YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2024/990 E.  ,  2024/837 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2762 E., 2023/1834 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 4. İş Mahkemesi
SAYISI : 2023/183 E., 2023/209 K.

Taraflar arasındaki ihalenin feshi davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'e babasından miras kalan 14 daireli bir apartmanın 13 dairesinin, ... SGK İl Müdürlüğü 2022/19733 sayılı satış dosyasından satışa çıkarıldığını, ihalelerin 01.06.2023 tarihinde gerçekleştirildiğini, söz konusu taşınmazlardan 6 tanesinin SGK ihale hükümlerine uygun olmadan satışının gerçekleştiğini ve bu 6 taşınmaz yönünden yapılan ihalenin usulsüz olduğunu bu sebeplerle mezkur taşınmazlar olan;
Ali Ulusan"ın satın aldığı 3 no"lu Bağımsız Bölüm taşınmazın satışının iptalini
..."in satın aldığ 4 no"lu Bağımsız Bölüm taşınmazın satışının iptalini
Faruk Tutar"ın satın aldığı 5 no"lu Bağımsız Bölüm taşınmazın satışının iptalini
..."in satın aldığı 6 no"lu Bağımsız Bölüm taşınmazın satışının iptalini
BKT şirketinin satın aldığı 7 no"lu Bağımsız Bölüm taşınmazın satışının iptalini
BKT şirketinin satın aldığı 14 no"lu Bağımsız Bölüm taşınmazın satışının iptalini ve ihalenin feshine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
Cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince, "...Mahkememizin 2023/178 E sayılı dosyasında; davacı tarafça davalılardan Emlak İnşaat Otomotiv Tic. San. Ltd. Şti. yönünden açmış oldukları 7 ve 14 nolu dairelerin, ... yönünden açmış oldukları 4 nolu dairenin ve ... yönünden açmış olduğu 6 nolu dairenin satışına yönelik olarak açmış oldukları davalardan feragat etmiş olduklarını beyan etmeleri karşısında, bu davalılara yönelik olarak açılmış olan davaların tefriki ile işbu esasa kaydı yapılmıştır.

Yargılama devam ederken davacı vekili tarafından gönderilen feragat dilekçesinde davalılardan ... ve ..., Ltd. Şirketi yönünden davadan feragat edilmiş, bu davalılar yönünden 2023/178 E sayılı dosyada açılan davada tefrik kararı verilerek işbu esasa kaydı yapıldığı..." gerekçeleriyle; feragat nedeniyle davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; yasal cevap verme süresi dolmadan feragatin kabul edilemeyeceği, lehe vekalet ücreti verilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; lehe vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiği gerekçesiyle kararın bozulmasını istemiştir.
C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, ihalenin feshi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 6183 sayılı Kanun ilgili madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Anayasa'nın 37 nci maddesine göre "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz".

2.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1 inci maddesine göre "Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Göreve ilişkin kurallar, kamu düzenindendir." 114/c maddesine göre mahkemenin görevli olması dava şartıdır. 115 inci maddesine göre "Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler. Mahkeme, dava şartı noksanlığını tespit ederse davanın usulden reddine karar verir." Dolayısıyla görev konusunun, mahkemelerce her aşamada resen gözetilmesi gerekir.

3.Uyuşmazlık, 6183 sayılı Kanun'a göre yapılan takiplerde gayrimenkul ihalesinin feshine ilişkin açılan davalarda, iş mahkemesinin görevli olup olmadığı hususuna ilişkindir.

4.6183 sayılı Kanun'da madde 77 ve devamında, menkul malların haczi ve satışı ile ilgili düzenlemeler yapılmış ancak menkul ihalesinin feshine ilişkin düzenleme yapılmamıştır. İhalesin feshi, gayrimenkul malların haczi ve satışı bölümünde madde 99’da düzenlenmiştir. Madde 99, “Satış komisyonu tarafından gayrimenkul kendisine ihale edilen alıcı o gayrimenkulün mülkiyetini iktisap etmiş olur. İhalenin feshi gayrimenkulün bulunduğu yerin icra tetkik merciinden şikayet yoluyla istenebilir.

5.6183 sayılı Kamu Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun Tasarısının Gerekçesinde özetle, “tasarıda teklif edilen madde yerine İcra İflas Kanunu'nun 134 üncü maddesi ile tamamen mütenazır hükümlerin konulduğu, icradan gayrimenkul alanlarla Tahsili Emval satışından mal alanlar arasında müsavat da temin edildiği belirtilmiştir. İçtihadı Birleştirme Kararına göre Tahsili Emval Kanunu mucibince yapılan satılardaki yolsuzluk sebebiyle fesih iddialarını adalet mahkemeleri tetkik ile vazifeli olduğuna değinilmiş, bu adlî kazanın yalnız icra tetkik mercileri ve temyiz icra ve iflâs dairesi olduğu da tasrih edilmek suretiyle bütün ihtilaf noktaları ortadan kaldırılmıştır” denilmiştir.

6.6183 sayılı Kanun'da ihalenin feshine ilişkin düzenlemelerde, İcra İflas Kanunu'na paralel düzenleme yapıldığına göre bu Kanundaki düzenlemelere bakmak gerekmektedir. 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 112 vd. maddelerinde taşınırların satışı düzenlenmiş ancak bu bölümde ihalenin feshine ilişkin bir düzenleme getirilmemiştir. İhalenin feshi, taşınmazların satışına ilişkin 134/2 nci maddede düzenlenmiştir. Madde 134/2, “İhalenin feshini, Borçlar Kanunu'nun 226 ncı maddesinde yazılı sebepler de dahil olmak üzere yalnız satış isteyen alacaklı, borçlu, tapu sicilindeki ilgililer ve pey sürmek suretiyle ihaleye iştirak edenler yurt içinde bir adres göstermek koşuluyla icra mahkemesinden şikayet yolu ile ihale tarihinden itibaren yedi gün içinde isteyebilirler. İlgililerin ihale yapıldığı ana kadar cereyan eden muamelelerdeki yolsuzluklara en geç ihale günü ıttıla peyda ettiği kabul edilir. İhalenin feshi talebi üzerine tetkik icra mahkemesi talep tarihinden itibaren yirmi gün içinde duruşma yapar ve taraflar gelmeseler bile icap eden kararı verir. Talebin reddine karar verilmesi halinde icra mahkemesi davacıyı feshi istenilen ihale bedelinin yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder. (Ek cümle: 17.07.2003-4949/38 md.) Ancak işin esasına girilmemesi nedeniyle talebin reddi hâlinde para cezasına hükmolunamaz” İcra İflas Kanunundaki taşınmazların ihalesinin feshine ilişkin hükümlerin menkul ihalesine de uygulanacağı Yargıtayın yerleşik içtihatlarındandır (12. HD 15.7.2015 tarih, 2015/516-885). Dolayısıyla İİK’na tabi taşınır ve taşınmaz satışlarında ihalenin feshinde görevli mahkemeler, icra tetkik merciidir.

7.6183 sayılı Kanun'daki menkul ve gayrimenkul ihalesine ilişkin hükümler, İcra İflas Kanunun'daki hükümlerin yansıması olduğundan burada da sadece taşınmaz ihalesinin feshi düzenlenmiş ve menkullerin ihalesinin feshine ilişkin bir düzenleme yapılmamıştır. Ancak öğretide ve Yargıtay içtihatlarında menkullerin ihalesinin feshinin de dava yolu ile mümkün olduğu kabul edilmiştir. Mahkemelerin görevi, ancak kanunla düzenlenir. Taşınmaz ihalesinin feshine ilişkin davaların icra tetkik merciinde görülmesini düzenleyen kanun koyucunun, taşınır ihalesinin feshi yönünden suskunluğu, yorum yoluyla görevli mahkemenin iş mahkemesinde görüleceği yönünde sonuç çıkarılması, yorum yoluyla görevli yargı yeri belirlenmesi anlamı taşımaktadır. (Benzer karar, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu, 12.02.2010 tarih, 2007/523 E, 2010/58 K.)

8.5510 sayılı Kanun'un 88 inci maddesinde, Kurumun süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usûlü Hakkında Kanun'un 51 inci, 102 nci ve 106 ncı maddeleri hariç, diğer maddeleri uygulanacağı, ayrıca Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un uygulanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir, düzenlemesi mevcuttur. Bu düzenleme, primlerin tahsilinin takip usulü ile ilgilidir.

9.Kanun koyucu, gayrimenkullerin ihalesinin feshine ilişkin görevli mahkemeyi münhasıran belirlediğine göre görevli mahkemenin icra mahkemesi olduğunun kabulü gerekmektedir.

10.Yukarıda belirtilen sebeplerle Mahkemece, Mahkemenin görevsizliğine, icra mahkemelerinin görevli olduğuna karar verilmesi gerekirken mevcut şekilde karar verilmiş olması usul ve kanuna aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.