YARGITAY 7. HUKUK DAİRESİ

7. Hukuk Dairesi         2023/483 E.  ,  2024/683 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 15. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/547 E., 2022/2576 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ: Polatlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/426 E., 2020/118 K.

Taraflar arasındaki ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davasından dolayı yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.
Kararın davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin Ankara ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 244 ada 47 parsel sayılı taşınmazda paydaş olduğunu, davalının dava konusu taşınmazda dava dışı ...'ın bir kısım payını 26.01.2017 tarihinde satın aldığını, ön alım hakkına dayalı olarak davalı adına olan tapu kaydının iptali ile davacı adına tapuya kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesi ile ikinci cevap dilekçesinde, davacının 2 yıllık hak düşürücü sürenin dolmasına kısa bir zaman kala ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil davası açmasının kötüniyetli olduğunu, fiili taksim bulunması halinde davanın reddi gerektiğini, resmi akitte her ne kadar gerçek satış bedeli gösterilmiş ise de satış tarihinin üzerinden yaklaşık iki yıl geçtiğini, dava konusu taşınmazın bulunduğu yerde nazım imar planı çalışmaları olduğunu, bu nedenle dava konusu payın değerinin çok arttığını, davalının Danimarka'da çalıştığını, dava konusu payı satın aldığı tarihte 1 Euro 4,10 TL ederken dava tarihi itibariyle 6,02 TL ettiğini, 47 parsel sayılı taşınmazın keşfen güncel değerinin belirlenmesi gerektiğini ileri sürerek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 15.09.2020 günlü 2018/426 Esas, 2020/118 sayılı kararında "ön alım hakkının yasal şartlarının oluştuğu" gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuran
İlk Derece Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle, cevap dilekçesindeki beyanlarına ilaveten davalının yurt dışında olması nedeniyle aldığı yerin etrafını çeviremediğini, keşif ve tanık deliline dayandığı halde dikkate alınmadığını, dava konusu taşınmaza fiili taksim bulunması halinde davanın reddi gerektiğini, davacının sebepsiz zenginleşirken davalının fakirleştiğini, kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu ileri sürerek istinaf isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin 09.11.2022 günlü 2021/547 Esas, 2022/2576 sayılı kararında "İlk Derece Mahkemesinin kararının usul ve yasaya uygun olduğu" gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuran
Bölge Adliye Mahkemesinin kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle, istinaf dilekçesindeki itirazlarını ileri sürerek temyiz isteminde bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Dava, ön alım hakkına dayalı tapu iptali ve tescil istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
Ön alım davasına konu payın ilişkin bulunduğu taşınmaz paydaşlarca özel olarak kendi aralarında taksim edilip her bir paydaş belirli bir kısmı kullanırken bunlardan biri kendisinin kullandığı yeri ve bu yere tekabül eden payı bir üçüncü şahsa satarsa, satıcı zamanında bu yerde hak iddia etmeyen davacının tapuda yapılan satış nedeniyle önalım hakkını kullanması 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 2 nci maddesinde yer alan dürüst davranma kuralı ile bağdaşmaz. Kötü niyet iddiası 14.02.1951 tarihli ve 17/1 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca davanın her aşamasında ileri sürülebileceği gibi mahkemece de kendiliğinden nazara alınması gerekir. Bu gibi hâlde savunmanın genişletilmesi söz konusu değildir. Eylemli paylaşmanın varlığı hâlinde davanın reddi gerekir.

3. Değerlendirme
1. Somut olaya gelince; davalı dava konusu taşınmazda fiili taksim bulunduğunu ileri sürmüş tanık, bilirkişi ve keşif delillerine dayanmıştır. Yargılama aşamasında dava konusu ön alıma konu payın bulunduğu taşınmazın başında keşif yapılmamış, davalının tanıkları dinlenmemiş, delilleri toplanmamıştır. Başka bir ifadeyle satış tarihinde davacının ve davalıya pay satan satıcının taşınmazda fiilen kullandığı yer olup olmadığı açıklığa kavuşturulmamıştır.

2. Bu durumda İlk Derece Mahkemesince yukarıda açıklanan ilkeler gereğince davalının ileri sürdüğü fiili taksim savunmasının tereddüte yer vermeyecek şekilde araştırılarak, yerinde keşif yapılarak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 259 uncu maddesi gereğince tarafların tanıkları taşınmaz başında dinlenerek, çelişkili beyanlar varsa giderilerek ve tanıklarca gösterilecek yerler fen bilirkişisi tarafından düzenlenecek krokide denetime elverişli şekilde işaretlenerek, dosya içerisinde bulunan tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirilmek suretiyle dava konusu taşınmazda eylemli paylaşım olup olmadığı tespit edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiğinden eksik araştırma ve incelemeye dayalı olarak karar verilmesi doğru görülmemiş, bu nedenle kararın bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,
08.02.2024 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.