YARGITAY 2. CEZA DAİRESİ

2. Ceza Dairesi         2023/20921 E.  ,  2024/1803 K.
"İçtihat Metni" K A N U N Y A R A R I N A
B O Z M A

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ :Ağır Ceza Mahkemesi
SAYISI : 2020/382 D. İş
KATILANLAR : ..., ...
HÜKÜMLÜ : ...
SUÇ : Hırsızlık
İNCELEME KONUSU
KARAR : İtirazın reddi
KANUN YARARINA
BOZMA YOLUNA
BAŞVURAN :Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

I. İSTEM
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının 23.06.2023 tarihli ve KYB-2023/61496 sayılı kanun yararına bozma isteminin; "5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 23/3. maddesinde yer alan “Yargılamanın yenilenmesi hâlinde önceki yargılamada görev yapan hâkim aynı işte görev alamaz” şeklindeki düzenleme ile aynı Kanun’un 318/1. maddesindeki “Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren mahkemeye sunulur. Bu mahkeme, istemin kabule değer olup olmadığına karar verir.” şeklindeki düzenleme karşısında, ilk kararı veren hâkimin olayla ilgili kanaatinin oluştuğu, görüşünün ilk hükümle belirginleştiği, yeniden yargılama aşamasında ya da bu aşamaya götürecek talebin kabule değer olup olmadığına dair vereceği kararda önceki kanaat ve görüşünün etkisi altında kalabileceği, bu nedenle adil yargılama hakkının bir uzantısı olarak olaya tamamen yabancı, farklı bir hâkimin yargılamanın yenilenmesi talebini incelemesi gerektiği cihetle, somut olayda ilk yargılamada görev alan Hakim Mustafa Akbaş'ın yargılamanın yenilenmesi talebinin reddine dair kararda görev alamayacağı gözetilmeden, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde isabet görülmemiştir. ” şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.
II. GEREKÇE
Hükümlü ... hakkında Adana 17. Asliye Ceza Mahkemesinin 12.03.2019 tarihli ve 2019/81 Esas, 2019/213 Karar sayılı kararı ile hırsızlık suçundan verilen mahkûmiyet hükmüne karşı hükümlü ve müdafii tarafından istinaf istemlerinde bulunulması üzerine Adana Bölge Adliye Mahkemesi 7. Ceza Dairesinin 02.12.2019 tarihli ve 2019/1625 Esas, 2019/1960 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verildiği ve anılan mahkûmiyet hükmünün bu suretle kesinleştiği; 12.03.2019 tarihli hükmü veren hakimin Mustafa Akbaş (39616) olduğu, bilahare hükümlü ve müdafiinin yargılamanın yenilenmesine ilişkin istemlerinin, aynı Mahkemenin 12.10.2020 tarihli ve 2019/81 Esas, 2019/213 Karar sayılı ek kararı ile reddine karar verildiği, ret kararı veren mahkeme hakiminin de Mustafa Akbaş (39616) olduğu, bu ek karara karşı hükümlünün 14.10.2020 tarihli dilekçesi ile itirazda bulunduğu, akabinde itiraz mercii olan Adana 13. Ağır Ceza Mahkemesinin 10.12.2020 tarihli ve 2020/382 Değişik İş sayılı kararı ile itirazın reddine karar verildiği; sonrasında hükümlü müdafii tarafından aynı mahiyetli bir dilekçe ile yargılamanın yenilenmesine ilişkin bir kez daha istemde bulunulması üzerine aynı Mahkemenin 01.03.2021 tarihli ve 2019/81 Esas, 2019/213 Karar sayılı ek kararı ile talebin reddine karar verildiği, bu ret kararını veren mahkeme hakiminin de Mustafa Akbaş (39616) olduğu ve bu ek karara karşı da hükümlü tarafından itirazda bulunulduğu, akabinde itiraz mercii olan Adana 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.03.2021 tarihli ve 2021/92 Değişik İş sayılı kararı ile itirazın reddine karar verildiği; buna göre aynı mahiyetteki yargılamanın yenilenmesi talebi üzerine verilen 01.03.2021 tarihli ek kararın ve bu ek karara itiraz üzerine itiraz merciince verilen 13.03.2021 tarihli kararın hukuki değerden yoksun oldukları ve yok hükmünde olduğu belirlenen Adana 9. Ağır Ceza Mahkemesinin 13.03.2021 tarihli ve 2021/92 Değişik İş sayılı kararının kanun yararına bozmaya konu yapılamayacak olduğu anlaşılmakla;
1. 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 318/1. maddesi uyarınca yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmü veren Mahkemeye sunulur. Bu Mahkeme istemin kabule değer olup olmadığına karar verir. Bu olağanüstü kanun yolunun birinci aşamasını yenileme isteminin kabule değer olup olmadığını belirlemek için yapılacak inceleme oluşturur. İstemin yerinde olup olmadığı, duruşma açılmaksızın başvurunun öngörülen biçime uyup uymadığı, dilekçe ya da tutanakta ileri sürülen nedenlerin, yenilemeyi gerektirir nitelikte olup olmadıkları, kanıtların gösterilip gösterilmedikleri hususlarıyla sınırlı olarak esas hükmü veren Mahkeme tarafından incelenir.

2. Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu başvurunun kabule değer görülmediği takdirde istemin reddine, tersine durumda ise ikinci aşamaya (yani yargılamanın yenilenmesine) geçilmesine karar verilmesi gerekir.
3. Yargılamanın yenilenmesine yönelik istemin kabule değer olduğuna karar verilip, yeniden yapılacak olan "Yargılamanın yenilenmesi" aşamasına yani ikinci aşamaya geçildikten sonra 5271 sayılı Kanun'un 23/3. maddesi dikkate alınacaktır.
4. 5271 sayılı Kanun'un 23/3. maddesinde "Yargılamanın yenilenmesi halinde" davaya bakma yasağı getirilmiştir. Böylece, aynı uyuşmazlık hakkında daha önce kanaatini belirtmiş olan hâkimin daha sonra yargılamanın yenilenmesi sürecinde görev yapması önlenerek, hâkim tarafsızlığı bu yönüyle de sağlanmak istenmiştir.
5. Yargılamanın yenilenmesi isteminin kabule değer olup olmadığına ilişkin karar belirtildiği gibi belge üzerinden yani duruşma açılmaksızın sadece 5271 sayılı Kanun'un 311. maddesinde sınırlı olarak sayılan nedenlerin mevcut olup olmadığı ve başvuru koşullarının oluşup oluşmadığı yönünden yapılan değerlendirme sonucunda verilmektedir. İstemin reddine ilişkin kararların da itirazı mümkündür ve itiraz üzerine istemin kabule değer olup olmadığı başka bir hâkim tarafından da değerlendirilmektedir.
6. İstemin kabul değer görülmesi hâlinde ise 5271 sayılı Kanun'un 321/2. maddesi uyarınca Mahkemece, yargılamanın yenilenmesine ve duruşmanın açılmasına karar verilmektedir. Bu aşamadan sonra 5271 sayılı Kanun'un 23/3. maddesindeki düzenleme uygulanmaya başlanacaktır. Zira amaç, yargılamayı yani kanıtların değerlendirilmesini başka bir hâkime yaptırmaktır. Aksinin kabulü hâlinde; sadece biçimsel bir inceleme olan birinci aşama için de, başka bir hâkimin görevlendirilmesi gerekecek olup, bu durum uygulamada dayanaksız ve çoğu kez temyiz nedenleri tekrar edilerek ya da tebligatlara yönelik itirazları içeren başvurular nedeniyle mercii sıfatıyla görevlendirme yapan mahkemelerin ve görevlendirilen hâkimlerin gereksiz mesai harcamalarına neden olmaktadır.
7. Ayrıca yargılamanın yenilenmesi talebi geldiğinde Mahkemenin diğer hâkimin görevlendirilmesi konusunda merciine dosyayı göndermesi, merciin görevlendirme yapması ve görevlendirilen hâkime dosyanın gönderilmesi, onun dosyayı inceleyerek talebin kabule değer olup olmadığına karar vermesi, özellikle işi yoğun olan yerlerde uzunca bir zaman alıp, tutuklu ve hükümlü dosyalarda derhal tahliye edilmesi gereken tutuklu ve hükümlülerin bu süre zarfında haksız yere cezaevinde kalmalarına da yol açmaktadır. Oysa ki talebi alan Mahkemenin hâkimi Yargılamanın Yenilenmesi gerekliliğini gördüğünde ki; dosyaya yeni bakacak olan hâkime göre bu değerlendirmeyi yapması daha kısa zaman içerisinde olacağından bu kararı vermesi makûl sürede yargılanma ilkesine de daha uygun olacaktır. Kaldı ki; 5271 sayılı Kanun'un 318/1. maddesi birinci aşama olup, istemin nereye yapılacağı, bu Mahkemenin ne karar vereceği ilgili hükümlerde açıkça belirtilmiş, Mahkeme yargılamanın yenilenmesi istemini kabule değer görürse zaten dosyadan el çekecek ve yeni bir hâkim görevlendirilmesi için merciie dosyayı gönderecek, aksi takdirde istemi kabule değer görmeyecek, bu karar da zaten itiraz merciince incelenecektir. Diğer taraftan 5271 sayılı Kanun sisteminde, 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu sistemine göre itiraz kanun yolunda bir değişiklik yapılarak itiraza tabi kararlarda hâkimin kararına dönerek itirazı kabul etme yolu da açılmış olduğundan Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma isteminin reddine karar vermek gerekmiştir.

III. KARAR
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının kanun yararına bozma istemi doğrultusunda düzenlediği tebliğnamedeki düşünce yerinde görülmediğinden 5271 sayılı Kanun’un 309. maddesindeki koşulları taşımayan KANUN YARARINA BOZMA İSTEMİNİN REDDİNE, dava dosyasının, Mahkemesine sunulmak üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 07.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.