YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

9. Hukuk Dairesi         2024/455 E.  ,  2024/1503 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ :... Mahkemesi
SAYISI : 2023/234 E., 2023/483 K.
KARAR : Davanın kısmen kabulü

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen ve istinaf incelemesinden geçen alacak davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece ... Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin kararının kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı işverene bağlı Hastanede alt işverenler bünyesinde bilgi yönetim elemanı olarak çalıştığını, davacının ...-Büro ... Sendikası üyesi olduğunu, Yüksek Hakem Kurulu Başkanlığının 14.05.2018 tarihli ve 2018/403 Esas, 2018/1120 Karar ... kararı uyarınca işyerinde 01.02.2018-25.03.2019 tarihleri arasında toplu ... sözleşmesinin yürürlüğe konulduğunu; ancak müvekkilinin 01.02.2018-25.03.2019 tarihleri arasında toplu ... sözleşmesi hükümlerinden kaynaklanan çocuk parası, yakacak yardımı, dinî ... yardımı, ikramiye, ücret zammı, ... ... ve genel tatil ücreti, fazla çalışma ücreti farkı alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek toplu ... sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının bankalarca uygulanan en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalı asıl işverenden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; alacak kalemlerinin zamanaşımına uğradığını, davacının İdare personeli olmadığını, ihale yüklenicisi Şirket nezdinde çalıştığını, İdare ile işçiler arasında sözleşme bulunmadığını, İdarenin işçi belirlenmesi ve işe alınması, işten çıkarılmasında yetkisinin bulunmadığını, İdarenin denetleme sorumluluğunun olduğunu belirterek husumet itirazında bulunduklarını, işçinin özlük haklarından yüklenici Şirketin sorumlu olduğunu, davacıya tüm hak ve alacaklarının eksiksiz bir şekilde ödendiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 22.03.2022 kararı ile; davacının talep dönemi olan 01.02.2018 tarihinden itibaren ve dava tarihi itibarıyla da hâlen dava dışı ... Bilgi Teknolojileri AŞ bünyesinde çalıştığı, davacının dava tarihi itibarıyla sürekli işçi kadrosuna geçirilmediği, davalı Kurum ile dava dışı ... Bilgi Teknolojileri AŞ arasında 31.01.2018 tarihinde "Destek Personeli Hastane Bilgi Yönetimi Hizmet Alımı" başlıklı hizmet alım sözleşmesi imzalandığı ve davacının işbu sözleşme kapsamında çalıştığı, Yüksek Hakem Kurulunun 18.08.2016 tarihli ve 2016/747 Esas, 2016/952 Karar ... kararı ile yürürlüğe konulan Toplu ... Sözleşmesinin 01.01.2016-31.01.2018 tarihleri arasında; 03.09.2019 tarihli ve 2019/241 Esas, 2019/374 Karar ... kararı ile uygulamaya konulan Toplu ... Sözleşmesinin de 01.01.2019-30.11.2020 tarihleri arasında davalıya ait işyerinde yürürlükte olduğu, davacının talep konusu dönem bakımından her iki toplu ... sözleşmesinden de yararlanması gerektiği, 6356 ... Sendikalar ve Toplu ... Sözleşmesi Kanunu'nun (6356 ... Kanun) 36 ncı maddesinin ikinci fıkrasında sona ... toplu ... sözleşmesinin ... sözleşmesine ilişkin hükümlerinin yenisi yürürlüğe girinceye kadar ... sözleşmesi hükmü olarak devam edeceğinin öngörüldüğü, süresi sona ... toplu ... sözleşmesinde yer alan ücret, fazla çalışma ücretleri, prim, ikramiye, yıllık izin ücreti, çalışma süreleri, ödenecek sosyal yardımlara ilişkin düzenlemelerin, ... sözleşmesine ilişkin hükümler olarak yeni bir toplu ... sözleşmesi yürürlüğe girinceye kadar uygulamaya devam ettirilmesi gerektiği; bu sebeple davacının 01.02.2018-01.01.2019 tarihleri arası için 01.01.2016-31.01.2018 yürürlük tarihli Toplu ... Sözleşmesinin 6356 ... Kanun'un 36 ncı maddesinde öngörülen art etki uyarınca, 01.01.2019-25.03.2019 dönemi için ise aynı hüküm ve şartları ihtiva eden 01.01.2019-30.11.2020 yürürlük tarihli Toplu ... Sözleşmesi hükümlerinden yararlanacağının kabulü ile bilirkişi raporundaki hesaplamalar doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 27.10.2022 tarihli kararı ile; davacının dava dışı alt işveren işçisi olduğu, davalı nezdinde sürekli işçi kadrosuna geçmediği, davalı Bakanlık ile dava dışı alt işveren arasında yapılan hizmet alım sözleşmesinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım sözleşmesi olmadığı, davacı işçinin çalıştığı dava dışı alt işverenler arasında 4857 ... ... Kanunu'nun 2 nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunduğu, bu sebeple davalı ... Bakanlığının asıl işveren olarak tüm alacaklardan müteselsilen sorumlu olduğu; Mahkemece hükme esas alınan 26.02.2020 tarihli bilirkişi raporda davacının ücretinin usulüne uygun olarak hesaplandığı ve yapılan ödemelerin mahsubu ile talep edilen alacaklardan eksik ödemelerin hüküm altına alındığı, ... ... ve genel tatil ücreti bakımından davalı tarafça yapılan ödemelerin dikkate alındığı ve hesabında hata bulunmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizin 20.03.2023 tarihli ilâmı ile; İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının 01.02.2018-01.01.2019 tarihleri arasındaki alacakları, 01.01.2016-31.01.2018 yürürlük tarihli Toplu ... Sözleşmesinin 6356 ... Kanun'un 36 ncı maddesinde öngörülen art etki uyarınca hesaplanmış ise de davacının toplu ... sözleşmesinin art etkisi nedeniyle ... sözleşmesi hükmü olarak sadece akçalı alacaklardan yararlanması mümkün olup yürürlüğü sona ... toplu ... sözleşmesinin art etkisi kapsamında ücret zammı talep edilemeyeceğinden, art etki dikkate alınarak zamlı ücret hesabı ile zamlı ücrete göre fark alacakların hesaplanıp hüküm altına alınmasının hatalı olduğu; ayrıca talep konusu 01.01.2019-25.03.2019 tarihleri arasındaki dönem bakımından da işçilik alacakları, 03.09.2019 tarihinde Yüksek Hakem Kurulu tarafından karara bağlanan 01.01.2019-30.01.2020 yürürlük süreli Toplu ... Sözleşmesi hükümleri dikkate alınarak hesaplanmış ise de ilgili toplu ... sözleşmesi hükümlerinin Yüksek Hakem Kurulunun 03.09.2019 tarihli kararı ile yürürlüğe girdiği, arabuluculuk başvuru tarihinin ise 02.05.2019 olduğu dikkate alındığında bu sözleşmeden doğacak alacaklar bakımından muacceliyetin gerçekleşmediğinin dikkate alınması gerektiği ve diğer yandan davacı ve dava dışı ... Bilgi Teknolojileri AŞ arasında düzenlenmiş, davacı imzasını içerir 01.02.2018-31.11.2020 tarihli ... ... Sözleşmesinde ücret aylık brüt 2.841,30 TL kararlaştırılmış olmakla, davacının 01.02.2018 tarihi itibarıyla temel ücretinin 2.940,84 TL olarak kabulünün de isabetsiz olduğu gerekçeleriyle Bölge Adliye Mahkemesi kararının ortadan kaldırılmasına ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, bozma ilâmı doğrultusunda kapsama alınan ek bilirkişi raporu uyarınca davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

VI. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1. Davacı vekili; somut uyuşmazlıkta art etkiyi sınırlayan herhangi bir toplu ... sözleşmesi hükmü bulunmadığından davacının zamlı ücret ve sair haklarını talep etme ... bulunduğunu, ayrıca 01.01.2019-25.03.2019 dönemi için de 01.01.2019-30.11.2020 yürürlük süreli toplu ... sözleşmesi hükümleri dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, dosya kapsamında yer alan bilirkişi raporları arasında çelişki giderilmeden karar verilmesinin hatalı olduğunu, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin eksik, hatalı hesaplandığını ileri sürerek İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2. Davalı vekili; İlk Derece Mahkemesince bozma ilâmına aykırı şekilde dava şartı yokluğu nedeni ile muacceliyet şartı gerçekleşmeyen 03.09.2019 imza tarihli toplu ... sözleşmesi hükümlerine dayalı olarak fark ücrete hükmedildiğini, gerekçeli karar hakkının ihlal edildiğini, zira bilirkişi raporuna ve ıslaha karşı yapılan itirazlarının dikkate alınmadığını, Yüksek Hakem Kurulu tarafından yürürlüğe konulan toplu ... sözleşmesi hükümlerinin davalı İdare bakımından bağlayıcı olmadığını, toplu sözleşme görüşmelerine kamu işveren sendikasının iştirak etmediğini, yetki verilmediğini, görüşmelerin dava dışı Şirket ile gerçekleştiğini, davanın dava dışı Şirkete ihbarı yapılarak ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılması ve varsa yapılan ödemelerin mahsubu gerektiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının talep konusu 01.02.2018-25.03.2019 dönemini kapsayan toplu ... sözleşmesinden kaynaklanan alacaklarının hesaplanması ile yargılama gideri ve vekâlet ücreti hususlarına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 ... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 ... Kanun) 323, 326, 330 ve 332 inci maddeleri ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 6356 ... Kanun'un 36 ncı ve 39 uncu maddeleri.

3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 13 üncü maddesi.

3. Değerlendirme
1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 ... Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR
Açıklanan sebeple;
Taraf vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edenlerden davacı tarafa yükletilmesine,
Davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.