YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3810 E.  ,  2023/4664 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2014/468 E., 2021/378 K.
HÜKÜM/KARAR : Ret

Taraflar arasında görülen hizmet tespiti davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesince mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I.DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 01.10.1977 tarihinden itibaren 18 ay süre ile davalı işveren nezdinde çalıştığını ileri sürerek, 01.10.1977 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olarak tespiti ile kurum işleminin iptaline ve 12.11.2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığının tespitine karar verilmesini istemiştir.

II.CEVAP
Davalı işveren vekili cevap dilekçesinde özetle; husumet itirazında bulunduklarını, SSK'ya husumetin yöneltilmesini, davada hak düşürücü sürenin geçtiğini, 32 yıl geçtiğinden dolayı ilgili belgelerin saklanmasının mümkün olmadığını, davacının çalışıp çalışmadığını bilmediklerini belirterek, davanın reddini istemiştir.

Davalı SGK vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III.İLK DERECE MAHKEME KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 30.07.2013 tarihli ve 2013/6-2013/49 E.K. sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Bozma Kararı
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunması üzerine (Kapatılan) 21. Hukuk Dairesinin 01.10.2014 günlü ve 2013/18000 - 2014/19210 E.K. sayılı ilamı ile; dosyadaki kayıt ve belgelerden, davalı ...'e ait 239251 sicil nolu işyerinden davacı adına 01.10.1977 tarihli işe giriş bildirgesinin davalı Kurum'a 05.12.1977 tarihinde intikal ettirildiği, davacının davalı işyerinde sigortalı çalışmalarının bulunmadığı, davalı işyerinin 1.10.1977 tarihinde kapsama alınıp 20.12.1977 tarihinde kapsamdan çıkarılıp işyeri dosyasının iz-imha edildiği, davalı işyerinden 1977/IV dönem bordrolarının Kuruma intikal ettirilmediği, bu nedenle bordro tanığı dinlenemediği, tespite konu dönemde davacının herhangi bir işveren nezdinde sigortalı çalışmasının bulunmadığı anlaşılmakla, yapılacak işin; işverenin Kurum nezdindeki ihtilaf konusu döneme ait dönem bordroları bulunmadığından SGK ilgili il müdürlüğünden, gerekirse zabıta, vergi dairesi ve meslek odası aracılığı ve muhtarlık marifetiyle işyerine o tarihte komşu olan diğer işyerlerinde uyuşmazlık konusu dönemde çalıştığı tespit edilen kayıtlı komşu iş yeri çalışanlarının; yoksa işyeri sahipleri araştırılıp tespit edilerek çalışmanın niteliği ile gerçek bir çalışma olup olmadığı yönünde yöntemince beyanlarını almak, tanık beyanları arasındaki çelişkiyi gidermek ve davacının işe giriş ve çıkış sürelerini net belirlemek ve gerçek çalışma olgusunu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde 506 sayılı Kanun'un 2, 6, 9 ve 79/10 uncu maddeleri gereğince ortaya koyduktan sonra sonucuna göre karar vermekten ibaret olduğu belirtilerek, eksik inceleme ve araştırma sonucu verilen hüküm bozulmuştur.

B. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin 16.06.2021 tarihli ve 2014/468 - 2021/378 E.K. sayılı kararı ile; bozmaya uyularak yapılan yargılama sonucunda, SGK, Vergi Dairesi, Emniyet Müdürlüğü'ne müzekkereler yazıldığı, gelen yazı cevaplarına göre ve davacı vekilince bildirilen tanık listesine göre yargılama sırasında tanık Mehmet Yıldırım'ın beyanının alındığı, tanığın Küçükköy Vergi dairesinde vergi mükellefi olduğu, davacının çalıştığı iş yerinin Bağcılarda olması ve ...'ın vergi mükellefi olmadığının anlaşıldığı, tanık Muharrem Karadayı'nın beyanının alındığı, tanığın hizmet cetvelinde davalı iş yerinden yapılan çalışma bildiriminde 30.09.1977 tarihinde çıkış olduğu, tekrar işe girişinin 04.03.1979 tarihleri arasında olduğu, tanık ...'in beyanının alındığı, tanığı hizmet cetvelinde davalı iş yerinde yapılan çalışma bildiriminde davacının çalıştığı dönemlerde tanığın kuruma bildirilen çalışmasının bulunmadığı, yargılama sırasında dinlenen bordro tanıkları ile komşu iş yeri tanıklarının beyanlarının 01.10.1977 tarihli işe giriş bildirgesinin başlangıç olarak davacı tarafından ispatlanamadığı anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davacı vekili; mahkemece eksik inceleme ve araştırma ile verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, temyiz incelemesi sonucu bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, sigortalılık başlangıcı ve hizmet tespiti ile yaşlılık aylığı bağlanmasına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri,

2. Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79 uncu maddesinin 10 uncu fıkrası ile 5510 sayılı Kanun'un 86 ncı maddesinin 9 uncu fıkrası olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu eldeki davada, davacı, 01.10.1977 tarihinin sigorta başlangıç tarihi olarak tespiti ile bildirimi yapılmayan hizmetlerinin tespitine ve 12.11.2007 tarihinden itibaren yaşlılık aylığına hak kazandığına karar verilmesini istemiş, mahkemece bozma ilamına uyularak ispatlanamayan davanın reddine karar verilmiş ise de; bozma gereğinin tam olarak yerine getirildiğinden bahsedilmesi mümkün olmayıp, hüküm eksik inceleme ve araştırmaya dayalıdır.

09.05.1960 gün ve 21/9 sayılı Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararında da açıkça vurgulandığı üzere, bir mahkemenin Yargıtay Dairesince verilen bozma kararına uyması sonunda; Mahkeme yönünden o kararda gösterilen şekilde inceleme ve araştırma yaparak, yine bozma kararında açıklanan hukuki esaslar çerçevesinde hüküm kurmak yükümlülüğü doğar.

Somut olayda, her ne kadar bozma sonrası bir takım araştırmalar yapılmış ve tanıklar dinlenilmiş ise de, dosyadaki bilgi ve belgeler karar vermeye yeterli ve elverişli görülmediğinden, mahkemece yapılması gereken iş; re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda ilgili Belediye'ye müzekkere yazılarak ihtilaf konusu dönemde, davalıya ait işyerine komşu tüm işyerlerinin ruhsatları getirtilmeli, ruhsat sahibi işyerlerinin Kurumdan işyeri kayıtları ve kayıtlara geçmiş çalışanları tespit edilmeli, işyeri sahipleri ile bildirimleri yapılan sigortalıların davacının çalışması ve süresine ilişkin olarak bilgi ve görgülerine başvurulmalı, tanık beyanlarında adı geçen ve davalının hem bacanağı hem de iş ortağı ortağı olduğu belirtilen Mustafa Kütükçü'nün davacının çalışması ve süresine ilişkin ayrıntılı beyanı alınmalı, bu şekilde davanın nitelikçe kamu düzenini ilgilendirdiği nazara alınıp araştırma genişletilerek, gerçek çalışma olgusu somut ve inandırıcı bilgilere dayalı şekilde ortaya konulduktan sonra oluşacak sonuca göre karar verilmelidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan Mahkeme kararının yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz eden ilgiliye iadesine,Dosyanın kararı veren Mahkemesine gönderilmesine,

02.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.