ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2021/602 Esas KARAR NO : 2021/1219 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 16/07/2021 KARAR TARİHİ : 15/12/2021 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/12/2021 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (...davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı dava dilekçesinde özetle; ... Bankasına ait çeki kaybettiğini, çekin 3. Kişiler eline geçmesinin aleyhine sonuç doğuracağını, bu sebeplerle çek üzerine ödeme yasağı konularak çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir. Anılan yasa hükmü gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı lehtar veya hamile tanınmış bir haktır. Keşidecinin bu hakkı yoktur....
ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2021/603 Esas KARAR NO : 2021/1220 DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) DAVA TARİHİ : 16/07/2021 KARAR TARİHİ : 15/12/2021 GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 16/12/2021 Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı dava dilekçesinde özetle; Lehtarı bulunduğu çeki dolmuşta çaldırdığını, çalınan çekin 3. Kişiler eline geçmesinin aleyhine sonuç doğuracağını, bu sebeplerle çek üzerine ödeme yasağı konularak çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir. Anılan yasa hükmü gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı lehtar veya hamile tanınmış bir haktır. Keşidecinin bu hakkı yoktur....
Davacının keşidecisi sıfatıyla bu davayı açtığı ve keşideci olduğunun davacının kendi kabulünde olduğu, bu hususta bir tereddüt bulunmadığı, ancak keşidecinin zayi nedeniyle çek iptali istemi hakkı bulunmadığı, zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının 6102 sayılı TTK.651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişinin senede bağlı alacak hakkı olan yetkili hamil de olduğu, keşidecinin (hesap sahibinin) iptal kararı almakta hiç bir hukuki yararı bulunmadığı, dava konusu çeklerin davacının çek hesabına ait oldukları, TTK nun 651. maddesinde genel hüküm ve özel hüküm niteliğindeki TTK. nun 818-(1)s) maddesi yollamasıyla aynı kanunun 757. maddesi uyarınca ancak hamilin zayi nedeniyle çek iptali davası açabileceği, esasen zayi olmuş çek hakkında keşidecinin, ibraz süresi geçtikten sonra çekten cayabileceği veyahut hamile karşı menfi tespit davası veyahut da lehtara karşı menfi tespit ve/veya istirdat davası açması mümkün olduğu ve dolayısıyla bu halde...
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir. Anılan yasa hükmü gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı lehtar veya hamile tanınmış bir haktır. Keşidecinin bu hakkı yoktur. İlanı yaptırılan çek yönünden davacının lehtar sıfatında olması nedeniyle aktif husumet ehliyetinin varlığı kabul edilmiştir. Çeklerde de kıyasen uygulanması gereken TTK.nın 759. maddesi uyarınca çeki eline geçiren bilinmiyorsa, çekin iptaline karar verilmesi istenebilir. İptal isteminde bulunan kişi, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve çekin suretini ibraz etmek veya çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür....
Çek Basım Tarihi 15 Şubat 2021, Keşide Tarihi 12 Nisan 2022, Çek Bedeli 5.396,15 TL olan çeki şirket adına teslim aldığını, teslim almış olduğu çekin pantolonunun cebinde kalmış olması ve pantolonunun yıkanması sebebi ile zayi olduğunu, çeke ilişkin olarak tahsilat makbuzunu kesip teslim ettiğini, neticede çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; TTK'nın 818/1-s maddesi atfıyla aynı yasanın 757 ve takip eden maddelerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkin çekişmesiz yargı işidir. Anılan yasa hükmü gereğince zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkı lehtar veya hamile tanınmış bir haktır. Keşidecinin bu hakkı yoktur. İlanı yaptırılan çekler yönünden davacının lehtar sıfatında olması nedeniyle aktif husumet ehliyetinin varlığı kabul edilmiştir....
GEREKÇE : Dava zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. Dava, TTK.'nın 818/1-s maddesinin yollamasıyla çeklerde de uygulanması gereken 757. ve diğer maddeleri hükümlerine göre açılan zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. TTK. hükümleri uyarınca dava dilekçesinde bahsi geçen çekler ile ilgili Ticaret Sicili Gazetesinde 06/10/2022, 14/10/2022 ve 24/10/2022 tarihlerinde üç kez ilan yaptırılmış, yapılan ilanlara rağmen çekler ile ilgili mahkememize herhangi bir müracaatın yapılmadığı belirlenmiştir. Yapılan yargılama sonunda dava dilekçesinde bahsi geçen dava konusu çeklerle ilgili Ticaret Sicil Gazetesinde üç ayrı yasal ilanın yapıldığı, ilanda belirtilen sürelerin dolduğu, çekleri mahkememize ibraz eden olmadığı, zayi nedeniyle iptal kararı verilmesinin yasal koşullarının oluştuğu anlaşılmakla davanın kabulü ile dava konusu çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur....
Dava, zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurlara haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurlara haiz olmayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez. TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. TTK'nın 757. maddesinde belirtildiği üzere poliçenin iptali ancak lehtar veya yetkili hamil tarafından talep edilebilecektir. Çek iptali davaları özelliği itibariyle hasımsız açılan davalardandır....
DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE: Dava, 6102 sayılı TTK. nın 757 vd. maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali davasıdır. 6102 sayılı TTK'nın 757. maddesinde iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişinin, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebileceği hükme bağlanmıştır. Anılan düzenleme aynı Yasa'nın 818. maddesi uyarınca çek iptali taleplerinde de uygulanacaktır. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 757. maddesin ''İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesi'nden, muhatabın poliçeyi ödemekten men edilmesini isteyebilir.'' hükmünü içermektedir....
H U K U K İ N İ T E L E N D İ R M E - G E R E K Ç E : Dava; TTK’nun 818 madde göndermesi ile 757 ve devamı maddeleri uyarınca hasımsız olarak açılmış zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir. Davacılar çek karnesinin verildiği hesap sahibinin mirasçılarıdır. Dava açma hakkı hamile aittir. Keşideci açamaz. Hamile hasımsız çek iptali davası açma yetkisi veren hukuki müessesenin amacı, elindeki kıymetli evrakı zayi olan (kaybolan, çalınan) hamile keşideciye başvurabilmesi bakımından, kaybolan kıymetli evrak yerine geçecek bir belge verilmesini sağlamaktır. Hamil, mahkemeden alacağı iptal kararı ile keşideciye başvuracak, keşideci de bu iptal kararına dayanarak ödeme yapmakla kıymetli evraka bağlı borcundan kurtulacaktır....
İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticaret Mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.Zayi nedeniyle çek iptali davası çekişmesiz yargı işlerinden olup, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.TTK.nun 651/2 madde hükümlerinde kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Dava konusu edilip iptali istenilen çekler davacının yetkilisi bulunduğu şirkete ait olup, davacı çeklerde hak hamili değildir. TTK.nun 651 madde hükümlerinde zayi nedeniyle çek iptali davasını ancak zayi olduğu bildirilen çekte hak hamili tarafından açılması gerekir. -------- HMK.nun Md. 114/1-h madde hükümlerinde " dava şartları " içinde hukuki yarar kavramına yer verilmiştir....
