-----tarafların son tescil bilgileri celp edilmiş ve gelen yazı cevabı dosya arasına alınmıştır.Bilirkişi --- tarihli raporunda özetle; davacının---- yıllarına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırılmış olduğunu, defterlerin birbirini teyit eder şekilde tutulduğunu, kayıtların düzenli ve yasalara uygun tutulduğunu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğunu, davalı şirketin ----- yıllarına ait ibraz ettiği ticari defterlerinin açılış tasdiklerinin zamanında ve usulüne uygun olarak yaptırılmış olduğunu, defterlerin birbirini teyit eder şekilde tutulduğunu, kayıtların düzenli ve yasalara uygun tutulduğunu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğunu, davacı şirketin sahibi lehine delil niteliğine haiz ticari defterlerine göre davalı şirkete ---- cari hesap ilişkisi çerçevesinde ---- farkından dolayı ---- borçlu göründüğünu, ancak alınan ödemelerin...
(HGK 2017/(19)11-1309 Esas. 2021/377 Karar) Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir (HMK m 222/1, TTK m. 83/1). HMK'nın 222/2. maddesi uyarınca, ticari defterlerin ticari delil olarak kullanılabilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının bir birini doğrulamış olması gerekmektedir. Öte yandan aynı Kanunun 222/3. maddesi uyarınca da, ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kabul edilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekmektedir....
Mahkememizce tarafların tacir olması, ticari defter tutmak ve saklamakla mükellef oldukları dikkate alınarak 6100 sayılı HMK 222. Madde ihtarıyla davaya konu uyuşmazlığın çözümü için ticari defterlerin incelenmesi yönünde ara karar tesis edilmiştir....
HMK'nun "Ticari defterlerin ibrazı ve delil olması" kenar başlıklı 222 maddesinde (1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz....." hükmü düzenlenmiştir....
(HUMK'nın 332.) maddesindeki bu hüküm, taraflardan birinin delillerini salt karşı tarafın ticari defterlerine hasretmediği hallerde, ticari defterlerin mahkemeye sunulması bakımından da uygulanır. Diğer anlatımla, belirtilen bu durumda ticari defterler de, HMK m. 220. madde (HUMK'nın 330 ve sonraki maddeleri) anlamında “vesika” niteliğindedir. Öte yandan, ticari defterlerin ispat kuvvetini düzenleyen HMK'nın 222. (6762 sayılı TTK'nın 82.) maddesindeki hüküm, “I Kati delil” şeklindeki kenar başlığı ile birlikte değerlendirildiğinde ve aynı Kanun’un 1474. maddesi uyarınca kenar başlıklarının metne dahil bulunduğu da gözetildiğinde; ticari işlerden dolayı tacirler arasında çıkan uyuşmazlıklarda ticari defterlerin (maddede gösterilen koşulların mevcut olması kaydıyla), kesin delil niteliğinde bulunduğunu öngörmektedir. 6102 sayılı TTK'nın 64. (6762 sayılı TTK'nın 69. vd.) maddeleri uyarınca da defterlerini yöntemince Tasdik ettirmeyen tacirin bu gibi defterleri lehine delil olamaz....
Mahkememizce, davalı tarafa, TTK'nun 83, HMK'nun 222.maddeleri uyarınca incelemeye esas ilişki dönemini kapsayan ticari defter ve dayanağı kayıtları ile cari hesap dökümünün onaylı örneğini Mahkememiz kaleminde hazır etmek; yerinde inceleme talebi bulunduğu takdirde ticari defterlerin bulunduğu yeri bildirmek, aksi taktirde hazır etmeyen tarafın ibrazdan kaçınmış sayılarak diğer tarafın ticari defter ve belgelerin doğru olduğunu kabul etmiş sayılacaklarının ihtarına yönelik yapılan tebligata rağmen davalı tarafın ticari defterlerini ibraz etmediği gibi herhangi bir beyanda da bulunmadığı görülmüştür. Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Takip konusu alacağın, taraflar arasında ticari alım satıma konu ürünün teslim edilmediği iddiasından kaynaklanan, davacı tarafça davalıya ödenen bedelin iadesi istemine ilişkindir....
Mahkememizce bilirkişi raporu alınmış, bilirkişi Mali Müşavir ... 23/11/2022 tarihli raporunda özetle; davacı şirketin ticari defterlerinden 2022 yılına ait Açılış- Kapanış Tasdiki zorunlu olan Yevmive ve Defter-i Kebir Defterlerini e-defter olarak tuttuğunu ve Envanter defterinin de Noter Tasdikinin de süresinde yapıldığı görülmüş olup tüm defterlerin kendi içlerinde birbirini teyit ettiği, genel kabul görmüş muhasebe esas ve tekniğine uygun tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca sahibi lehine delil vasfına haiz olduğu görülmüş olup defterlerin Davacı lehine delil teşkil etmesi kararı Sayın Mahkemenin kararı olduğunu, davalı şirketin Ticari Defterlerinden 2020 yılına ait Açılış- Kapanış Tasdiki zorunlu olan Yevmiye, Defter-i Kebir ve Envanter defterinin de Noter Tasdikinin de süresinde yapıldığı görülmüş olup tüm defterlerin kendi içlerinde birbirini teyit ettiği, genel kabul görmüş muhasebe esas ve tekniğine uygun tutulduğu, ticari defterlerin HMK 222 maddesi uyarınca...
ın defter ve belgeleri var ise sunmak üzere 2 haftalık kesin süre verilmiş olduğu, ticari defterlerin ibraz edilmediği anlaşılmıştır. Sigorta şirketi tarafından ... 47. Noterliği'nin 03/05/2017 tarihli ... yevmiye numaralı sigortalısı ...'a keşide edilen ihtarname ile ticari defterlerin ibrazı için süre verildiği ve ilgili ihtarnamenin 08/05/2017 tarihinde ...'a tebliğ edildiği anlaşılmaktadır. Yani tazminat mahkemesi tarafından sigorta şirketine verilen kesin sürenin üzerinden uzun zaman geçtikten sonra sigortalısına ihtarname keşide edilerek defterlerin sunulmasının istenildiği, ayrıca davacı sigorta şirketinin tazminat dosyasına hasara ilişkin fotoğraflardan başkaca herhangi bir delil ibraz etmediği tespit edilerek davacı sigorta şirketinin davası kısmen kabul edilmiştir. Sigorta şirketi ise rücuen tazminat davası kısmen kabul edildiğinden sigortalısı aleyhine davadan önce ödediği tazminat tutarının iadesi bakımından icra takibi yapmıştır....
Tarafların Ticari Defterlerinin Usulüne Uygun Tutulup Tutulmadığı Yönünden: Davacı şirketin ibraz ettiği ----- yılı ticari defterlerinin noter açılış onamaları ile yevmiye defterinin noter kapanış onamasının sürelerinde yaptırılmış olduğu, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, birbirini teyit ettiği görülmüştür. Davacı şirketin ibraz ettiği -------- yıllarına ilişkin ticari defterlerin; T.T.K m.64,66, V.U.K. m.220-226” ve | Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliğine göre açılış Defteri Kebir ile Yevmiye defterlerini GİB onaylı beratlarını süresinde almış olduğu görülmüştür. Davalı şirketin ibraz ettiği -----yılı ticari defterlerinin noter açılış onamaları ile yevmiye defterinin noter kapanış onamasının sürelerinde yaptırılmış olduğu, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, birbirini teyit ettiği görülmüştür. 2....
Madde 83- (1): "Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme, yabancı gerçek veya tüzel kişi bile olsalar, tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir."Ticari defterler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 222 ve devamı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 64 ve devamında açıkça düzenlenmiştir.Ticari defterlere anılan Kanun'larda delil olarak hüküm ve sonuç bağlanmıştır. Tacirle, Türk Ticaret Kanunu'nun amir hükmü uyarınca ticari defter tutmak zorundadır.Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK. m. 222/1).Yine Türk Ticaret Kanunu madde 83/1'de ticari uyuşmazlıklarda Mahkemenin ticari defterlerin re'sen ibrazına karar verebileceği, Mahkeme re'sen ticari defterlerin ibrazına karar vermese dahi taraflardan birinin istemi üzerine ticari defterlerin ibrazına Mahkemece karar verilebileceği hüküm altına alınmıştır....
