YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ

9. Hukuk Dairesi         2024/445 E.  ,  2024/1548 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 27. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1449 E., 2023/1782 K.
KARAR : İstinaf başvurusunun esastan reddi
İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul Anadolu 27. İş Mahkemesi
SAYISI : 2022/642 E., 2022/594 K.

Taraflar arasındaki tespit davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının işyerinde başka bir çalışana cinsel tacizde bulunduğu iddiası ile iş sözleşmesinin haksız olarak feshedildiğini, bundan sonraki kariyerini aşırı biçimde olumsuz şekilde etkileyecek işten çıkış kodu ile işten çıkartılmasının kabul edilemeyeceğini, davalının davacıyı iftira ile işten çıkarttığını belirterek işten çıkış kodunun düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının iş sözleşmesinin işyerinde çalışan bir başka işçiye cinsel tacizde bulunması nedeniyle haklı nedenle feshedildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafından açılan işe iade davası sonucunda verilecek karar kabul hâlinde feshin geçersiz olacağı veya mahkeme tarafından feshe karşı değerlendirme yapılabileceği, bu değerlendirme neticesinde Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) yapılacak başvuru hâlinde çıkış kodunun yeniden düzenlenebileceği, bu yönüyle davacının işten çıkış kodunun düzetilmesi talebinde hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın hukuki yarar dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuşlardır.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı vekili; davacının davalı Şirketten haksız ve hukuka aykırı biçimde kendisine iftira atılarak çıkartıldığını, sigorta siciline de taciz kodunun işlenildiğini, işe iade davası ile birlikte açılan davada işten çıkış kodunun düzeltilmesinin talep edildiğini, bu talebin işe iade davasından tefrik edildiğini, davacının işten çıkış kodunun değiştirilmesini talep etmekte her türlü hukuki yararının mevcut olduğunu, kariyerinin devamı açısından bu hususun mühim olduğunu, davalı lehine vekâlet ücreti takdir edilmesinin hatalı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; davacı tarafça açılan işe iade davasında feshin değerlendirileceği, davacının sigorta çıkış kodunun düzeltilmesine yönelik dava yönünden güncel hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, işten çıkış kodunun düzeltilmesi istemli davada hukuki yarar bulunup bulunmadığı ve açılan işe iade davasının bekletici mesele yapılıp yapılmayacağı ile vekâlet ücreti noktalarındadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 371 inci maddesi.

2. 6100 sayılı Kanun'un 106, 114 ve 115 inci maddeleri, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi hükümleri.

3. Değerlendirme
1. Tespit davası, kendine özgü davalardan olup dava sonucunda istihsal edilecek ilâmın icra ve infaz kabiliyeti bulunmamaktadır. Bunun doğal sonucu olarak da bu davaların uygulama alanı sınırlıdır. 6100 sayılı Kanun'un 106 ncı maddesinin ikinci fıkrasına göre tespit davalarının görülebilmesi için güncel hukuki yararın bulunması gerekir.

2. Tespit davaları eda davalarının öncüsüdür, bu nedenle eda davası açılmasının mümkün olduğu hâllerde, tespit davası açılmasında hukuki yararın bulunmadığı kabul edilmektedir. Hukuki yararın bulunması dava şartı olup yargılamanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebileceği gibi hâkim tarafından da resen gözetilir. Hukuki yararın bulunmadığının tespiti hâlinde davanın, dava şartı yokluğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmelidir.

3. Görülmekte olan veya açılacak bir davada iddia veya savunma olarak ileri sürülebilecek konular için ayrı bir tespit davası açmakta hukuki yarar yoktur. Aynı şekilde eda davası açılabilecek hâllerde tespit davası açılmasında hukuki yarar yoktur.

4. İşveren tarafından SGK'ya bildirilen işten çıkış kodunun düzeltilmesine ilişkin tespit davalarında güncel hukuki yararın varlığı, her somut olayın özelliğine göre ve dava dilekçesindeki talep dikkate alınarak tespit edilmelidir.

5. Dava dilekçesinde; işverence SGK'ya işten çıkış kodunun Kod 44 olarak bildirilmesi nedeniyle sicilinin olumsuz etkilendiği ve sonraki iş yaşamında bu durumun kendisi için kötü sonuçlar doğuracağı iddia edilmiştir. Dolayısıyla güncel hukuki yararın var olup olmadığı, bu iddia kapsamında yapılacak değerlendirmeye göre belirlenmelidir.

6. İlk Derece Mahkemesince; işveren tarafından SGK'ya 44 çıkış koduyla verilen işten ayrılış bildirgesinin gerçek olup olmadığı hususunun taraflar arasında görülecek işe iade davasında çözümlenebileceği, buna göre davacının işten çıkış kodunun düzeltilmesi talebinde hukuki yarar bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de tefrik edilen işe iade davasının sonucu beklenerek bu davanın sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gözetilmeden davanın reddine karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

06.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.