YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/4148 E.  ,  2023/4656 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2019/2032 E., 2022/1423 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Adıyaman İş Mahkemesi
SAYISI : 2015/140 E., 2019/270 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince, hükümde belirtilen gerekçelerle davanın reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davacı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının, Adıyaman İli Hasancık Belediyesinde 30.03.2009 yerel seçimlerinden 10 gün sonra işe başladığını, belediyenin kapanarak Adıyaman İl Özel İdaresine devredildiği tarihe kadar kesintisiz çalıştığını, resmi araçla belediye başkanın şoförlüğünü yaptığını, ayrıca kepçe operatörlüğünde çalıştığını ileri sürerek, davacının 10.04.2009 - 30.03.2014 tarihleri arasında geçen hizmetlerinin tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı Adıyaman İl Özel İdaresi vekili cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü ve zaman aşımı itirazları yanında, davacının Hasancık Belediye eski başkanı Kadir Taşar’ın yeğeni olduğunu, Hasancık beldesinde yol üzerinde market işlettiğini ve belediye ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını, davacıya ait özlük dosyasına rastlanılmadığını belirterek, davanın reddini istemiştir.

Fer'i müdahil SGK Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; yetki, görev, husumet ve zaman aşımı itirazlarında bulunduklarını, fer’i müdahil olarak davaya kabul edilmek istediklerini, hizmet tespiti istenen dönemde davacının Adıyaman Valiliği S.Y.D.V.'dan yardım alıp almadığının sorulması gerektiğini belirterek, davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
Somut olayda, alınan bilirkişi raporu, dinlenen tanık beyanları ve özellikle kamu tanıklarının beyanları ile resmi kurum olan davalı işyerinde çalışma olgusunu gösteren tanık beyanları dışında, başkaca delil bulunmadığı dikkate alındığında, davacının davalı işyerinde çalışmasının sabit olmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF
A.İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

B.İstinaf Sebepleri:
Davacı Vekilinin İstinaf Sebepleri
Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dinlenen tanıkların davacının kepçe operatörü ve makam aracı kullanmak suretiyle çalıştığı yönünde beyanda bulunduklarını, Belediye adına yakıt aldığına dair yakıt fişi ve tahsilat makbuzları olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.

C.Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; dosya kapsamındaki kayıt ve belgelerden, dinlenen tanıkların, davacının belediye kepçe operatörü, makam aracı şoförü, evrak getir-götür işlerinde 2009-2014 yılları arasında kesintisiz olarak çalıştığı yönünde beyanda bulundukları, tanık ...'ın; "2009-2014 yılları arasında sürekli kesintisiz olarak çalıştı, ben kadrolu olarak çalışıyordum, davacı taşeron işçisiydi ancak kimin işçisiydi bilmiyorum" şeklinde beyanda bulunduğu, davalı İl Özel İdaresinin Hasancık Belediyesinin 6360 sayılı Kanun gereği İl Özel idaresine devir edildiğini ancak davacı hakkında bir bilgi ve belgeye rastlanılmadığını belirttiği anlaşılmakla, davacı vekili tarafından ileri sürülen tüm istinaf başvuru sebep ve gerekçeleri yerinde olmayıp, incelenen kararın; dava dosyası kapsamında mevcut maddi delillere uygun, yasal ve hukuksal gerekçelere dayandığı, delillerin takdirinde herhangi bir isabetsizlik ve kamu düzenine aykırı bir halin varlığının tespit edilemediği gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V.TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; istinaf sebepleri doğrultusunda hükmün temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C.Gerekçe
1.Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık; davacının davalı Adıyaman İl Özel İdaresi nezdinde hizmet akdine dayalı olarak 10.04.2009 - 30.03.2014 tarihleri arasında çalıştığının tespitine ilişkindir.

2.İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. Dava, 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu ve 5510 sayılı Kanun’un madde 86/9 uncu maddesi uyarınca açılmış hizmet tespiti davasıdır. Maddeye göre, “Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”

Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Hizmet tespiti davalarının amacı hizmetlerin karşılığı olan sosyal güvenlik haklarının korunmasıdır. Hizmet akdine dayalı çalışma olgusunun ispatında delil sınırlandırması yoksa da davacının Kurum sicil dosyası, işyeri özlük dosyası temin edilip işyerinin Kanunun kapsamında veya kapsama alınacak nitelikte bulunup bulunmadığı eksiksiz bir şekilde belirlendikten sonra iddia edilen çalışmanın başlangıç ve bitiş tarihleri, hangi işyerinde ne iş yapıldığı, işyerinin kapsam, kapasite ve niteliği, prime esas kazanca tabi ücretin ne olduğu, çalışmanın sürekli, kesintili, mevsimlik olup olmadığı eksiksiz bir şekilde açıklığa kavuşturulmalıdır.

Taraf tanıklarının sözleri değerlendirilirken bunların inandırıcılığı üzerinde durulmalı, verdikleri bilgilere nasıl vakıf oldukları, işveren ve işçiyle, işyeriyle ilişkileri, bazen uzun yılları kapsayan bilgilerin insan hafızasında yıllarca eksiksiz nasıl taşınabileceği düşünülmeli ve tanıklar buna göre dinlenilmeli, re’sen araştırma kapsamında sadece taraf tanıkları ile yetinilmeyip mümkün oldukça işyerinin müdür, amir, şef, ustabaşı ve postabaşı gibi görevlileri ve o işyerinde çalışan öteki kişiler ile o işyerine komşu ve yakın işyerlerinde bu yeri bilen ve tanıyanlar dahi dinlenerek tanık beyanlarının sağlığı denetlenmeli ve çalışma olgusu böylece hiç bir kuşku ve duraksamaya yer bırakmayacak biçimde belirlenmelidir.
3.Değerlendirme
1-İnceleme konusu eldeki davada, davacı 10.04.2009 - 30.03.2014 tarihleri arasında davalı Belediye işyerinde çalıştığının tespitini istemiş, mahkeme yapılan yargılama sonucunda çalışmanın sabit olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

2-Somut olayda, talep edilen dönemde davacı adına bildirimde bulunulmadığı, Hasancık Belediye Başkanlığı tarafından davacı adına düzenlenen bir kısım belgeler ile akaryakıt fişi ve davacının Belediye adına tahsilat yaptığına dair evrakın dosyaya sunulduğu, dosya kapsamında dinlenen kamu tanıklarının ortak beyanlarından davacının belediye işyerinde çalıştığını doğruladıkları, öte yandan davalı Belediye aleyhine hizmet tespiti istemli açılan ve kesinleşen mahkeme kararlarının bulunduğu (Yargıtay 10 HD 2013/9447-2013/24121 E.K. sayılı kararı, Kapatılan 21. HD 2016/2683-2017/4826 E.K. sayılı kararı) anlaşılmaktadır.

3- Bu itibarla mahkemece yapılacak iş; kesinleşen dosya davacıları ve anılan dosyalarda dinlenen kamu tanıkları tespit edilerek, davacının çalışması ve süresine ilişkin olarak yöntemince beyanları alınmalı, re’sen araştırma ilkesi kapsamında talep konusu edilen dönemde, Belediye işyerinin müdür, amir, şef gibi görevlileri dinlenerek bilgi ve görgülerine başvurulmalı, davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle,
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

3.Peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

02.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.