir. Sebepsiz zenginleşme kısaca; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır. Bir başka ifade ile; haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının mal varlığından veya emeğinden zenginleşen bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür....
