Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde, ticari defterlerin kanıt olması, bu defterlerin Ticaret Kanunu'nun öngördüğü şartlar içinde tacirin lehinde veya aleyhinde olarak kullanılması ve ticari bir uyuşmazlığında hükme esas teşkil etmesidir. Böylelikle ticari bir uyuşmazlıkta ticari defter kaydı, uyuşmazlığın çözümünde yazılı bir kanıt aracıdır. Tacirin tuttuğu bütün defterlerdeki kayıtların birbirine uygun olması, birbirini tutması ve doğrulaması şarttır. Ayrıca ticari defterlerin kanuna uygun olarak tutulmuş olması yanında tasdike tabi olan ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin de Ticaret Kanununda belirtilen sürelerde ve şekillerde yapılmış olması gerekmektedir. Aksi takdirde defterler, sahipleri lehine kanıt olma niteliklerini kaybederler. Bir ticari ilişki ve bu ilişkiden kaynaklı alacağın olduğunu iddia eden taraf yazılı belgeler ile ispat etmesi gereklidir. İspatın konusu, ispat yükünün kimde olduğu ve ispat vasıtalarının neler olduğu HMK 187,190 ve 200....
Ticari defterler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu madde 222 ve devamı ile 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu madde 64 ve devamında açıkça düzenlenmiştir. Ticari defterlere anılan Kanun'larda delil olarak hüküm ve sonuç bağlanmıştır. Tacirler, Türk Ticaret Kanunu'nun amir hükmü uyarınca ticari defter tutmak zorundadır. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK. m. 222/1). Yine Türk Ticaret Kanunu madde 83/1'de ticari uyuşmazlıklarda Mahkemenin ticari defterlerin re'sen ibrazına karar verebileceği, Mahkeme re'sen ticari defterlerin ibrazına karar vermese dahi taraflardan birinin istemi üzerine ticari defterlerin ibrazına Mahkemece karar verilebileceği hüküm altına alınmıştır. Ticari defterler, bazı şartların varlığı durumunda sahibi lehine delil olarak kullanılabilir. Şöyle ki: Uyuşmazlık ticari bir işten kaynaklanmalıdır. Bu iş, her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmelidir....
defterlerin tespiti ve iadesi'' konulu Lüleburgaz 2....
Bilirkişi Heyeti tarafından mahkememize sunulmuş olan 20/06/2021 tarihli bilirkişi raporu ile özetle; ''Davacının incelenen defeterlerinin incelenen 2017 yılına ait yasal ticari defterlerin; TTK'nun 64 ve 65 maddelerinde yer alan defter tutma yükümlülüğü ve defterlerin tutulması hükümlerini ve VUK'nun 220-226' maddelerinde yer alan defterlerin tasdiki hükümlerini ihtiva ettiği görülmüş olup, incelenen yasal ticari defterlerin, HMK 222. maddesine göre delil olarak Kabul edilebileceği kanaatine varılmıştır. Davaya konu telefonun davacı tarafından ...A.Ş'den 14.02.2017 tarihinde satin alındığı, Davaya konu telefonun da içerisinde yar aldığı satın alınan ürünlerin... tarihinde ... yevmiye madde numarası ile aşağıda yer aldığı gibi yasal ticari defterlerde kayıt altına alındığı, Dava dışı ...'ye satışı yapılan davaya konu telefon için davacı tarafından müşterisi olan dava dışı ...'ye faturanın tanzim edildiği, Dava dışı ...'...
Asliye Hukuk Mahkemesine yazılan talimat evrakının gereği için 2007-2012 yıllarına ait ticari defterlerini sunması için davalı şirkete gönderilen davetiyeye, sadece 2007 ve 2012 yıllarına ait açıklama içerecek şekilde, 2007 yılına ait defterlerin Ankara 5....
Davacının ticari defter ve kayıtları üzerinde talimat yoluyla yaptırılan inceleme sonucu düzenlenen 30/09/2021 tarihli bilirkişi raporunda; davacı şirkete ait 2019-2020-2021 yıllarına ait ticari defterlerin e-defter usulüne göre tutulduğu, ticari defterlerin açılış ve kapanış onaylarının zamanında usulüne uygun olarak yapıldığı, ticari defter kayıtlarına göre davacı ve davalı arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı olan muhasebe işlemlerinin 336.574/... İnş. Altyapı Yatırımları ve İnş. A.Ş. hesabında tutulduğu, satış faturalarının ilgili hesabın borcuna, alış faturalarının ilgili hesabın alacağına kaydedildiğinin tespit edildiği, davacı tarafın davalı taraftan 1.449.815,81 TL alacaklı olduğu bildirilmiştir....
Raporun yapılan incelemesinde ; davacı tarafından ibraz edilen 2018 hesap dönemine ait ticari defterlerin zorunlu noter açılış ve kapanış tasdiklerin yapılı olduğu, ancak defteri kebir ile envanter defterinin sunulmadığı, davacı tarafından dava konusu edilen ... Bankası'na ait 07/09/2018 keşide tarihli 10.000,00 TL bedelli çekin davacı tarafa ait ticari defterlerinde çek verilme kaydı tespit edilmediği, çekin davalıya ödendiğine dair kayıtta bulunmadığı, Mahkeme dava konusu 10.000,00 TL tutarındaki çekin iadesi yönünde karar vermesi halinde dava tarihi öncesinde 6102 sayılı TTK Md. 18/3 hükümlerine uygun şekilde temerrüde düşürüldüğünden 78,90 TL işlemiş faiz hesaplandığı yönünde kanaat bildirildiği görülmüştür. Taraflar arasında eser sözleşmesine dayalı olarak ticari ilişki olduğu davalı tarafça iddia edilmiş ise de, bu ilişkinin varlığını gösterir ve tarafların kabulünü açıklar şekilde herhangi bir kayıt veya delilin dosya içinde olmadığı anlaşılmıştır....
Hukuk Muhakemeleri Kanununun ticari defterlerin ibrazı ve delil olması başlıklı 222. maddesi; "(1)Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. (2)Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır. (3)İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir....
Dosyamız, talimat yazılmak suretiyle konusunda uzman bilirkişiye tevdi edilerek bilirkişi raporu tanzim ettirilmiştir. 31/03/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı şirket ticari defterlerinin açılış tasdikleri / e-defter beratları ve Yevmiye defteri kapanış tasdiki yerine geçen e -defter beratı süresi içinde alınmış olmakla birlikte, usulüne uygun Envanter düzenlenmemiş olması ve torba hesaplar kullanılmış olmasından dolayı defterlerin HMK 222.maddesi düzenlemesi anlamında delil kudretine haiz görülmediği, davacı şirket ticari defter kayıtları ve banka dekontuna göre 15.09.2017 tarihinde davacı şirket tarafından davalı şirkete 14.900,00 TL ödeme yapıldığı, davacı şirket ticari defterlerinde davalı tarafından düzenlenmiş fatura ve benzeri bir belgenin kaydına rastlanmadığı ve yapılan ödeme haricinde ticari ilişki tespit edilemediğini bildirmiştir....
Davacı taraf ticari defter kayıtlarına dayanmıştır. Ticari defter kayıtlarına dayanılmış olduğundan ticari defterlerin delil olma durumu ile ilgili yasa maddesine de değinmekte fayda vardır....
