YARGITAY 12. CEZA DAİRESİ

12. Ceza Dairesi         2021/7274 E.  ,  2023/1399 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi

DAVA : Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

İlk Derece Mahkemesi kararına yönelik istinaf incelemesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından verilen kararın; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 361 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz edilebilir olduğu, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 142 nci maddesinin sekizinci fıkrası gereği temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, 291 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin süresinde olduğu, 294 üncü maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, 298 inci maddesinin birinci fıkrası gereği temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı yapılan ön inceleme neticesinde tespit edilmekle, gereği düşünüldü:

I. HUKUKÎ SÜREÇ
1. Davacı vekili 06.06.2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; "müvekkilinin 23.09.2008 tarihinde gözaltına alındığını, 27.09.2008 tarihine kadar 4 gün gözaltında kaldıktan sonra 28.09.2008 tarihinde tutuklandığını, 27.06.2013 tarihinde tahliye olduğunu, davacının toplamda gözaltı dahil olmak üzere 1738 gün cezaevinde tutuklu kaldığını,yapılan yargılama neticesinde müvekkilinin tüm suçlandan beraat ettiğini ve kararın kesinleştiğini belirterek haksız koruma tedbiri uygulanması nedeniyle şahsi maddi gelir kaybı 61.500 TL , şirket hissesi sebebiyle gelir kaybı 5.416,00 TL olmak üzere toplam 5.477,500 TL maddi ve 2.000.000 TL manevi olmak üzere toplam 7.477,500 TL tazminatın gözaltı tarihinden işleyecek itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini " talep etmiştir.

2. Davalı vekili 28.06.2018 tarihli cevap dilekçesinde özetle; " davanın süresinde açılıp açılmadığını, mükerrer dava bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiğini, tazminat talebinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu, talep edilen tazminat miktarlarının yüksek olduğunu, davanın reddi gerektiğini" beyan etmiştir.

3. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 24.01.2019 tarihli ve 2018/389 Esas, 2019/21 Karar sayılı kararı ile davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 36.053,75 TL maddi tazminat ve 50.000,00 TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihi olan 23.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı hazineden tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

4. ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 25.03.2019 tarihli ve 2019/316 Esas 2019/423 Karar sayılı kararı ile eksik araştırma ile hüküm kurulması nedeniyle hükmün bozulmasına karar verilmiştir.

5. ... 1. Ağır Ceza Mahkemesinin, 30.05.2019 tarihli ve 2019/187 Esas, 2019/272 Karar sayılı kararı ile davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 36.053,75 TL maddi tazminat ve 50.000,00 TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihi olan 23.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı hazineden tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

6. ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 05.12.2019 tarihli ve 2019/1420 Esas 2019/1526 Karar sayılı kararı ile düzeltilerek istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

7. Dava dosyası, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığınca tanzim olunan, 08.10.2021 tarihli tebliğname ile Mahkemece takdir edilen maddi tazminat miktarının ne şekilde hesaplandığına ilişkin denetlemeyi sağlayacak şekilde bir bilirkişi raporunun dosyada bulunmadığı, davacıya hak ve nesafet kurallarına uygun uymayacak miktarda az manevi tazminata hükmolunduğu gerekçesiyle hükmün bozulması yönünde görüş ile Daireye tevdi olunmuştur.

II. TEMYİZ SEBEPLERİ
Davacı vekilinin temyiz istemi; davacının kazancının asgari ücretten fazla olduğuna, kıdem tazminatının, davacının ortak olduğu varlık ve kar kaybının da maddi tazminat kapsamına alınması gerektiğine, hükmedilen manevi tazminat miktarının yetersiz olduğuna ilişkindir.

Davalı vekilinin temyiz istemi;yasa da belirtilen koşullar oluşmadığından davacının maddi ve manevi tazminat talebinin reddedilmesi gerektiğine, hükmedilen maddi ve manevi tazminatın miktarlarının yüksek olduğuna, faiz başlangıcının hatalı olduğuna, davacı lehine hükmedilen vekalet ücretinin yüksek olduğuna ve davanın kısmen kabul edilmesi nedeniyle davalı lehine vekalet ücreti hükmedilmesi gerektiğine ilişkindir.

III. DAVA KONUSU
Temyizin kapsamına göre;

A. İlk Derece Mahkemesinin Kabulü
İlk Derece Mahkemesince; davacı ...'in ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/169 E. sayılı dosyasında 23.09.2008 tarihinde gözaltına alındığı, 28.09.2008 tarihinde tutuklandığı, 27.06.2013 tarihinde tahliye edildiği, yapılan yargılama sonucunda 20.12.2017 tarih ve 2017/387 K. sayılı karar ile beraatine karar verildiği, kararın 12.04.2018 tarihinde kesinleştiği anlaşılmış olup, davacının tutuklu olarak kalması nedeniyle duyduğu elem ve ızdırap ile sosyal durumu nazara alınarak davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 36.053,75 TL maddi tazminat ve 50.000,00 TL manevi tazminatın gözaltına alınma tarihi olan 23.09.2008 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı hazineden tahsiline, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

B. Bölge Adliye Mahkemesinin Kabulü
Bölge Adliye Mahkemesince; Mahkemenin kararında usule veya esasa ilişkin herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığı, delillerde ve işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığı, kovuşturma sonucuna uygun olarak tazminat talebinin kısmen kabul, kısmen reddine yönelik oluşan kanaat ve takdirinde bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunda bulunan taraf vekillerinin istinaf talebi yerinde görülmemiş olmakla reddine, ancak: manevi tazminat miktarı belirlenirken, objektif bir kriter olmamakla birlikte hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre, tazminat davasının kesinleştiği tarihe kadar davacının elde edeceği parasal değer ve benzeri hususlar da gözetilmek sureti ile hakkaniyet ölçüsünü aşmayacak, zenginleşme sonucunu doğurmayacak bir şekilde hak ve nesafet kurallarına uygun makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, davacı için hükmedilen manevi tazminat miktarının bu ölçütlere uymayıp, fazla tayini, yasaya aykırı görülmüş ise de; yeniden yargılama yapılmasını gerektirmeyen bu aykırılığın CMK'nın 280/1-a, 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b, 2. maddeleri uyarınca düzeltilmesi olanaklı bulunduğundan, hüküm fıkrasının manevi tazminata ilişkin 1. paragrafında yer alan "50.000,00 TL" ibaresinin çıkartılarak, yerine "40.000,00 TL" ibaresinin yazılması sureti ile hukuka aykırılığın düzeltilerek, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

IV. GEREKÇE
Tazminat talebinin dayanağı olan ... 5. Ağır Ceza Mahkemesinin 2017/169 Esas - 2017/387 Karar sayılı ceza dosyası kapsamında, davacının suç işlemek amacıyla kurulan örgüte üye olmak, ihaleye fesat karıştırmak ve edimin ifasına fesat karıştırmak suçlarından 23.09.2008 - 27.06.2013 tarihleri arasında 4 yıl 9 ay 4 gün tutuklu kaldığı, yapılan yargılama sonunda atılı suçlardan beraatine hükmedildiği, beraat hükümlerinin 12.04.2018 tarihinde kesinleştiği, tutuklama tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 5271 sayılı CMK'nın 142. maddesinde öngörülen süre içinde yetkili ve görevli mahkemeye davanın açıldığı ve kanunda öngörülen yasal şartların oluştuğu anlaşılmıştır.

A. Davacı vekilinin temyiz sebeplerine yönelik olarak;
1. Dairemizin yerleşik uygulamaları kapsamında, kıdem tazminatı gibi kalemlerin gerçek zarar kapsamında değerlendirilemeyeceğinden maddi tazminat hesabında göz önüne alınmamasında bir isabetsizlik görülmemiş olup, yine davacının %50 ortağı olduğu şirkette müdür sıfatıyla çalışmasından kaynaklı gelir kaybına ilişkin talebine ilişkin dava dilekçesinde SGK kayıtlarında belirtilen brüt maaş üzerinden tazminat talep ettiği, daha sonra ıslah dilekçesiyle soruşturma dosyasında ele geçirildiği beyan edilen "2008 Büro Maaşları" başlıklı belge sunularak maaşının daha yüksek olduğunu ileri sürmüş ise de dosya içerisindeki çizelge şeklindeki belgenin şirket imza ve kaşesi bulunmadığı, bilgisayar çıktısı olduğu anlaşılan ... bu belgenin denetime elverişsiz olduğu bu nedenle davacının asgari ücreti aşan bir gelir elde ettiğini ispatlamaya yeter nitelikte olmadığı anlaşılmakla, davacının gelir kaybına ilişkin tazminat hesaplamasının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca 16 yaşından büyükler için belirlenen net asgari ücret miktarları üzerinden hesaplanmasında ve şirket duran varlık ve kar kaybına ilişkin talebin tazminata dahil edilmemesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

2. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması hukuka aykırı bulunmuştur.

B. Davalı vekilinin temyiz sebeplerine yönelik olarak;
1. Tazminat talebinin dayanağı olan ceza dava dosyasında beraat etmiş olması nedeniyle davacı lehine 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 141. ve devamı maddelerine göre, maddi ve manevi tazminat hakkı bulunduğundan, davalı vekilinin, davacının tazminat talebinin reddi gerektiğine yönelik temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.

2. Davacıya tutuklu kaldığı dönemde 16 yaşından büyükler için geçerli net asgari ücret üzerinden hesaplanan miktarın maddi tazminat kapsamında davacıya ödenmesine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

3. Nesnel bir ölçüt olmamakla birlikte, davacı lehine hükmedilecek manevi tazminatın davacının sosyal ve ekonomik durumu, üzerine atılı suçun niteliği, tutuklanmasına neden olan olayın cereyan tarzı, tutuklu kaldığı süre ve benzeri hususlar ile tazminat davasının kesinleşeceği tarihe kadar faizi ile birlikte elde edeceği parasal değer dikkate alınıp, hak ve nesafet ilkelerine uygun, makul bir miktar olarak tayin ve tespiti gerekirken, belirlenen ölçütlere uymayacak miktarda eksik manevi tazminata hükmolunması yukarı da (A-1) bentte belirtildiği üzere hukuka aykırı bulunmuş olup, bu nedenle davalının temyiz itirazı yerinde bulunmamıştır.

4. Davacının talebi de gözetilerek hükmedilen tazminat miktarlarına zarar doğum tarihi olan gözaltı tarihinden itibaren faiz işletilmesinde hukuka aykırılık bulunmamıştır.

5. 5271 sayılı Kanun'un 142 nci maddesinin dokuzuncu fıkrası uyarınca, tazminat davaları nedeniyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan nisbî avukatlık ücreti ödeneceği, ancak, ödenecek miktarın tarifede sulh ceza hâkimliklerinde takip edilen işler için belirlenen maktu ücretten az, ağır ceza mahkemelerinde takip edilen davalar için belirlenen maktu ücretten fazla olamayacağı hususu göz önünde bulundurularak; ilk derece mahkemesince davacı lehine hükmedilen avukatlık ücretinde isabetsizlik görülmemiştir.

6. Ayrıntıları Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 13.03.2007 gün ve 2 Esas, 63 Karar sayılı kararında açıklandığı üzere; koruma tedbirleri nedeniyle tazminat davalarında, ancak davanın tamamen reddi halinde davalı lehine vekalet ücretine hükmolunabileceğinden, davanın kısmen kabulü halinde davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi hukuka aykırı bulunmamıştır.

V. KARAR
Gerekçe bölümünde (A-2) numaralı bentte açıklanan nedenle davacı vekilinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesinin, 05.12.2019 tarihli ve 2019/1420 Esas 2019/1526 Karar sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 302 nci maddesinin ikinci fıkrası gereği, Tebliğname’ye uygun olarak, oy birliğiyle BOZULMASINA,

Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304 üncü maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesi uyarınca ... Bölge Adliye Mahkemesi 2. Ceza Dairesine, Yargıtay ilâmının bir örneğinin ise ... 1. Ağır Ceza Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE,

02.05.2023 tarihinde karar verildi.