YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/8002 E.  ,  2024/1195 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/1500 Esas, 2023/1455 Karar
KARAR : Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen karar
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 38. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2021/257 Esas, 2022/115 Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı ve davalı ... vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince kamu düzenine ilişkin olarak değerlendirme yapılarak, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; gerekli şartları taşıdığı anlaşılan temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava konusu ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 91758 ada 8 parsel sayılı taşınmazın imar planında açık spor tesisi olarak planlandığını ve oto pazarı olarak fiilen el atıldığından, bedelinin el atma tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerden tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; idari yargının görevli olduğunu, dava konusu taşınmaza fiilen el atılmadığını, sorumluluğun ilçe belediyesine ait olduğunu, 1/5000 ölçekli imar planının iptal edildiğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; uzlaşma başvurusunda bulunulmadığını, parselin halihazırda boş durumda olduğunu, oto pazarı olarak kullanılmadığını, husumet itirazında bulunduklarını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; pasif husumet yokluğu nedeniyle ret kararı verilmesi nedeniyle aleyhe vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini, düşük bedele hükmedildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

2. Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; idari yargının görevli olduğunu, davacının taşınmazı satış yolu ile edindiğini, piyasa rayicinden fazla bedele hükmedildiğini ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 02.04.1992 tarihli ve 116 sayılı kararı ile 1/5000 ölçekli imar planı ve ... Belediye Meclisinin 02.10.1998 tarihli ve 162 sayılı kararı ile ... Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 08.12.1998 tarihli ve 6480 sayılı yazısı ile onaylı 1/1000 ölçekli ... Uygulama İmar Planı kapsamında 283.667 m² yüzölçümlü “Park ve Spor Alanı” kullanımında iken, ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 17.06.2011 tarihli 1795 ve 29.11.2011 tarihli ve 3434 sayılı kararları ile onaylanan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli revizyon imar planı ile yüzölçümü 250.115 m² olacak şekilde Spor Tesisleri Alanı olarak düzenlendiği, daha sonra ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 14.01.2013 tarihli ve 150 sayılı kararı ile onaylı 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planında 237.282,78 m²lik Özel Spor Alanı kullanımına dönüştürüldüğü, bu doğrultuda hazırlanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının da ... Belediye Meclisinin 02.05.2013 tarihli ve 260 sayılı ve ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.07.2013 tarihli ve 1240 sayılı kararları ile onandığı, 1/5000 ölçekli nazım imar planının ... 5. İdare Mahkemesinin 09.10.2013 tarihli ve 2013/538 Esas, 2013/1546 Karar sayılı kararı ile parsel spor alanı iken kamulaştırma bedeli ödememek için özel spor alanı olarak değiştirilmesinin, halen spor alanı kullanımı geçerli olduğundan hukuka uyarlık bulunmaması nedeniyle iptal edildiği ve Danıştay 6. Daire Başkanlığının 27.04.2016 tarihli ve 2016/2237 Esas sayılı kararı ile onandığı, ... Belediye Meclisinin 02.05.2013 ve 260 sayılı ve ... Büyükşehir Belediye Meclisinin 09.07.2013 tarihli ve 1240 sayılı kararları ile onaylı 1/1000 ölçekli planın davaya konu edilmediği, dava konusu taşınmazın Kamu Ortaklık Paylarından oluştuğu, taşınmazı üzerinde herhangi bir tesis ya da yapının olmadığı fiilen el atılmadığının anlaşıldığını, arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak, vergi değerleri de kıyaslanmak suretiyle değerinin tespit edilmesinde, dava konusu taşınmaz ile aynı bölgede bulunan taşınmazlara ve davaya konu taşınmaza ilişkin saptanan birim bedellerin, istinaf eden tarafın sıfatı da dikkate alınarak Dairemizce ve Yargıtay 5.Hukuk Dairesinin ilamları ile uygun bulunan bedeller de dikkate alındığında bir isabetsizlik görülmediğini, 2013 onay tarihli 1/1000 ölçekli en son onaylanan imar planının yürürlükte olduğu ve özel spor alanı kullanımında bulunduğu ancak plan gereğince minimum ifraz koşulu 5.000 m² olduğundan davacının müstakil imar hakkı bulunmadığı ve el atmanın varlığı kabul edilerek, dava konusu alanın 30.000 m² den büyük oluşu nedeniyle taşınmazın tamamından davalı ... Başkanlığının sorumlu olduğunun kabulü ile davalı ... yönünden davanın husumetten reddine, davalı ... yönünden ise kabulüne dair kararda, mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığını, ancak; 26.11.2022 gün ve 32025 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7421 sayılı Kanun'un 5 nci maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'na (2942 sayılı Kanun) eklenen ek madde 4’ün son fıkrasında “Bu kanun kapsamında açılan davalarda verilen bedel ve tazminat kararlarına ilişkin mahkeme ve icra harçları davalı idare tarafından ödenmek üzere maktu olarak belirlenir.” düzenlemesi yapılmıştır. Yasa koyucu tarafından daha önce 09.11.1956 ile 04.11.1983 tarihleri arasındaki fiili el atmalarda maktu harca hükmedilmesi gerektiği 6487 sayılı Yasa değişikliği ile kabul edilmiş olup bu Yasa halen yürürlükte olduğundan 7421 sayılı Kanun'un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa eklenen 4.maddesinin 3.fıkrasında kabul edilen hükümle 04.11.1983 tarihinden sonra yapılan fiili el atmalarda da maktu harca hükmedilmesi gerektiğinin amaçlandığının kabulü gerekir. 492 sayılı Harçlar Kanununun 125 inci maddesi uyarınca 7421 sayılı Kanun ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek madde 4 ün üçüncü fıkrasının harca ilişkin özel bir düzenleme olduğu ve bu özel kanun hükmünün öncelikle uygulanması gerektiğinden, harca yönelik düzenleme usul hükümlerine ilişkin olduğundan derhal uygulanması gerektiği gibi kamu düzenine ilişkin olduğundan resen dikkate alınması gerektiği de gözetildiğinde, bu husus yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden, İlk Derece Mahkemesi kararı düzeltilmek suretiyle yeniden esas hakkında hüküm kurularak, davanın davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... yönünden kabulüne karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; mahkeme kararında ve dayanak bilirkişi raporunda kullanım amacına göre el atmanın olmadığının belirtildiğini, her ne kadar minumum ifraz koşulu 5.000,00 m² olduğundan davacının müstakil imar hakkı bulunmadığı belirtilse de uygulama imar planları yapılırken nüfus yoğunluğu ve yapılaşma koşullarını belirlemek üzere minumum parsel büyüklüğü şartı zorunluluğu olduğunu, bu nedenle çok sayıda hissedarın yer alabileceğini, bu durumun imar mevzuatının gereği olduğunu, imar planında “özel spor alanı” olan taşınmazın kamuya özgülenmeden çıkartılmış olduğunu, el atmadan söz edilemeyeceğini, bedelin yüksek belirlendiğini ileri sürerek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacı tapu maliki ile davalı idareler arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmazın değerinin biçilmesi ve bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanun'un (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un Ek Madde-1 inci maddesi ile 26.11.2020 tarihli ve 32025 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7421 sayılı Kanun'un 2 nci maddesi ile Ek Madde-1 in maddesinin birinci fıkrasına eklenen cümlesi.

3. 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.

3. Dava konusu taşınmazın halihazırda yürürlükte bulunan 2013 yılı onaylı 1/1000 ölçekli imar planında “özel spor alanı” olarak planlanmış olması nedeniyle, taşınmaza fiiilen el atılmamış olsa dahi mülkiyet hakkının süresi belirsiz şekilde kısıtlanması nedeniyle kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğinin kabulü yerinde olduğundan Bölge Adliye Mahkemesince düzeltme yapılmak suretiyle, yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın, davalı ... yönünden pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... Büyükşelıir Belediye Başkanlığı yönünden kabulüne karar verilmesi yerindedir.

4. Eldeki davada dava konusu taşınmaz hâlihazırda yürürlükte bulunan 2013 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planında özel spor alanında kaldığı ve taşınmaza fiili bir el atma bulunmadığından hukuki el atma nedeniyle taşınmaz bedeline hükmedilmiş olup 26.11.2022 tarihli ve 32025 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7421 sayılı Kanun’un 5 inci maddesi ile 2942 sayılı Kanun’a eklenen Ek Madde 4'ün uygulanması doğrudur. Bu nedenle Bölge Adliye Mahkemesinin 2942 sayılı Kanun'un Ek Madde 4'ün son fıkrası gereğince fiili el atmadan bahisle maktu harç alınmasına ilişkin gerekçesi yerinde değilse de sonuç itibarıyla fiili el atma bulunmayan taşınmaza ilişkin Bölge Adliye Mahkemesince maktu harç alınmasına karar verilmesi yerindedir.

5.Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaybedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine

06.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.