Gerekçe: Taraflar arasında davalılar arasındaki asıl işveren alt işveren ilişkisinin muvazaalı olup olmadığı, davacının 6772 sayılı Kanuna göre ilave tediye alacağına hak kazanıp kazanmadığı uyuşmazlık konusudur. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesine göre bir işverenden işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik sebeplerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren - alt işveren ilişkisi denir. Muvazaa Borçlar Kanunu'nda düzenlenmiş olup, tarafların üçüncü kişileri aldatmak amacıyla ve kendi gerçek iradelerine uymayan ve aralarında hüküm ve sonuç meydana getirmesi arzu etmedikleri görünüşte bir anlaşma olarak tanımlanabilir. Üçüncü kişileri aldatmak kastı vardır ve sözleşmedeki gerçek amaç gizlenmektedir....
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ DAVA TÜRÜ :TAPU İPTALİ VE TESCİL Taraflar arasında görülen tapu iptali ve tescil davası sonunda, yerel mahkemece davanın kabulüne ilişkin olarak verilen karar davalı vekili tarafından yasal süre içerisinde temyiz edilmiş olmakla dosya incelendi, Tetkik Hakimi ...’un raporu okundu, açıklamaları dinlendi, gereği görüşülüp düşünüldü; -KARAR- Dava, 5737 Sayılı Yasanın 17.maddesine dayalı olarak açılan tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir. Davacı, ......
İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu ihaleye ilişkin idari ve teknik şartnameler bir bütün olarak değerlendirildiğinde, ihalenin konusunun belirli miktarda işçi çalıştırılmasına yönelik olmadığı, bu itibarla idari ve teknik şartnamede kaç adet işçi çalıştırılması gerektiği yönünde bir düzenleme olmasında zorunluluk bulunmadığı, anılan işin bitirilmesi için çalıştırılması gerekli olan işçi miktarı ve ücretlerinin, Türk Ticaret Kanunu'na göre tacir vasfına sahip olan davacı şirketçe hesaplanabilir ve öngörülebilir nitelikte olduğu, şartnamede ayrıca ve açıkça yüklenicinin çalıştıracağı operatörler ile ilgili 6331 sayılı İş Güvenliği Kanunu, 4857 sayılı İş Kanunu, sosyal güvenlik ve vergi kanunları ile işveren işçi ilişkisi nedeniyle diğer mevzuattan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesinin zorunlu olduğunun belirtildiği, davacının sözleşme davetine icabet etmeyerek sözleşmeleri imzalamaktan imtina etmesi üzerine ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklifi veren istekliler...
Öte yandan, kısa kararla gerekçeli kararın çelişkili ya da farklı olması yargılamanın aleniyetine, kararların alenen tefhim edilmesine ilişkin Anayasa'nın 141. maddesi ile HUMK'nın ve HMK'nın yukarıda değinilen buyurucu nitelikteki maddelerine de aykırı bir durum yaratır. Ayrıca, anılan husus kamu düzeni ile ilgili olup, gözetilmesi yasa ile hakime yükletilmiş bir ödevdir. Aksi düşünce ve uygulama yargının, yargıcın ve kararlarının her türlü düşünceden uzak, saygın ve güvenilir olması ilkesi ile bağdaşmaz....
Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin aynı şartlarda devamına, dava konusu alacak likit vasıflı olmadığından, bilirkişi incelemesini gerektirdiğinden, % 20 icra inkar tazminatı isteminin reddine, dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçeye göre; 1-Davanın kabulü ile, davalının Urla İcra Müdürlüğünün ......
İş Kanunumuza göre, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir.” Alt İşverenlik Yönetmeliği’nde de asıl işveren, “İşyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin ---- veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile---- nedenlerle uzmanlık gerektiren işleri diğer işverene veren, asıl işte kendisi de işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiyi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlar olarak kabul edilmiştir....
Bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiye aracı denir.” hükmünü içermekte olup, bu hüküm ile asıl işverenin sorumluluğunun kapsamı belirlenmeye çalışılmıştır....
Yüklenicinin onaylanan alt yükleniciler ile bunlar işe başlamadan önce sözleşme yapması ve bir örneğini idareye vermesi gerekir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan kuralların değerlendirilmesinden; ihale konusu işte alt yüklenici çalıştırılmak isteniyorsa, alt yükleniciler ile bunlara yaptırılması düşünülen işlere ait listenin, asıl yüklenici tarafından sunulması ve işe ait sözleşme imzalanmadan önce idarece bu listenin onaylanması gerekmekte olup; anılan listeyi ve alt yüklenici ile arasındaki sözleşmeyi idarenin onayına sunma sorumluluğu asıl yükleniciye aittir....
Desteğin, vasıflı eleman olarak fikri ve bedeni çalışmasının karşılığının, yaptığı işte kişisel katkısının belirlenip, desteğin faaliyetini devam ettirmek için onun yerine başkasının çalıştırılması olanağı gözönüne alınarak ona yapılacak ya da yapılması gereken ücret temel esas alınarak bu miktar üzerinden destekten yoksun kalma zararının hesaplanması gereklidir....
Alt işveren; bir iş yerinde yürütülen mal ve hizmet üretimine ilişkin asıl işin bir bölümünde veya yardımcı işlerde, işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren alanlarda iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini, sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren olarak tanımlanabilir. Alt işverenin iş aldığı işveren ise asıl işveren olarak adlandırılabilir. Bu tanımlamalara göre asıl işveren-alt işveren ilişkisinin varlığından söz edebilmek için iki ayrı işverenin olması, mal veya hizmet üretimine dair bir işin varlığı, işçilerin sadece asıl işverenden alınan iş kapsamında çalıştırılması ve tarafların muvazaalı bir ilişki içine girmemeleri gerekmektedir....
