İlinin kalkınmada birinci derece öncelikli illerden olması nedeniyle de hesaplanan toplama kira bedelinden %40 oranında indirim yapılması gerektiği, bu durumda dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemi iptal eden ve fazladan alınan kira bedellerinin yasal faziyle birlikte ödenmesine karar veren … İdare Mahkemesinin … gün ve … sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 49.maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği düşünülmektedir. Danıştay Tetkik Hakimi … 'in Düşüncesi: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir....
Mahkemece, 15.01.2013 tarihinden geçerli olmak üzere 9 ve 10 nolu taşınmazların her biri için aylık kira bedelinin 2.800,00 TL den toplam 5.600,00 TL olarak tespitine karar verilmiştir. Taraflar arasındaki kira sözleşmesinin başlangıç tarihine göre, yeni dönem kira parasının 18.11.1964 gün ve 2/4 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı gereğince hâkim tarafından hak ve nesafet kurallarına göre saptanması gerekir.Hak ve nesafete uygun kira belirlenirken en son ödenen aylık kira bedeline endekse (ÜFE) göre artış yapılarak belirlenen kiradan daha düşük olmayacak şekilde taşınmazın boş olarak kiraya verilmesi halinde getirebileceği brüt kira bedelinden, davalının eski kiracı olduğu gözetilerek hakkaniyete uygun bir miktarda indirim yapılması gerekir....
itibaren geçerli olmak üzere, bilirkişi tarafından brüt 1200 TL olarak tespit edilen kira parasından hak ve nesafet oranında indirim yapılarak brüt 1.100,00-TL olarak tespitine" söz ve rakamlarının yazılması suretiyle hükmün düzeltilmesine ve düzeltilmiş bu şekli ile ONANMASINA ve temyiz harcı peşin alındığından başkaca harç alınmasına mahal olmadığına, 18.04.2013 tarihinde oybirliğiyle karar verildi....
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda; davacı ile dava dışı 3. kişi arasında yapılan kira sözleşmesi esas alınarak 90.000 USD üzerinden hesap yapıldığı görülmektedir. TBK'nun 310. maddesi gereğince "Sözleşmenin kurulmasından sonra kiralanan herhangi bir sebeple el değiştirirse, yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur." Ayrıca, kira sözleşmesi nispi borç ilişkisi doğuran sözleşmeler olup, sözleşmenin tarafı olmayan 3. kişileri bağlamaz. Bu durumda, dava dışı ilk kiracı 3. kişi ile önceki malik ... Otelcilik arasında yapılan kira sözleşmeleri esas alınarak hesaplama yapılması gerekir....
Davacı eldeki dava dosyasında, dairede fiilen oturamadığını bildirerek ödediği 9 aylık kira bedeli olan 1.800.000.000 TL.nın tahsilini istemektedir. Davacı bu davayı daireyi tahliye ettikten sonra 5.9.2003 tarihinde açmıştır. Davacının isteği dava açmadan önce oturduğu döneme ilişkindir. Davacı dava konusu dairede oturup, kira dönemi sona erdikten ve tahliye ettikten sonra bu davayı açmış olup, dava tahliyeden sonra açılmış olmakla bu davadan önceki döneme ait kira bedelinden indirim yapılması talep edilemez. Mahkemce değinilen bu yönler gözetilerek bu kalem isteğin reddine karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırıdır. Bozmayı gerektirir. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacının tüm, davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, (2) numaralı bent uyarınca temyiz olunan hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde taraflara iadesine, 13.3.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi....
İlk derece mahkemesince yeniden yapılan yargılamada; indirimli kira tutarı esas alınarak %50 oranında tenkis yapılmak suretiyle davacının 21.774 Euro cezai şart alacağı olduğu, buna göre talep edilen 10.000 Euro cezai şarttan takdiren %50 oranında indirim yapılması gerektiğinden bahisle; davanın kısmen kabulüne, 5.000 Euro cezai şartın dava tarihinden itibaren işleyecek ve kira sözleşmesinin 12. maddesinde belirtilen bir aylık mevduat için geçerli Euribor + %3'e eşit bir gecikme faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, cezai şart alacağının olduğuna ilişkin tespit davasının ise hukuki yarar bulunmadığından usulden reddine karar verilmiş; karara karşı, taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulmuştur....
Dava, kira sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle cezai şart alacağı istemine ilişkindir. Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, hüküm davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir. Davacı vekili dava dilekçesinde; Davalının kiracı olduğu mağazayı 27/08/2013 tarihinde kendi isteği ile tahliye ettiğini, kira sözleşmesinin süresinin alış veriş merkezinin açılış tarihi olan .../09/2009 tarihinden itibaren ... yıl olduğunu, kira sözleşmesinin Bölüm B genel hükümler 30/... maddesinde, kiracının sözleşmeyi haksız feshetmesi halinde cezai şart ödeyeceğinin düzenlendiğini, aylık asgari sabit kira bedelinin ....240,87 € + KDV olduğu, tacir sıfatı olan kiracının indirim isteyemeceğini belirterek cezai şartın tahsiline, bu istemin reddi halinde kiralananın boş kalacağı dönem kira bedellerinin 27/.../2013 tarihinden itibaren avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur....
Mahkemece davalının tacir olup olmadığı araştılarak, tacir olduğunun anlaşılması halinde 6217 sayılı kanunun geçici 2. maddesinde değişiklik yapan 6353 sayılı kanunun 53. maddesine göre TBK'nun 344. maddesinin uygulanması 01/07/2020 tarihine kadar ertelenmiş olup, 818 sayılı Borçlar Kanunu ile bu dönemdeki Yargıtay İçtihatlarına göre hak ve nesafete göre tespit yapılması, aksi halde talep edilen dönemin endeks dönemi olduğu gözetilerek karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ile davalının tacir olup olmadığının üzerinde durulmadan karar verilmesi doğru değildir. 3- Davalının eski kiracılık indirimine yönelik temyiz itirazının incelenmesinde; Hak ve nesafete uygun kira belirlenirken en son ödenen aylık kira bedeline endekse (ÜFE) göre artış yapılarak belirlenen kiradan daha düşük olmayacak şekilde taşınmazın boş olarak yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği kira bedelinden, davalının eski kiracı olduğu gözetilerek hakkaniyete uygun bir miktarda indirim yapılması...
Yukarıda açıklanan kanun maddeleri gereğince kira bedelinde yapılacak indirim ve tazminatın ihtarın tebliğ edildiği tarih esas alınarak belirlenmesi gerekir. Bu durumda, davacı tarafından Zeytinburnu 2. Noterliğinin 03.12.2014 keşide 05.12.2014 tebliğ tarihli ihtarnamesinde ayıpların giderilmesi için 90 günlük süre verildiği dikkate alınarak bu sürenin bitiminden sonrası için tazminat ve kira bedeli indirimi hesabı yapılması gerekirken yazılı şekilde hesaplama yapılarak davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir....
Şartlar değişmediği ve özel nedenlerin varlığı iddia ve ispat edilmediği sürece, kira sözleşmesinde olağan rayice uygun olarak kararlaştırılan kira parasına, Üretici fiyat Endeksinin dört yıl için artırımı esas alınarak bulunacak kira parasının o dönemin hak ve nesafet kurallarına uygun ve aşırı olmayan bir kira parası olduğu ilke olarak kabul edilmeli ve ona göre uygulama yapılmalıdır. Dört yıldan sonra ise, taşınmazın boş olarak yeniden kiralanması halinde getirebileceği kira parası bilirkişi marifetiyle belirlenerek, hakimce bu miktar gözönünde bulundurulup hak ve nesafete uygun bir kira parası takdir edilmelidir. Hak ve nesafete uygun kira belirlenirken en son ödenen aylık kira bedeline endekse (ÜFE) göre artış yapılarak belirlenen kiradan daha düşük olmayacak şekilde taşınmazın boş olarak yeniden kiraya verilmesi halinde getirebileceği brüt kira bedelinden, davalının eski kiracı olduğu gözetilerek hakkaniyete uygun bir miktarda indirim yapılması gerekmektedir....
