ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2023/248 Esas KARAR NO : 2023/674 DAVA : Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) DAVA TARİHİ : 06/04/2023 KARAR TARİHİ : 13/09/2023 Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan Sebepsiz İktisab Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Dava: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin borçlu olduğu ... 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına olan borcunu ödemek isterken sehven dosyanın esas numarasının son rakamını 2 yerine 3 girerek ... 12. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına 16.06.2022 tarihinde ''... 12.İcra ... Esas dosya borcu'' açıklaması ile 3.000,00 TL ödeme yaptığını, yapılan ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre müvekkiline iadesi gerektiğini, söz konusu ... 12. İcra Müdürlüğünün ......
Sözleşmenin geçersiz olması veya feshi halinde taraflar sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre verdiklerini geri alırlar. Bu durumda hesaplaşma sözleşmenin feshinin veya geçersizliğinin kesinleştiği tarihe göre yapılır. Somut olayda taraflar arasında tanzim edilen sözleşmenin feshine ilişkin ...2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/207 Esas, 2009/170 Karar sayılı kararı, davacı kooperatifçe temyiz edilmeksizin 19.06.2009 tarihinde kesinleşmiş olup, işbu davanın konusu yapı bedelinin güncel miktarının bu tarih itibariyle belirlenmesi gerekirken, bu husus dikkatten kaçırılarak, üçüncü kişilere devredilen bağımsız bölüm tapularının iptaline ilişkin kararın kesinleşme tarihi dikkate alınarak yapılan bedel güncellemesi doğru olmamıştır....
Dosya kapsamına ve toplanan delillere göre; eşlerin evlilik birliği süresince bütün hukuksal ilişkilerinin aile hukukuna ilişkin olmadığı gibi aile hukuk dışında ayrıca borçlandırıcı sözleşme yapmalarına, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme hükümlerine başvurmalarına da yasal bir engel bulunmadığı; davacının dava dilekçesindeki, davalı kadının...borcunu ödemekten kaynaklandığına ilişkin açıklaması karşısında alacak talebinin genel hükümlerinden (BK.m.61 vd., TBK.m.77 vd.) kaynaklandığının kabulü ile genel hükümlerine dayalı olarak ileri sürülen alacak istemlerinde HMK'nın 2/1. maddesine göre Asliye Hukuk Mahkemeleri'nin görevli olduğu ve görev hususunun kamu düzenine ilişkin bulunduğu gözönüne alınarak, davaya Asliye Hukuk Mahkemesi sıfatıyla bakılması gerekirken, alacak talebinin hatalı nitelendirilmesi sonucu Aile Mahkemesi sıfatıyla bakılarak yazılı şekilde karar verilmesi doğru değildir....
Asliye Hukuk Mahkemesinin ... sayılı dosyasında tapu iptali ve tescil davası açtığını, bu dosya ile kat karşılığı inşaat sözleşmesinin geriye etkili feshedildiğini ve inşaat seviyesi tapu hak etme sınırlarının altında olduğundan tarafların birbirlerinden aldıklarını ancak sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteyebileceğinden bahisle reddedildiğini, mahkeme kararı ve bilirkişi raporuna göre ...'in yaptığı iş bedeli 249.024,16TL olduğunu, müvekkilinin alacaklı olduğu ... ... arsa sahibi diğer davalıdan bu miktar alacaklı olduğunu, ...'in herhangi bir mal varlığı olmadan öldüğünü, diğer davalıların ...'in mirasçısı olduklarını, davalı ...'in Antalya ... sayılı taşınmazda bir adet dairesi olduğunu tespit ettiklerini, ...'in sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre diğer davalıdan alacaklı olduğundan bu alacağa istinaden ve ilgili mahkeme kararı uyarınca taşınmaz üzerine ihtiyati tedbir konulmasını, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir....
Ada, 3 Parsel üzerinde inşa edilen A Bloktaki 2 nolu meskenin mevcut tapusunun iptal edilerek, yeniden kooperatif adına tescil edilmesini, talebinin kabul edilmemesi halinde, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanarak tazminat ödenmesini talep ettiği, davacı kooperatifin Ana Sözleşme ile belirlenen amacının ortakların konut ihtiyaçlarını gidermek, inşaat imalatları tamamlanıp, konutların ortaklara devretmek olduğu ve bunun gerçekleştirildiğinden, kooperatifin amacına ulaştığı, buna göre davacı kooperatifin, davalı ...’e karşı tapu iptali ve tescil davası açması mümkün olmadığı aynı zamanda davalının tasfiye giderlerini katılmakla yükümlü olsa da Kooperatifler Kanunu ve Ana Sözleşmeye göre sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak talebinde bulunamayacağından davacının davasının reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davasının REDDİNE, 2-Kararın kesinleşmesi üzerine ; ......
Davacı vekili davasını 24.11.2014 tarihli dilekçe ile sebepsiz zenginleşme nedeniyle alacak davası olarak ıslah ederek, 33.880,87 TL alacağının 01.11.2001 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle tahsilini talep etmiştir. 1)Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının geçerli(haklı) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığından bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır. Taşınmazın devrine ilişkin, TMK'nun 705, BK'nun 213(TBK'nun 237), Tapu Kanunu 26, Noterlik Kanununun 60.maddeleri gereğince ve HGK'nun 15.11.2000 tarih, 2000/13-1612 E, 2000/1704 K.sayılı kararı ile taşınmazın devrine ilişkin sözleşme resmi şekilde yapılmadıkça geçersizdir....
Sebepsiz zenginleşme, 6098 sayılı TBK’nun 77 ve devamı (mülga 818 sayılı BK’nun 61 vd) maddelerinde düzenlenmiş olup, madde hükmü uyarınca "Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Buna göre; sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ile fakirleşme arasında uygun nedensellik (illiyet) bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekmektedir. Sebepsiz zenginleşme halinde zenginleşen ve fakirleşen arasında kanun gereği bir borç ilişkisi doğmakta olup, bu borcun konusu malvarlığında meydana gelen fazlalığın geri verilmesidir. Sebepsiz zenginleşme nedeniyle iade borcunun kapsamı ve yapılmış olan giderlerden hangilerinin geri istenebileceği, giderlerin niteliğine ve zenginleşen kimsenin iyiniyetli ya da kötüniyetli oluşuna göre farklılık göstermektedir....
Eldeki uyuşmazlıkta temel ilişkiye dayanılmadığından çeke ispat vasıtası olarak dayanılmamış, TTK 732 maddesi gereği doğrudan çeke dayanılarak sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılmıştır.Davacının istemine dayanak olan sebepsiz zenginleşmeyi düzenleyen 6102 sayılı TTK 732/1 maddesi: "Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar." düzenlemesini içermektedir. Takibe dayanak çek incelendiğinde; keşidecinin davalı ......
Davalı vekili cevabında; senet vadesine göre 3 yıllık ibraz süresinin son gününün 25.07.2008 ve sebepsiz zenginleşmeye dayalı dava zamanaşımının son gününün ise 25.07.2009 tarihi olup, iş bu davanın zamanaşımı süresi dolduktan sonra açıldığını, müvekkilinin davacıya böyle bir senet vermediğini, davacının aralarındaki temel ilişkiyi ispatlamakla yükümlü olduğunu, davacının balık komisyoncusu olmadığı, davalının davacıya borcu bulunmadığını savunarak davanın reddini dilemiştir. Mahkemece; Hukuk Genel Kurulu'nun 2001/1-19/230 E.- 2001/310 K., 28.03.2001 tarihli ilamında açıklandığı gibi, davacının hamili olduğu senetlere dayanarak üç yıl içinde keşideciye müracaat etmemesi sebebiyle ancak, vadeyi takip eden üç yıldan sonra, bir yıl içinde sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre borçluya başvurması gerektiği dava konusu olayda, belirtilen sürelerin 25.07.2009 tarihinde dolduğunu, davacının süresinde dava açmadığını gerekçe göstererek davanın reddine karar verilmiştir....
Uyuşmazlığın sebepsiz iktisap hükümlerine göre çözümlenip tasfiye edilebilmesi içinde öncelikle sebepsiz iktisabın kapsamı ve bu kapsamın tesbitindeki ilke ve esasların açıklığa kavuşturulmasında fayda görülmüştür. Geçerli bir sebebe dayanmaksızın bir kişinin mal varlığından diğerinin mal varlığına kayan değerlerin iadesi "denkleştirici adalet" düşüncesine dayanır. Denkleştirici adalet ilkesi ise, haklı bir sebep olmaksızın başkasının mal varlığından istifade ederek kendi mal varlığını artıran kişinin elde ettiği bu kazanımı geri verme zorunda olduğunu ve gerçek bir eski hale getirme yükümlülüğü 2010/13580-2011/4768 bulunduğunu ifade eder. İlke böyle olmakla beraber iade edileceği zenginleşme miktarının hesaplanmasında öğretide birlik olduğu söylenemez. İade edilecek zenginleşme miktarı konusunda öğretideki bu ayrık düşünceleri kısaca "fakirleşme kadar olmalıdır" veya "fiili değer artışı yani gerçek zenginleşme miktarı ne ise o olmalıdır....
