Somut olayda davacının önceki mali müşaviri ... 29/01/2022 tarihli kolluk ifadesinde ticari defter ve kayıtların kendisinde olduğunu, alacağının ödenmesi halinde bunları iade edebileceğini açık bir şekilde beyan etmiş olup, kişinin hukuki uyuşmazlık nedeniyle bu defterleri iade etmemesi tek başına bu defterlerin zayi olduğu anlamına gelmemektedir. Davacı tarafın yedin iadesi davası açarak kendisine ait ticari defter ve diğer kayıtları bunları elinde haksız olarak bulundurduğu ileri sürülen mali müşavirinden talep etmesi mümkündür. Davacıya ait ticari defterlerin halen nerede ve kimde olduğu belirli olup bu koşullar altında defterlerin "zayi" olduğu kabul edilemez....
Somut olayda davacı taraf tüzel kişi tacir olup, ticari defterlerin muhafazasından basiretli bir tacir gibi mesul olup dava dilekçesinde ticari defterlerin muhasebecinin elinde iken ölümü sonrasında kaybolduğunu iddia edilerek zayi belgesi talep edilmektedir. Bilindiği üzere bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeleri korumak için gerekli özeni gösterme yükümlülüğü bulunmaktadır....
Dava, ticari satımdan kaynalı alacak davasıdır. Dosyada mübrez keşidecesi davacı---Noterliğinin------------ iade edilmemesi nedeniyle sırasıyla---- ödenmesi yönünde ihtarda bulunulduğu anlaşılmıştır. Söz konusu tebligatın doğrudan Tebligat Kanunun 21. Maddesine istinaden muhtara tebliğ edildiği, bu haliyle tebliğin usulüne uygun tebliğ edilmediği anlaşıldı. Ticari defterlerin sahibi lehine olması için HMK m. 222/2’de öngörülen şartlar; defterlerin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olması, defterlerin açılış ve kapanış onaylarının yaptırılmış olması ve ticari defterlerin birbirini doğrulamış olması gerekmektedir....
Taraflar arasında uyuşmazlığın çözümü için ticari defterlerin incelenmesine karar verilerek taraflara defterlerini sunmak üzere kesin süre verilmiş, taraflar defterlerini sunmuştur. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu/ Ticari Defterlerin İbrazı ve Delil Olması - Madde 222 - (1): "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir." (2): "Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır....
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;müvekkili davacı şirketin yönetim kurulu üyesi olması nedeniyle TTK’da defterlerin yönetim kurulunun hangi üyesi tarafından muhafaza edileceğine dair bir hüküm bulunmadığını, davanın açılmasında hukuki bir yarar da mevcut olmadığından davanın reddine, masraf ve ücretti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini davanın hukuki yarar olmadığından ve konusuz kaldığından reddine, masraf ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE: Dava, ticari defterlerin davacı şirkete teslimi istemine ilişkindir. Dava açıldıktan sonra davalı tarafça ticari defterlerin şirkete teslim edildiği, bu durumda davanın konusuz kaldığı anlaşılmıştır ve esasa hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmiştir....
Bu itibarla söz konusu defterlerin nerede olduğu tarafımızca tespit edilemediğini, Müvekkili şirketin 2013 ve 2014 yıllarına ait ticari defterleri, yapılan yargılamalar sırasında sürekli olarak incelenmesi için avukat ve bilirkişilere verildiğinden, bu aşamada çok fazla el değiştirdiğinden ve müvekkil şirketin bir kusuru olmaksızın zayi olmuştur. TKK madde 68/son maddesi uyarınca Sayın Mahkemenizden, 2013 ve 2014 yıllarına ait müvekkil şirket ticari defterlerinin zayi olduğuna dair tarafımıza zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. DELİLLER VE GEREKÇE Dava; Zayi Belgesi Verilmesi talebidir. Davacı vekili defterlerin .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde bulunduğu esnada kaybolduğunu iddia etmiştir. Ankara .... ATM'ye müzekkere yazılmış, dosyanın 13.01.2020 tarihinde istinafa gönderildiğini, ticari defterlerin incelenmesi için bilirkiye yerinde inceleme yetkisi verildiği bilgisi verilmiştir. Bu haliyle defterler .... ATM'de bulunmamaktadır....
Ticari defterler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 222 ve devamı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 64 ve devamında açıkça düzenlenmiştir. Ticari defterlere anılan Kanun'larda delil olarak hüküm ve sonuç bağlanmıştır. Tacirler, Türk Ticaret Kanunu'nun amir hükmü uyarınca ticari defter tutmak zorundadır. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK. m. 222/1). Yine Türk Ticaret Kanunu madde 83/1'de ticari uyuşmazlıklarda Mahkemenin ticari defterlerin re'sen ibrazına karar verebileceği, Mahkeme re'sen ticari defterlerin ibrazına karar vermese dahi taraflardan birinin istemi üzerine ticari defterlerin ibrazına Mahkemece karar verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Ticari defterler, bazı şartların varlığı durumunda sahibi lehine delil olarak kullanılabilir. Şöyle ki: Uyuşmazlık ticari bir işten kaynaklanmalıdır. Bu iş, her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmelidir....
Bu durumda üçüncü bendin yeni hali ile her iki tarafın ticari defterlerinin delil olarak gösterildiği durumlarda mahkemece ticari defterlerin ibrazına karar verilmiş, ispat yükü kendisinde olan taraf ticari defterlerini ibraz etmiş ve ibraz edilen ticari defterlerin kanuna uygun tutulduğu, açılış ve kapanış onaylarının süresinde yapıldığı, uyuşmazlık konusu kayıtların defterlerinde yer aldığı ve defterlerinin birbirini teyit ettiğinin anlaşılması halinde karşı taraf kesin süre içinde ticari defterlerini ibraz etmemiş ise ispat yükü kendisinde olan tarafın ticari defterlerindeki kayıtlar lehine delil olarak kabul edilecektir....
İSTİNAF SEBEPLERİ: Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; “müvekkilinin basiretli bir tacir gibi davranmadığı" gerekçesi ile taleplerinin ret edildiğini, bu gerekçenin hayatın olağan akışına ters olup, müvekkilinin ticari faaliyetlerini engelleyecek durumda olduğunu, şirket pay defteri ve diğer defterlerin şirkete ait ticari bilgi ve belgelerin muhafaza edildiği yerden kaybolduğunu, şirket yetkilisinin defterin kaybolmasında hiçbir kusuru ve ihmali bulunmadığını, yıllarca aynı yerde muhafaza edilen defterin kaybolma ihtimalinin düşünülemeyeceğini, müvekkili şirket yetkilisi defterlerin kaybolduğunu tespit ettiğinde son derece dürüstçe gerçeği emniyet müdürlüğü ifadesinde açıkladığını, şirket ortakları arasında herhangi bir ihtilaf söz konusu olmadığından pay defterinin çalınması veya kötü niyetle yok edilmesinin de düşünülmediğini, şirket işletme ruhsatı almak için pay defterine ihtiyaç duyulduğunu, söz konusu defterin olmamasının sadece müvekkili şirketin ticari faaliyetlerini icra...
İle 16.01.2020 tarihinde başlayan ticari mal satışından kaynaklı cari hesap ilişkisi olduğu, davacı şirket tarafin davalı adına 2.533,21 TL tutarında toplam 11 adet fatura düzenlendiği, 2.200,00 TL tutarında alınan senedin davalıya iade edildiği, davalı tarafından778,91 TL tutarında mal iadesi yapıldığı, takip tarihi itibariyle ticari defterinde davalı şirkettin :1.754,30 TL alacağı olduğu görüldüğü, dava konusu alacağa mesnet teşkil eden faturalar ise 5.000,00 TL'nin altında olup BA-BS formlarına ilişkin limitin altında kaldığı anlaşıldığı, Cari hesap hareketleri ekli tabloda gösterildiği, davacı Şirketin ticari defterlerindeki kayıtlara göre davalı adına toplam 2.533,21 TL tutarında 11 adet fatura düzenlendiği, takip tarihinden sonra 778,91 TL tutarında davalı tarafından mal iadesi yapıldığı, iade faturasından sonra başkaca bir tahsilat yapılmadığı, takip tarihi itibariyle ticari defterinde davalıdan 1.754,30 TL alacağı olduğu anlaşıldığı, sonuç olarak davalı şirketten takip tarihine...
