Tüm Dosya Kapsamı Birlikte Değerlendirildiğinde; Dava, finansal kiralama sözleşmesine konu malların iadesi istemine ilişkindir. Fininsal Kiralama Sözleşmesine konu malların iade koşularının oluşup oluşmadığı konusunda taraf defterleri incelenerek rapor tanzim edilmesi için görevlendirilen bilirkişiler mali müşavir-bağımsız denetçi ... ve makine mühendisi ... tarafından sunulan 12.11.2019 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı şirketin ibraz edilen ticari defter bilgileri, dava dosyası ile yardımcı kayıt belgeler ve davacı ile davalı arasında yapılan finansal kiralama sözleşmesinin incelenmesi neticesinde davacı şirketin ticari defterinin kanuna uygun tutulduğu, ticari defterlerin birbirleri ile uyumlu olduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, ticari defterlerin davacının kendi lehine delil vasfının bulunduğu kanaati oluşmakla nihai takdir mahkemeye ait olduğu, 1 ADET 2011 MODEL ... MARKA, ... TİPLİ, ... ŞASE SERİ NOLU, ... MOTOR SERİ NOLU, ......

bilgi ve belgelerden ticari defterlerde tespit edilen (sözleşmeler kapsamında davacıya düşen ancak davalı tarafından karşılanan işçilik alacağı) ödemeleri dışında kalan bakiye teminat miktarının davacıya iadesi gerektiği, davalı şirketin 2015-2021 yıllarına ait ticari defterlerinin GİB Elektronik Defter olduğu, defter beratlarının yasal süresinde GİB sisteme yüklendiği, defterlerin usulüne uygun tutulduğu, dolayısı ile davalı ticari defterlerin T.T.K. hükümlerine göre kendi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu, davalı şirketin, davacı şirket adına takip ettiği cari hesap ekstresi ve muhasebe kayıtları incelendiğinde; taraflar arasında cari hesaba dayalı işlemlerin olduğu görüldüğü, ... nolu cari hesap ekstresinde davalının, davacıya 31.12.2020 tarihi itibari ile 297,535,440 TL borcunun olduğu, ......

Dava; davacının, davalının...bayisi olduğu, dağıtım sözleşmesi kapsamında davalıya yapılan fazla ödemelerin iadesi istemine ilişkindir. Mahkemece, hükme esas alınan bilirkişi raporuna, davalı tarafça gerekçeleri de gösterilmek suretiyle itiraz edilmiştir. Davalı vekili özellikle, 2009 yılına ait ticari defterlerin incelenmesi gerektiğini itirazlarında dile getirmiştir. Bu durumda Mahkemece uyuşmazlığın sağlıklı bir biçimde çözümlenebilmesi için davalı vekilinin itirazları da gözetilerek davacı tarafın 2009 yılına ait ticari defterleri üzerinde konusunda uzman bir bilirkişiye inceleme yaptırılarak ayrıntılı ve Yargıtay denetimine uygun rapor alınıp iddia, savunma, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri çerçevesinde tüm deliller birlikte değerlendirilerek varılacak uygun sonuç çerçevesinde bir karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir....

Hukuk Dairesinin 15.11.2017 tarihli ilamı ile özetle ''incelemenin taraflar arasındaki yazışmalar, sözleşme, faturalar ve işin yapıldığına ilişkin CD esas alınarak yapıldığı ancak delil olarak dayanılan ticari defterlerin incelenmediği, taraflara ait ticari defterlerin usulünce ibrazı sağlanıp bilirkişiye incelettirilerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuş, mahkemece bozma kararına uyularak defterler üzerinde yapılan incelemeye göre; dört adet faturanın ticari defterlerde kayıtlı olduğu 9.440 TL fatura bedelinin davacı tarafça ödendiği, ödemenin davalı defterine kayıtlı olduğu ancak davacı tarafın davalının işin bitimini uzatma çalışması nedeniyle sözleşmeyi feshettiği ödediği bedelin iadesini isteyebileceği gerekçesiyle taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne karar verilmiştir....

A.Ş. incelemesi yapılan 2019, 2020, 2021, yılı ticari defterlerinin açılış tasdikinin süresi içinde yapıldığı kapanış tasdikinin notere görüldü ibaresi ile yaptırıldığı, 2022 yılı yevmiye defterinin kapanış tasdikinin henüz yaptırılmamış olduğu 30.06.2023 tarihine kadar kapanış tasdiki yaptırma süresinin olduğu, ticari defterlerin birbirini teyit ettiği TTK ve VUK hükümlerine uygun tutulduğu, ... Tic. A.Ş.'in nihai anlamda ticari defterlerinde yapılan incelemede ticari ilişkinin 02.09.2019 tarihinde ... numaralı 29.023,28TL'lik fatura ile başladığı, ilgili faturanın ticari defterlere usulüne uygun kayıt edildiği, 11.03.2022 tarihli 29.023,28TL”lik iade faturası düzenlendiği her iki faturanın usulüne uygun ticari defterlerde kayıtlı olduğu, takip tarihi olan 22.03.2022 tarihinde cari hesabın sıfır olduğu, Davacı ... Ltd.Şti.'nin 14.03.2022 tarihinde düzenlemiş olduğu, ... numaralı 29.023,28TL'lik faturaya Konya ....

Ticari defterlerin sahibi lehine olması için HMK m. 222/2’de öngörülen şartlar; defterlerin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olması, defterlerin açılış ve kapanış onaylarının yaptırılmış olması ve ticari defterlerin birbirini doğrulamış olması gerekmektedir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun (TMK) 6. maddesi uyarınca kural olarak, aksi kanunca belirlenmedikçe iki taraftan her biri iddiasını ispata mecburdur. Bu hüküm, kaynak İsviçre Medeni Kanunu’ndaki şekli gibi, “bir vakıadan kendi lehine haklar çıkaran taraf, o vakıayı ispat etmelidir” şeklinde anlaşılmalıdır. Davacı taraf, bedeli ödenmeyen iade faturalara dayalı alacak talebinde bulunmaktadır. Buna göre öncelikli incelenmesi gerek husus faturanın ispat gücüdür. 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddesi şu şekildedir: ''Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır''....

İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; taşınma sırasındaki kaybın mücbir sebep niteliğinde olduğunu ve müvekkilinin kusursuz olduğunu, TTK m. 82/7’nin lafzında yer alan “yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi” ibaresinin, sadece doğa olaylarını değil, öngörülemez ve kaçınılmaz insan kaynaklı olayları da kapsadığını, Kanun koyucunun amacının, tacirin kusuru olmaksızın ortaya çıkan durumları mücbir sebep olarak tanımak olduğunu, bu hüküm gereğince, ticari defterlerin mücbir sebep kapsamında zayi olduğunda tacirin, durumu öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer mahkemesinden zayi belgesi talep etme hakkı ve zorunluluğu bulunduğunu, somut olayda defterlerin taşınma esnasında kaybolmasının, tacirin önceden öngörmesinin ve engellemesinin mümkün olmadığı beklenmedik bir durum olduğunu, davacı şirketin defterlerini dikkat ve özenle kolileyip muhafaza ederek gerekli tedbirleri aldığını, defterin zayi olmasının müvekkilinin iradesi...

Zayi belgesi isteyen istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin gerekçesinde dava ve taleplerinin yasal süresi içerisinde müracaatta bulunulmadığı gerekçesiyle hak düşürücü süre yönünden reddine karar verilmesinin isabetsiz olduğu, yerel mahkemeye dava ikame ederken kooperatifleri tarafından sunulan belgeler ile, kooperatiflerinin bu aşamaya kadar geçirdiği sürenin izah edildiği, kooperatif adına hukuki koruma ve yardım talep edildiği, ayrıca defterlerin eski kooperatif başkanının mirasçılarında bulunması ve teslim alınması için bu aşamaya kadar samimi çaba gösterildiği ve nihayet defterlerin zayi olduğu anlaşıldıktan sonra yerel mahkemeye müracaatta bulunulduğu, 30 günlük hak düşürücü sürenin başlangıcının ticari kayıt ve defterlerin kesin olarak bulunamayacağının tespitinden itibaren başladığı nedenleriyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir....

-Davacı ve davalının Tacir sıfatına ilişkin belge örnekleri -Bilirkişi Raporu: Davacı ... ün ticari defterleri incelenmek suretiyle düzenlenen raporda özetle; defterlerin usulüne uygun tutulduğu, noter onaylarının kanuni süreler içerisinde yaptırıldığı , TTK gereği defterlerin kendi lehine delil teşkil edeceği, taraflar arasında ticari bir ilişki var olduğunun Vergi dairelerinden gelen ( BA/BS FORMLARINI bildiren) yazılar incelendiğinde görüldüğü, davalının Yasal Defter ve kayıtlarında Dava kon Faturaların ödendiği dair herhangi bir belgeye (makbuz , dekont, çek, senet) ait kayıt bulunmadığı, davalı ... 'ın Yasal Defter ve Belgelerini ibraz etmediği, bu durumda yapılan tespit ve incelemeler sonucunda Davacı ...' ün davalı Yasın CAN aleyhıne. sonucunda Davacı ...' ün davalı Yasın CAN aleyhıne başlattığı icra takibinin defterleri ile uyumlu olduğu belirtilmiştir....

Hukuk Muhakemeleri Kanununun ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı 222. Maddesi; MADDE 222 - (1) "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. (Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.)...