Dava, davalıya yersiz yapıldığı iddia olunan ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesi istemine ilişkindir. 1) Mahkemece bozma kararına uyulmuştur. Kural olarak bozma kararına uyulmakla orada belirtilen biçimde işlem yapılması yolunda lehine bozma yapılan taraf yararına kazanılmış hak, aynı doğrultuda işlem yapılması yolunda yerel mahkeme için zorunluluk doğar. Öte yandan bozma dışında kalan yönler ise kesinleşir. Borçlar Kanunu'nun konuya ilişkin 61 vd. maddelerindeki düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme, bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır. Görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkindir ve taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir....
Hemen belirtilmelidir ki, sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için; bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir. BK'nın konuya ilişkin 61 ve ardından gelen maddelerindeki düzenlemelere göre, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan veya tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı, geri verme borcu altındadır. Sebepsiz zenginleşmede iade borcunun kapsamını ve iade sırasında hangi masrafların istenebileceğini düzenleyen BK'nın 63. ve 64. maddeleri, zenginleşenin iyiniyetli sayılıp sayılmamasına göre farklı hükümler içermektedir....
Direnme yoluyla Hukuk Genel Kurulu önüne gelen uyuşmazlık; dosya kapsamı itibariyle sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı alacak talebinin zamanaşımına uğrayıp uğramadığı noktasında toplanmaktadır. III. GEREKÇE 12. Uyuşmazlığın çözümü için öncelikle konuyla ilgili kavram ve yasal düzenlemelerin irdelenmesinde yarar vardır. 13. Haklı bir neden olmaksızın bir başkasının malvarlığından ya da emeğinden zenginleşmesi olarak tanımlanabilecek (Türk Hukuk Lûgatı: Türk Hukuk Kurumu, ... 2021, C.1. s. 962) ve kanunda borcun kaynaklarından biri olarak öngörülen sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için, bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir. 14....
Esas sayılı dosyasında dosya borcunun müvekkili tarafından ödendiği noktasında herhangi bir uyuşmazlık söz konusu olmadığını, bu durumda gerekçeli kararda ''Huzurdaki davada sureti dosyada mevcut bonoya göre lehtar olan davacı yanca bono bedelinin 08/02/2019 tarihinde hamile ödendiği dosyadaki belgelerden anlaşılmıştır.'' şeklinde belirtildiğini, uyuşmazlık davanın hangi hukuki sebebe dayandığı noktasında toplandığını, ilk derece mahkemesince gerekçeli kararında sebepsiz zenginleşme ve bono zincirine dayalı rücuen alacak davası kapsamında bir değerlendirme yapıldığını ve her iki durumda da zamanaşımı süresinin dolduğundan bahisle işbu davalarının reddedildiğini, mahkemenin bu değerlendirmesine katılmanın mümkün olmadığını, çünkü sebepsiz zenginleşme davaları tali nitelikteki davalar olduğunu, sebepsiz zenginleşme alacaklıya ikinci derecede bir dava hakkı temin edeceğini, mal varlığındaki azalmanın başka aslî nitelikteki davalarla önlenmesi mümkün ise, sebepsiz zenginleşme davası gündeme...
Bu durumda davalının sebepsiz zenginleşmediğini veya senet bedelini cirantalardan birine veya hâmile ödediğini savunan kanıtlaması gerekir. Zira davacı, hamil olduğu senetlere dayanarak üç yıl içinde keşideciye müracaat etmemesi sebebiyle ancak, vadeyi takip eden üç yıldan sonra davalıya, dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı TTK'nın 732.maddesi uyarınca sebepsiz zenginleşme nedeniyle alacak talebinde bulunabilecektir. Yargıtay'ın istikrarlı uygulamasında, bono hamilinin 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 77 ve devamı maddeleri uyarınca nedensiz zenginleşme hükümlerine göre keşideciye müracaat edebileceği kabul edilmektedir. Öncelikle konuya ilişkin yasal düzenlemelerin ortaya konulmasında yarar vardır: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu' nun kambiyo senetlerine ilişkin hükümleri poliçe esası üzerine kurulmuştur. Kanun, kambiyo senetlerinin ortak olan hükümlerine poliçe başlığı altında yer vermiş; bono ve çek hakkında ise, ortak hükümlere yollama yapmakla yetinmiştir....
tarafça yemin edilmesi halinde ise taraflar verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri alabileceklerinden davacıdan devir bedeli olarak ne kadar ödediği sorulup, bu ödeme miktarı ile ilgili ispat yükünün davacıya düştüğü gözönünde bulundurularak, bu defa davacıya ödediği miktar yönünden yemin teklif etme hakkının hatırlatılması ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek bozulması üzerine yapılan yargılama sonucunda mahkemece, kooperatif üyeliğinin devrine ilişkin 28.01.2013 tarihli belgenin rızası hilafına doldurulduğu hususundaki ispat yükü kendisinde olan davalının karşı tarafa yemin teklif ettiği, davacının usulüne uygun şekilde yemin ettiği, bu durumda tarafların verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri alabilecekleri, devir bedeli olarak 30.000,00 TL ödediğini beyan eden davacının da bu iddiasını ispat etmesi gerektiği ancak bu hususta ispat yükü kendisine düşen davacının karşı tarafa yemin teklif etmediği ve iddiasını ispatlayamadığı...
Mahkemece yapılan yargılama, toplanan delillere göre; dava, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre açılmış itirazın iptali davası olup, borçlu olmadığını, sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükünün çek keşidecisi olan davalı tarafa ait olduğu, davalı taraf çek bedelini ödediğine dair 18/12/2011 tarihli belge fotokopisi sunmuş ise de, çekin bedelinin ödenmesi halinde çek aslının da alınmış olması gerektiğinden sunulan belgenin davacı yönünden bağlayıcı olmadığı, davalı yanın sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne, davalının takibe itirazının iptaline, alacak likit mahiyette olduğundan davacı yararına inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir....
Bununla birlikte dava sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayalı olarak ikame edilmiş ve haciz baskısı altında ödendiği iddiasıyla takip dosyasına yapılan ödemenin davalı/takip alacaklısından tahsili talep edilmiş ise de davacı, takip dosyasının tarafı olmayıp üçüncü kişi konumunda olup İcra İflas Kanunu'nun 9 ve devamı maddeleri uyarınca icra dosyasına yapılan ödemeler borca mahsuben yapılmış sayılmaktadır. Buna göre takip dosyasının tarafı olmayan davacı üçüncü kişilerin, ödediği bedeli sebepsiz zenginleşme kurallarına göre takip dosyası borçlusundan geri isteme hakkı bulunmakla birlikte, somut dava yönünden davalı takip alacaklısının sebepsiz zenginleşen konumunda olmadığı görülmektedir....
Y A R G I T A Y K A R A R I Davacılar, vekili; müvekkillerinin, hisseli taşınmazı gayrimenkul satış vaadi sözleşmesi ile satın aldıktan sonra üzerine iki katlı bina yaptıklarını, davalıların murisinin bu durumu bilmesine rağmen taşınmazı tapudan satın alarak kötü niyetli davrandığını ve açtığı dava ile de kendilerini men ettirdiğini, böylece yapılan bina nedeniyle haksız zenginleştiğini iddia ederek; sebepsiz zenginleşme nedenine dayalı alacak talebinde bulunmuştur. Mahkemece, bozmaya uyularak alacak talebinin kısmen kabulü ile 40.180 TL'nin ilk dava tarihi olan 04.12.2003 tarihinden hesap edilecek yasal faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacılara ödenmesine karar verilmiş, hüküm davalılar vekili tarafından süresinde temyiz edilmiştir. Mahkemece, bozmaya uyularak hüküm verilmiş ise de; bozma ilamı gereğince inceleme ve araştırma yapılmamıştır....
Sebepsiz zenginleşme, bir kimsenin mal varlığının geçerli (haklı) bir sebep olmaksızın diğer bir kimsenin mal varlığı aleyhine çoğalması (zenginleşmesi) demektir. Sebepsiz zenginleşmeye dayalı alacak talep edilebilmesi için borçlunun mal varlığından bir başkasının aleyhine olarak bir zenginleşme meydana gelmeli, zenginleşme ve zenginleştirici olay arasında illiyet bağı bulunmalı ve zenginleşme haklı bir sebebe dayanmamalıdır. Somut olayda, davacının yaptığı imalatlar ile birlikte imalatın yapıldığı tarihte malik olan davalı D.. A.., taşınmazı satmış, malvarlığının aktifi artmış ve bu imalat bedeli kadar BK.'nun 61.maddesi (TBK.'nun 77.maddesi) hükmü gereğince, sebepsiz zenginleştiğinden söz edilecektir. Bu durumda; mahkemece öncelikle davalı D.. A..nin taşınmazı diğer davalıya satış suretiyle devretmesine ilişkin akit tablosunun getirtilmesi, sonrasında ise D.. A..nin taşınmazı diğer davalı C.. Ç..'...
