YARGITAY 5. HUKUK DAİRESİ

5. Hukuk Dairesi         2023/7655 E.  ,  2024/1319 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/767 Esas, 2023/944 Karar
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2022/550 Esas, 2023/69 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkini istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesince, İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul ili, Arnavutköy ilçesi, ... Mahallesi 150 ada 19 parsel sayılı taşınmazın kamulaştırılan kısmının kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın kamulaştırılan kısmının davalı adına olan tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkinini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından davaya konu taşınmaz hakkında Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28.03.2017 tarihli ve 2016/70 D.İş Esas sayılı dosyasında acele kamulaştırma kararı alındığını, fiili olarak müvekkilinin gayrimenkulü üzerine yol yapıldığını, Gaziosmanpaşa 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/70 D.İş dosyasında verilen karar sonucunda müvekkiline 596.625,00 TL ödeme yapıldığını, kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili amacı ile davacı tarafından Gaziosmanpaşa 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/48 Esas sayılı dosyasının ikame edildiğini, dava konusu yerde bilirkişi incelemeleri yaptırıldığını, ilk bilirkişi raporunda değerin 1.722.706 TL olarak tespit edildiğini, bloke edilen 596.625,00 TL'nin mahsubu ile 1.126.081 TL'nin artırılması yönünde bilirkişi heyetince rapor tanzim edildiğini, itirazlar ve en son alınan bilirkişi raporunda rayiç değerin 1.127.344,97 TL olarak tespit edildiğini, bloke edilen 596.625,00 TL'nin mahsubu ile bedelin 530.719,97 TL artırılması yönünde rapor verildiğini, bu raporun mahkemece kabul edildiğini ve 530.719,97 TL'lik kamulaştırma bedelinin depo edilmesi için davacı idareye 15 günlük süre verildiğini, davalı idare tarafından kamulaştırma bedeli dosyasına depo edilmediğini ve idarenin kamulaştırma bedelini depo etmek üzere yeniden süre verilmesini talep etmesi üzerine kamulaştırma bedelini depo etmek üzere 15 günlük kesin süre verildiğini ve kesin süre içerisinde de kamulaştırma bedelinin depo edilmediğini, bu nedenle dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verildiğini, aynı zamanda davalı tarafından acele kamulaştırma içerisinde bloke edilen 596.625,00 TL'nin yasal faizi ile birlikte müvekkili tarafından davalı idareye faizsiz olarak iadesine karar verildiğini, kararın kesinleştiğini, acele kamulaştırma ile birlikte müvekkiline 596.625,00 TL ödeme yapıldığını, bu andan itibaren davacı idarenin fiili olarak el atma yaptığını ve müvekkiline ait gayrimenkulü kullanmaya başladığını, müvekkilinin bu el atmayı engellemesi ve ecrimisil istemesinin mümkün olmadığını, davacı idare tarafından müvekkiline ait taşınmaza kamulaştırma olmaksızın el koyulduğunu, bu nedenle kamulaştırmasız el atma ve bedel tespiti için Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde 22.06.2020 tarihinde 2020/225 Esas sayılı dosya ile 530.000,00 TL bedelin kamulaştırmasız el atma sebebiyle idareden tahsili için dava açtıklarını ve bu davanın devam ettiğini, idare tarafından el atılan taşınmaza ilişkin 21.12.2020 tarihinde kamulaştırmaya ilişkin işbu davanın açıldığını, ancak daha öncesinde tarafları ve konusu aynı nitelikte olan bir dava daha açıldığını, bu davanın reddedildiğini, idarenin tekrardan tarafları ve konusu aynı olan bu davayı açmasının hukuka ve derdestlik kuralına aykırı olduğunu, derdestlik itirazlarının olduğunu, derdestlik itirazlarının kabul edilmemesi halinde iki ayrı hüküm kurulmasının hukuken mümkün olmaması ve konu itibarıyla aynı konuda davaların olması nedeniyle dosyanın Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/225 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ettiklerini, davacı kurumun kötü niyetli hareket ettiğini belirterek, işbu davanın derdestlik nedeniyle reddine, mahkemece aksi kanaatte olunması halinde dosyanın Gaziosmanpaşa 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/225 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne ve kamulaştırma bedelinin tespiti ile davalıya ödenmesine, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısmının tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkinine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin yüksek belirlendiğini, objektif değer artış oranının fahiş hesaplandığını, kapitalizasyon faiz oranın hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırması yapılarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazın bilirkişi raporunda belirlenen niteliğine göre kamulaştırma bedelinin adil ve hakkaniyete uygun olduğu, mahkemece iade kararı gereğince işlem yapıldığı, böylece mahkeme kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davacı idarenin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme
Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. 2942 sayılı Kanun'un 10 uncu maddesinin sekizinci fıkrası ile 11 inci maddesi.

3. Değerlendirme
1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun’un 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi ile adil ve hakkaniyete uygun olarak tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesine, dava konusu taşınmazın tapu kaydının iptali ile tapudan yol olarak terkinine karar verilmesi yerindedir.

3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.