YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4257 E.  ,  2023/4721 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/82 E., 2023/73 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Yargıtay 21. Hukuk (kapatılan) Dairesince, mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemesince, bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, müvekkilinin çalışma hayatına ilk kez 1992 yılının Ağustos ayında davalı ... Bölge Temsilciliğinde ...'da başladığı, müvekkilinin görevinin büro memurluğu, SSK Sicil numarası 19955106 davalı ...'nın işyeri sicil no: 30197 olduğu, müvekkilinin bu işe 1992 yılı ağustos ayında başladığına kanıt olarak dilekçe ekinde suretleri sunulu 31.08.1992: 25.12.1992, 28.01.1993 tarihli para alma ve para sarf makbuzlarını dilekçe ekinde ibraz ettikleri, müvekkilinin davalı sendikanın ... bölge temsilciliğinde 2008 Mayıs ayı sonuna dek çalıştıktan sonra 2008 Haziran ayında yine aynı davalı sendikanın Çeşme'deki sosyal tesislerinde görevlendirildiği, tayini nedeni ile evini de Çeşme'ye taşıyarak, davalı sendikaya ait Çeşme Sosyal Tesislerinde 17 Mayıs 2010 tarihine kadar çalıştığı, müvekkilinin 17 Mayıs 2010 tarihinde işten ayrıldığı, emekli olabilmek için SGK'da gün sayımı yaptıran müvekkilinin davalı sendikada Ağustos 1992'den 17.05.2010 tarihine dek çalışmış olmasına karşın davalı sendika yanında geçen çalışma süresinin bir kısmının kayıtlarda görünmediğini zira SGK'ya davalı sendika tarafından ilk işe girişinin 31.01.1994 tarihinde verildiğini tespit ettiği, müvekkilinin davalı taraf yanındaki SGK'ya bildirilmeyen hizmetinin ve sigortalılığının tespitine, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1. Feri müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle, hak düşürücü sürenin dolduğunu, varsa çalışma olgusunun her türlü şüpheden uzak kesin delillerle ispatlanması gerektiğini, kurum işlemlerinin yerinde ve yasal mevzuata uygun olup, davanın reddi gerektiğini bildirmiştir.

2. Diğer davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, hak düşürücü süre itirazında ve yetki itirazında bulunulduğu yine haksız ve usul yönünden açılan iş bu davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemenin 10.09.2015 tarihli ve 2014/52 Esas 2015/679 Karar sayılı kararıyla; davanın kabulü ile davacının davalı sendika nezdinde 31.08.1992 tarihi ile 03.01.1994 tarihleri arasında 408 gün asgari ücret üzerinden hizmetinin tespitine, karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
1.Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil kurum avukatları temyiz isteminde bulunmuştur.

Yargıtay 21. Hukuk (kapatılan) Dairesinin 10.12.2018 tarihli 2017/3642 Esas 2018/9115
Karar sayılı ilamı ile; "...Yapılacak iş,
1-Ücret konusunda; davacıya ihtilaflı dönemde ücretin kim tarafından nasıl ödendiğini sormak, açıklamasını istemek, beyanına başvurulan tanıklara davacının ücretinin nasıl ödendiğini sormak, çalışmanın geçtiği beyan edilen sendikaya davacıya ücret ödemesi yapılıp yapılmadığını sormak, ücret ödemesine ilişkin evrakları istemek, bu tür belgelerde noksanlık varsa, bunun açıklanabilir nedeni bulunup bulunmadığını, ücretin nasıl ödendiğini araştırmak, bu konuda sendika yetkililerini tespit ederek tanık olarak dinlemek,

2-... temsilciliğinin açılış tarihi yönünden; Çalışma Sosyal Güvenlik Bakanlığına, ... Emniyet Müdürlüğüne, Dernekler Masasına, ... Büro Temsilciliğinin açılış, faaliyet tarihini ve kayıtlarını sormak, sendikadan temsilciliğin kullandığı büro veya binanın kira kontratlarını istemek, elektrik , su aboneliği başlangıçlarını araştırmak kira kontratı ve aboneliklerin kimin adına yapıldığını tespit etmek

3- Davacının çalışma başlangıcı yönünden; davalı sendikaya, ... bölge temsilcilerinin yıllara göre isimlerini sormak, davada dinlenen ...’nın ifadesi dikkate alınarak temsilcilik yaptığı tarihleri araştırmak, 1993 yılında temsilciliğe başladığına ilişkin ifadesi dikkate alınarak hizmet cetvelini istemek, sendikanın kira kontratındaki adresinde ve faaliyete başladığı yerde ihtilaflı dönemde çalışmayı bilebilecek komşu işyeri araştırması yaptırmak ve tüm araştırmalar sonucu tespit edilen tanıkları dinlemek ve toplanan delilleri değerlendirerek karar vermekten ibarettir..." gerekçesi ile karar bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
Mahkemece bozmaya uyularak yukarıda yazılı kararı ile; bozma doğrultusunda araştırma ve değerlendirme sonucu; davanın kabulü ile davacının davalı sendika nezdinde 31.08.1992 tarihi ile 03.01.1994 tarihleri arasında 408 gün asgari ücret üzerinden hizmetinin tespitine, karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuşlardır.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle: taraflar arasında 4857 sayılı Kanun ve 6098 sayılı Borçlar Kanunu'nda tanımını bulan hizmet akdinin unsurlarını barındıran hizmet ilişkisinin olmadığını, adi ortaklık olduğunu, davacının davalı müvekkile ait işyerinde kendi adına araç satış işi yaptığını, davanın hak düşürücü süreye uğradığını, Çeşme İş Mahkemesinin yetkili olmadığını belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

2.Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde: davacının kesintisiz çalıştığını kabule yeterli delil dosyaya celp edilemediğini, bilirkiş raporunun eksik olduğunu, tanık beyanlarındaki çelişkilerin giderilmediğini, yerel mahkeme eksik inceleme sonucu hüküm kurduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun (1086 sayılı Kanun) 428 inci, 438 inci maddesinin yedi, sekiz, dukuzuncu fıkraları ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrası, 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesi,

3. Değerlendirme
1.Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenlerle de bağlı kalınarak kararın bozulmasını gerektirecek bir husus görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle davalı ... ve feri müdahil Kurum vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

03.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.