YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8242 E.  ,  2024/1330 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/714 Esas, 2023/967 Karar
KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/380 Esas, 2022/376 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili davasında yapılan yargılama sonunda Yargıtay denetiminden geçerek kesinleşen İlk Derece Mahkemesinin davanın reddine dair kararına karşı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan başvuru sonucu verilen ihlal kararı uyarınca taraflar arasındaki yargılamanın yenilenmesi davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince yeniden yargılama şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yeniden yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince dahili davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı idare ve dahili davalı ... vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, dahili davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı dahili davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ... Mahallesi 2694 parsel sayılı taşınmazın paydaşı olduğunu, taşınmazın tapu kaydı üzerine muhtelif tarihlerde kamulaştırma şerhlerinin konulduğunu, ancak taşınmazın kamulaştırma yapılmaksızın uzun bir süre kısıtlı tutulduğunu, şerhin sahibi olan İstanbul Üniversitesine kamulaştırmanın gerçekleştirilmesi yönünde yaptığı başvurunun ödenekler elverdiğinde kamulaştırma işlemine başlanacağı şeklinde yanıtlandığı, alınan olumsuz cevap üzerine aynı mevkideki komşu taşınmazların durumlarını araştırdıklarını, komşu parsel maliklerince açılan kamulaştırmasız el atma davalarının kabul edilerek tazminat ödendiğini öğrendiklerini, bu amaçla Küçükçekmece 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2001/952 Esas sayılı dosyasında açtıkları davanın kabulüne karar verilmişse de Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2004/5737 Esas, 2007/7206 Karar sayılı kararı ile taşınmaza fiilen el atılmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi yönünde bozma kararı verildiği, bozma doğrultusunda davanın reddine hükmedildiği, o tarihte iç hukuk yolları tüketilmiş olduğundan Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine başvurduklarını, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından 13196/07 başvuru numaralı Uncuoğlu/Türkiye davasında 05.09.2017 tarihli karar ile müvekkili olan başvurucunun Yargıtay'ın benzeri davalardaki sapmasına ilişkin şikayetini kabul edilebilir ve başvurunun geri kalanını kabul edilemez ilan ettiğini, adil yargılanma hakkının ihlali kararı uyarınca yargılamanın yenilenmesi taleplerinin kabulü ile kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin davalı idareden tahsilini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; yargılamanın yenilenmesi için öngörülen şartların oluşmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın tapu kaydına 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (2942 sayılı Kanun) uyarınca konulan kamulaştırma şerhinin 15.12.2014 tarihinde kaldırıldığını, taşınmaza geçişi engelleyecek şekilde müvekkili idarece herhangi bir fiili el atma durumunun söz konusu olmadığını, taşınmaz üzerindeki hak kısıtlayıcı sebeplerin müvekkili idareden kaynaklanmadığını, taşınmazın İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünce ilan edilen Sit Alanı içerisinde kalması nedeniyle hak kısıtlamasının yaşandığını, husumetin Anıtlar Kuruluna yöneltilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve el atma tazminatının tespiti ile dahili davalı ...-Cerrahpaşa Rektörlüğünden tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı idare ve dahili davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. Davalı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Rektörlüğüne devredildiğini, kamulaştırmasız el atma bedelinin bu idareden alınmasına karar verilmesine rağmen vekâlet ücreti yönünden müvekkili idare ile müteselsilen ödeme yapılması yönünde hüküm kurulduğunu, kararın bu yönüyle düzeltilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Dahili davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın tapu kaydına 2942 sayılı Kanun’un uyarınca konulan kamulaştırma şerhinin 15.12.2014 tarihinde kaldırıldığını, taşınmaza geçişi engelleyecek şekilde müvekkili idarece herhangi bir fiili el atma durumunun söz konusu olmadığını, taşınmaz üzerindeki hak kısıtlayıcı sebeplerin müvekkili idareden kaynaklanmadığını, taşınmazın İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünce ilan edilen Sit Alanı içerisinde kalması nedeniyle hak kısıtlamasının yaşandığını, buna karşın hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın imara açık arsa vasfında parsel olarak değerlendirildiğini, taşınmazın zemini, konumu ve nitelikleri itibarıyla sahip olduğu birtakım olumsuz hususlar dikkate alınmaksızın taşınmaza fahiş bir bedel takdir edildiğini, müvekkili idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza mahallinde yapılan keşif sonucu emsal karşılaştırması yapılarak kamulaştırmasız el atılan taşınmazın dava tarihindeki değerini belirledikten sonra, davacı tarafa Adalet Bakanlığı İnsan Hakları Tazminat Komisyonu Başkanlığı kararı ile ödenen miktarın dava tarihindeki karşılığının mahsubundan sonra kalan fark bedeli tespit eden, usul ve kanuna uygun olarak düzenlenen bilirkişi raporuna göre el atma bedelinin dahili davalı ...- Cerrahpaşa Rektörlüğünden tahsiline karar verilmesi doğru olduğu gibi taşınmazın imar durumu ve bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre bedelin uygun olduğu, ancak dava konusu taşınmazın yargılama sırasında davalı idare tarafından dahili davalı ...- Cerrahpaşa Rektörlüğüne devredilmesi nedeniyle davalı ... yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiği ve yine tazminat bedelinin dahili davalı ...-Cerrahpaşa Rektörlüğünden tahsil edilerek dava konusu taşınmazın da bu idare adına tesciline karar verildiği hâlde, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davalı ve dahili davalı idarelerden müteselsilen tahsiline karar verilmesi, taşınmazın tapu kaydında davacı payı üzerinde bulunan takyidatların davacı lehine hükmedilen bedele yansıtılması gerektiğinin gözetilmemesi, dahili davalı idare harçtan muaf olduğu halde harç alınması, davalı ve dahili davalı idarelerden müteselsilen tahsiline karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davalı ... yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, dahili davalı ... yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde dahili davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Dahili davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ile bedelinin tahsili hususundadır.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1956/1 Esas, 1956/6 Karar sayılı kararının ilgili bölümü şöyledir: “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, esas itibarıyla, gayrimenkulünü yola kalbeden amme hükmi şahsiyeti aleyhine meni müdahale davası açmağa hakkı olduğuna, ancak dilerse bu fiili duruma razı olarak, mülkiyet hakkının amme hükmi şahsiyetine devrine karşılık gayrimenkulünün bedelinin tahsilini de dava edebileceğine ve isteyebileceği bedelin de mülkiyet hakkının devrine razı olduğu tarih olan dava tarihindeki bedel olduğuna 16.05.1956 tarihinde ilk toplantıda ittifakla karar verildi.”

3. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun, 16.05.1956 tarihli ve 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararı ile “... Usûlü dairesinde istimlak muamelesine tevessül edilmeksizin gayrimenkulü yola kalbedilen şahsın, gayrimenkulünün bedelinin tahsiline ilişkin olarak, gayrimenkulünü yola kalbeden hükmü şahsiyeti aleyhine açacağı bedel davasında müruruzamanın mevzuubahis olamayacağına ve bu itibarla da, hadisede Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin tatbik kabiliyeti bulunmadığına ...” karar verilmiştir.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki İstanbul ili, Avcılar ilçesi, ... Mahallesi 2694 parsel sayılı taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesi ve alınan rapor uyarınca bedelinin dahili davalı ...-Cerrahpaşa Rektörlüğünden tahsiline karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Dahili davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dahili davalı ... harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.