YARGITAY 12. CEZA DAİRESİ

12. Ceza Dairesi         2021/7785 E.  ,  2023/1400 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmiştir.

Davanın niteliğine göre, davacı vekilinin duruşmalı inceleme isteminin, 5271 sayılı Kanunu'nun 299 uncu maddesi gereğince reddine karar verilerek yapılan incelemede gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 27.09.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "Müvekkilinin resmi belde sahtecilik suçundan 19.07.2017 tarihinde yakalanarak gözaltına alındığını 22.07.2017 tarihinde tutuklandığını, 21.09.2017 tarihinde adli kontrol uygulanmasına karar verilerek tahliye edildiğini, yapılan yargılama neticesinde beraatina karar verildiğini ve hükmün 28.03.2018 tarihinde kesinleştiğini belirterek, haksız koruma tedbiri uygulanaması nedeniyle 25.000 TL maddi ve 500.000 TL manevi tazminatın gözaltı tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini" talep etmiştir.

2. Davalı vekili 13.11.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; "davanın süresinde açılıp açılmadığının tespiti gerektiğini, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, talep edilen tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3. ... 6. Ağır Ceza Mahkemesinin, 12.04.2019 tarihli ve 2018/444 Esas 2019/185 Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 25.09.2019 tarihli ve 2019/1163 Esas 2019/638 Karar sayılı kararı ile İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik davacı ile davalı vekilinin istinaf başvurularının 5271 sayılı Kanunu’nun 280 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.

5. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 24.10.2021 tarihli, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğu gerekçesiyle davacı vekilinin temyiz isteminin kabulü ile hükmün bozulması görüşünü içerir Tebliğname ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı vekilinin temyiz istemi; cezaevi harcamaları, çocukların bakımı için ödediği bakıcı ücretleri, özel avukata ödediği vekalet ücretinin maddi tazminata dahil edilmesi gerektiği, hükmedilen manevi tazminat miktarının düşük olduğuna ilişkindir.

III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
İlk Derece Mahkemesince; davacı ...'nın ... Anadolu 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/532 Esas, 2018/171 Karar sayılı dosyası kapsamında, "resmi belgede sahtecilik" suçundan, soruşturma aşamasında 19.07.2017 tarihinde gözaltına alındığı, ... Anadolu 8. Sulh Ceza Hakimliğinin (kapatılan) 22.07.2017 tarihli kararı ile tutuklandığı ve ... Anadolu 3. Sulh Ceza Hakimliğinin 22.07.2017 tarih kararı ile tahliye edildiği, yapılan yargılama neticesinde 20.03.2018 tarihinde sanık hakkında beraat kararı verildiği, verilen kararın 28.03.2018 tarihinde kesinleştiği, kesinleşmiş kararın sanığa veya müdafiine tebliğ edilmediği, sanığın gözaltında ve tutuklulukta kaldığı sürelerin başka bir dosyada mahsup edilmediği, gözaltına alınmasının kendi beyanları ile oluşmadığı, bu tarihler arasında haksız olarak gözaltında ve tutuklulukta kaldığı ve tazminata hak kazandığı anlaşılmış, dava dilekçesinde öğretmen olduğunu belirten davacı yine dilekçede belirtildiği üzere gözaltına alındığı ve akabinde tutuklandığı tarihte çalışmıyor olduğu için maddi zararın hesabında asgari ücret dikkate alınmıştır. Bununla birlikte hem dava dilekçesinde hem de bilirkişi raporuna itiraz olarak sunulan 18.03.2019 tarihli dilekçede cezaevinde yaptığı harcamaların, çocuklarının bakımı için yapılan harcamaların, beraat ettiği davada avukat yardımından yararlanması neticesinde yaptığı harcamaların da maddi zararın hesabında dikkate alınması gerektiğini talep edilmiş ise de; Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 05.02.2018 tarih, 2017/3737 esas, 2018/1031 karar sayılı ilamında ve birçok kararında da açıklandığı üzere; davacının cezaevi harcamaları, davacının ve ailesinin yargılama sürecinde yaptığı yol, konaklama, yemek harcamaları vb giderleri, davacının ailesinin taşınma masrafları, oyak üyesi olan davacının maaşından kesilip ödenen aidatlar nedeniyle mahrum kaldığı nema miktarı, her ay ödenen yemek yardımının maddi zarar kapsamında kabul edilmediği değerlendirilmiştir. Bu bakımdan davacının yan gider olarak kabul edilebilecek nitelikteki harcamalarının tazminat miktarının belirlenmesinde nazara alınamayacağı sonucuna varılmıştır. Avukatlık harcamaları bakımından ise; her ne kadar dava dilekçesi ile avukatlık sözleşmesi ek olarak sunulmuşsa da bahsedilen miktarlara ilişkin serbest meslek makbuzunun dosyaya sunulmadığı görülmüştür. Kaldı ki Yargıtay 12. Ceza Dairesinin 29.09.2014 tarih, 2014/4529 esas, 2014/18872 karar yine aynı dairenin 11.11.2014 tarih, 2014/6165 esas, 2014/22488 karar ve 16.12.2014 tarih, 2014/6601 esas, 2014/25764 karar sayılı dosyalarında ödemeye ilişkin vergi kaydı, vergi beyannamesi veya tahakkuk fişi gibi belgelerle desteklenmeyen ve davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilen avukatlık ücret sözleşmesi üzerinden maddi tazminata hükmedilemeyeceğinin belirtildiği hususu da dikkate alınarak bilirkişi raporu doğrultusunda 3.186,95 TL maddi tazminat ve 4.000,00 TL manevi tazminatın gözaltı tarihi olan 19/07/2017 tarihinden itibaren yasal faiziyle davalıdan tahsiline karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
Bölge Adliye Mahkemesince; vicdani kanının oluştuğu duruşma sürecini yansıtan tutanaklar, belgeler ve gerekçe içeriğine göre mahkemenin kararında usule ve esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığı, delillerde ve işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığı, toplanıp karar yerinde gösterilen deliller uyarınca oluşan kanaat ve takdirin dosya kapsamına uygun bulunduğu anlaşıldığından, davacı vekili ve davalı hazine vekili ileri sürdüğü nedenler yerinde görülmeyerek istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE
1. Tazminat talebinin dayanağı olan ... Anadolu 25. Asliye Ceza Mahkemesinin 2017/532 Esas, 2018/171 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının resmi belgede sahtecilik suçundan 19.07.2017-21.09.2017 tarihleri arasında 2 ay 2 gün gözaltı/tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda beraatine hükmedildiği, beraat hükmünün 28.03.2018 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

2. Davacının cezaevi giderlerinin, çocukların bakımı için ödediği bakıcı ücretlerinin 5271 sayılı Kanunu'nun 141 inci ve devamı maddeleri gereğince hesaplanması gereken maddi zarar kapsamında olmadığından bu hususlara ilişkin olarak maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

3. Yargıtay İçtihadı birleştirme Hukuk Genel Kurulunun 29.05.195729.05.1957 tarih ve 1957/4 Esas ve 1957/16 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında da açıklandığı üzere vekalet ücreti yargılama giderlerindendir. Buna göre karşı tarafa yüklenmesi gereken vekalet ücretinin bağımsız bir varlığı olamayacağından ayrı bir dava konusu da yapılamayacaktır. Davacının kendi vekili ile yaptığı ve sadece tarafları bağlayan ücret sözleşmesi niteliğindeki vekalet akdi uyarınca ödenmesi kararlaştırılan bedelin kuruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceği gözetilmelidir. Anılan içtihadı birleştirme kararı ve yerleşik Yargıtay uygulamaları nazara alındığında, tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine maktu vekalet ücretine hükmolunması gerektiği, maktu vekalet ücretini aşan ve serbest meslek makbuzu ile ispatlanan kısmın ise davacı ile avukatı arasındaki hukuki ilişkiye dayandığı, bu nedenle koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davasında zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden, maddi tazminat hesabına dahil edilmemesinde isabetsizlik görülmemiştir.

4. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması, nedeniyle hukuka aykırı bulunmuştur.

5. Davacının gözaltına alındığı ilk gün hesaba katılmak suretiyle maddi tazminatın 1 gün süre ile fazla belirlendiği bilirkişi raporu hükme esas alınarak maddi tazminatın fazla tayini, temyiz edenin sıfatına göre bozma nedeni yapılmamıştır.

V. KARAR
Gerekçe bölümünde 4. numaralı bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 25.09.2019 tarihli ve 2019/1163 Esas 2019/638 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanunu’nun 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca ... 6. Ağır Ceza Mahkemesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

02.05.2023 tarihinde karar verildi.