YARGITAY 6. HUKUK DAİRESİ

6. Hukuk Dairesi         2022/829 E.  ,  2023/1652 K.
"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/294 E., 2021/2019 K.
Gıda Elektrik Temizlik Sosyal Hizmetler Nakliyat Tekstil Sanayi
ve Ticaret Limited Şirketi vekili Avukat ...
DAVA TARİHİ : 21.03.2018
HÜKÜM/KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2018/115 E., 2020/266 K.

Taraflar arasındaki alacak davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 02.12.2016 tarihli davalı Üniversitenin Araştırma ve Uygulama Hastanesinin ve Döner Sermaye İşletmesine bağlı diğer birimlerinin verilerinin HBY Sistemine giriş hizmetlerinin yerine getirilmesine dair personelli hizmet alımı sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme kapsamında davacının veri giriş personelini çalıştırmak suretiyle davalıya hizmet verdiğini, davalı ile dava dışı işçi sendikası arasında yapılan toplu iş sözleşmesi görüşmelerinin olumsuz sonuçlanması neticesinde uyuşmazlığın hakem heyetince çözülmesi yoluna gidildiğini, hakem heyetince alınan 21.09.2017 tarihli karar uyarınca davacı yüklenicinin yüksek meblağlı maaş farkı ve buna bağlı vergi ile SGK primi yükü altına girdiğini ileri sürerek, toplam 798.290,52 TL'nin avans faiziyle davalıdan tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; işçisine yaptığı ödeme bulunmayan davacının işbu davayı açamayacağını savunarak, davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile Yüksek Hakem Heyeti kurulunca alınan karar uyarınca ücret ve sair giderlerde meydana gelen artışlardan davalının sorumlu olduğu, karar nedeniyle davacının işçi maliyetlerinde 776.811,18 TL artış meydana geldiği, davacı yüklenicinin bu hakedişleri tahsil ettikten sonra dava dışı işçilere ödeme yapma imkanı bulunması yanında davalı üniversitenin dava ve sözleşme dışı kişilerin alacağı nedeniyle ödemezlik def'inde bulunma hak ve yetkisinin olmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile 776.811,18 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı vekili; davacının işçilere ödemediği bir meblağ için rücu davası açamayacağını belirterek, İlk Derece Mahkemesi kararının ortadan kaldırılması ve davanın reddine karar verilmesi istemi ile istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı yüklenicinin bu hak edişleri tahsil ettikten sonra dava dışı işçilere ödeme yapma imkanı bulunması yanında davalı üniversitenin dava ve sözleşme dışı kişilerin alacağı nedeniyle ödemezlik def'inde bulunma hak ve yetkisinin TBK'nın 97. maddesi ve sözleşme kapsamında bulunmaması, hak edişler üzerinde bu nedenle hapis hakkı öngören bir maddenin de sözleşme ve teknik şartnamede bulunmaması nedenleriyle davacının davasının haklı olduğu gerekçesiyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili; istinaf dilekçesinde ileri sürülen gerekçeler ve re'sen dikkate alınacak nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozularak ortadan kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet sözleşmesine dayalı alacağın tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 114/1-h maddesi, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7/2. maddesi.

3. Değerlendirme
Bir hakkın henüz istenebilir hale gelmediği durumlarda, açılmış olan dava erken dava niteliğindedir. Bir davanın erken dava olup olmadığı her davanın özelliğine göre değerlendirilmelidir. Bu nedenle belirtilen konuda herhangi bir kural koymak mümkün değildir. Davanın zamanından önce açıldığına yönelik değerlendirme kanundan kaynaklanabileceği gibi olayın kendisinden veya Yargıtay uygulamalarından da kaynaklanabilir.

Davacının dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için yeterli değildir. Bundan başka, davacının dava açmakta hukuki bir yararının bulunması gerekir; yani, dava hakkı hukuki yarar ile sınırlıdır. Hukuki yarar dava açıldığı anda var olmalıdır; ilerideki (müstakbel) bir yarar yeterli değildir. Bu nedenler muaccel olmayan (müeccel) alacak için dava açılamaz; açılırsa, dava hukuki yarar yokluğundan (usulden) reddedilir. Fakat bu, alacağın muaccel hale gelmesinden sonra yeniden dava edilmesine engel değildir.

Açıklanan nedenlerle, ifa zamanı gelmemiş (vadesi gelmemiş, muaccel olmayan, müeccel) bir alacak için açılmış dava, erken açılmış dava niteliğinde olduğundan, bu davanın açılmasında hukuki yarar bulunmamaktadır.

Somut olayda; davacı yanca, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak, toplu iş sözleşmesinden doğan maaş farkı ve fer'ileri talep edilmiş olup, davacının bu tutarı işçilerine ödemediği hususunda tartışma bulunmamaktadır. Bu durumda mahkemece, işçilerine henüz ödeme yapmamış olan davacı alt yüklenicinin davası erken dava olarak değerlendirilerek, HMK'nın 114/1-h maddesi uyarınca hukuki yarar yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi ayrıca hükmedilecek yargılama giderleri ile vekalet ücreti takdirinde dava şartı yokluğunun ön şart yokluğu sayılacağının dikkate alınması gerekirken, yanılgılı gerekçelere dayalı olarak hüküm kurulması doğru olmamıştır.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,

1-Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2-İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.