Hukuk Dairesi 23.03.2015 tarih, 2015/7026 esas ve 2015/11135 karar sayılı ilamı ile işe iade kararının bozularak ortadan kaldırılmasına ve işe iade talebinin reddine karar verildiği, Yargıtay 22....
Bu durumda, ihbar, kıdem, kötüniyet ve işe iade sonucu işe başlatmama tazminatları ile ücret, fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatili, yıllık izin, ikramiye, pirim, yemek yardımı, yol yardımı gibi tüm işçilik haklarından birlikte sorumluluk esastır. Feshin geçersizliği ve işe iade davasının alt ve asıl işveren ilişkisinde, her iki işverene birlikte açılması halinde, davacı işçi alt işveren işçisi olup, iş sözleşmesi alt işveren tarafından feshedildiğinden, feshin geçersizliği ve işe iade yükümlülüğü alt işverenindir. Asıl işverenin iş ilişkisinde sözleşmenin taraf sıfat bulunmadığından, asıl işverenin işe iade yönünde bir yükümlülüğünden sözedilemez. Asıl işverenin işe iade kararı sonrası işçinin işe başlamak için başvurması ve alt işverenin işe almamasından kaynaklanan işe başlatmama tazminatı ile dört aya kadar boşta geçen süre ücretinden yukarda belirtilen hüküm nedeni ile alt işverenle birlikte sorumluluğu vardır....
Bu nedenle işçinin işe iade yönündeki başvurusu samimi olmalıdır. İşçinin gerçekte işe başlamak niyeti olmadığı halde, işe iade davasının sonuçlarından yararlanmak için yapmış olduğu başvuru geçerli bir işe iade başvurusu olarak değerlendirilemez. İşçinin gerek işe iade davası yoluyla gerekse bu davanın lehine sonuçlanması halinde süresi içinde işe iade yönünde başvurusunun ardından, işverenin daveti üzerine işe başlamamış olması halinde, işçinin gerçek amacının işe başlamak olmadığı kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla, işçi işverene hiç başvurmamış gibi sonuca gidilmelidir. Bu durumda işverence yapılan fesih, 4857 sayılı İş Kanununun 21/5. maddesine göre geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur. Bunun sonucu olarak da, işe iade davasında karara bağlanan işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen süreye ait ücret ve diğer hakların talebi mümkün olmaz....
Mahkemece öncelikle yapılacak iş; işe iade prosedürünün yerine getirilip getirilmediğini araştırarak bu kapsamda işçinin 21.02.2013 tarihinde kesinleşen işe iadeye ilişkin mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren on iş günü içinde işe başlamak için işverene başvuruda bulunup bulunmadığı, başvuruda bulunmuş ise işverenin işe iade için başvuran işçiyi 1 ay içinde işe başlatıp başlatmadığı, başlatmamış ise işçinin işe başlatılmama yoluyla gerçekleşen fesih tarihinin hangi tarih olduğu hususlarını tespit etmektir....
Temyiz Sebepleri Davacı vekili temyiz başvurusunda; işe iade davasının kesinleşmesi ile birlikte, feshin geçersizliği tespit edilmiş olduğundan, müvekkilinin hak kazanmış olduğu kıdem ve ihbar tazminatlarının ödenmesi amacıyla ıslah dilekçesi sunulmasından sonra davalı tarafça işçilik alacaklarının ödendiğini, davanın en başından, usulden reddine karar verilmeyip bekletici mesele yapılarak işe iade davasının sonucunun beklenmesi gerektiğini, Mahkemece de bu doğrultuda işe iade davasının sonucunun beklendiğini ve kararın kesinleşmesi ile yargılamaya devam edildiğini, Bölge Adliye Mahkemesince hatalı değerlendirme sonucu karar verildiğini, Mahkemenin işe iade davasının bekletici mesele dahi yapılmaksızın en başından usulden reddine karar verilmesi kanaatinde ise davanın ıslah edildiği hâli ile değil, kısmi dava olarak açılan 300,00 TL değer üzerinden vekâlet ücretine hükmetmesi gerektiğini savunarak kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe 1....
Asliye Hukuk (iş) Mahkemesi tarafından reddedildiği, Dairemizin 2013/1779 esas 2014/206 karar sayılı bozma ilamı ile mahkeme kararı kaldırılarak davacının işe iadesine karar verildiği ve davacı için dört aylık ücret tutarında işe başlatmama tazminatı ile boşta geçen en çok dört aylık ücret ve diğer haklarının tespit edildiği anlaşılmaktadır. Davacının kesinleşen işe iade kararından sonra süresinde başvurusu üzerine işverence davacının daha önce çalıştığı ... Devlet Hastanesi veri hazırlama ihale işinin başka bir firma tarafından alındığı, ... Devlet Hastanesinde işe başlatmasının fiilen mümkün olmadığı belirtilerek ... ilçesinde yazılım bakım güncelleme ve bilgisayar tamiri alanında faaliyet gösterdiği işinde çalışması önerisinde bulunulmuştur. Davacı, davet edilen ...'deki işyerinde işe başlamamıştır. Davacının ... Devlet Hastanesinde çalıştırılmak üzere işverene süresinde başvurduğu açıktır....
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, davacının davalı işveren nezdinde tarım sektöründe ... mühendisi olarak çalıştığı, iş aktinin devamı sırasında davacının davalı işverenin ticari ve maddi olanaklarını kullanarak kendi hesabına üçüncü kişiler ile iş yaptığı ve bu eyleminin tespit edilmesi üzerine davacının iş aktinin haklı nedene dayalı olarak feshedildiği ve fesih kararının iptaline ilişkin davanın red ile sonuçlanarak kesinleştiği, bu durumda davacının iş akdinin haklı nedenle feshedildiğinin Yargıtay incelemesinden geçerek kesinleşen ilam ile sabit olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. D) Temyiz: Kararı süresi içinde davacı vekili temyiz etmiştir. E) Gerekçe: İşe iade davasında Dairemiz, iş sözleşmesinin işçinin davranışlarından kaynaklanan olumsuzluklar nedeniyle sürdürülmesinin işveren tarafından beklenemeyeceği gerekçesine dayanarak işe iade davasını reddetmiş ve böylece işe iade davası kesinleşmiş olup, bu tespit geçerli fesihtir....
İşveren işe iade için başvuran işçiyi (1) ay içinde işe başlatmak zorundadır. Aksi halde en az dört, en fazla sekiz aylık ücret tutarında belirlenen iş güvencesi tazminatı ile boşta geçen süreye ait en çok dört aya kadar ücret ve diğer hakları işçiye ödemek zorundadır. İşçinin işe iade yönündeki başvurusu samimi olmalıdır. İşçinin gerçekte işe başlamak niyeti olmadığı halde, işe iade davasının sonuçlarından yararlanmak için yapmış olduğu başvuru geçerli bir işe iade başvurusu olarak değerlendirilemez. İşçinin süresi içinde işe iade yönünde başvurusunun ardından, işverenin daveti üzerine işe başlamamış olması halinde, işçinin gerçek amacının işe başlamak olmadığı kabul edilmelidir. Başka bir anlatımla, işçi işverene hiç başvurmamış gibi sonuca gidilmelidir. Bu durumda işverence yapılan fesih, 4857 sayılı Yasanın 21 inci maddesinin beşinci fıkrasına göre geçerli bir feshin sonuçlarını doğurur....
"İçtihat Metni" YARGITAY İLAMI Taraflar arasındaki işe iade davasının yapılan yargılaması sonunda; hüküm duruşmalı olarak süresi içinde davalı vekili tarafından temyiz edilmiş ise de; işin mahiyeti itibariyle duruşma isteminin reddine, incelemenin evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi, gereği görüşüldü: İş sözleşmesinin geçerli neden olmadan davalı işveren tarafından feshedildiğini belirten davacı işçi feshin geçersizliğine davacının işe iadesi ile işe başlatmama tazminatı ve boşta geçen süre ücretine karar verilmesini istemiştir. Davalı ise feshin geçerli olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece feshin geçersizliğinin tespiti ile davanın kabulüne karar verilmiştir. 4857 sayılı İş Kanununun 18 vd. maddeleri uyarınca feshin geçersizliği istemi yani işe iade davasında kurulacak hüküm tespit hükmü niteliğindedir....
Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, ihale süresinin dolması nedeniyle işveren tarafından davacının iş akdinin feshedildiği, İş Kanunu'nun 19. maddesi gereğince işveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin şekilde belirtmek zorunda olduğu halde davalı işverenin fesih bildirimini yazılı olarak yapmadığı gibi davacıyı başka bir projede görevlendirmediği, feshe son çare olarak başvurduğunu da usulüne uygun delillerle ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Temyiz : Kararı, davalılar vekilleri temyiz etmiştir. Gerekçe: Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere ve yazılı fesih bildirimi yapılmadığının anlaşılmasına göre, Mahkemece feshin geçersizliğine ve davacının işe iadesine karar verilmiş olması isabetlidir. Ancak, işe iade davası netice olarak bir tespit davası olup tespit davalarında yalnızca tespit hükmü verilir, eda hükmü verilemez....
