YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3520 E.  ,  2023/4735 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2854 E., 2022/2611 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/296 E., 2022/106 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili, tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 01.09.1997 - 31.03.2015 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
1. Davalı ...Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının çalıştığı dönemde hiçbir zaman sürekli ve kesintisiz çalışmasının olmadığını, davacının her yıl çağrı üzerine işbaşı yapan mevsimlik işçi olduğunu, müvekkili şirketin isminin büyüklüğünden dolayı, açılan hizmet tespiti davalarının bir hak arayışı değil adeta gelir kapısı haline geldiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olduğunu, aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 01.07.1997 tarihinde işe başladığı, 31.03.2015 tarihinde işten ayrıldığı, davacı ve davalı şirket arasında 01.07.1997 tarihinde imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin 3 üncü maddesinde davalı işyerinde "kayısı, üzüm, incir hasadını takip eden sürede müşteri siparişlerine göre temizlik, ayıklama ve paketleme işlerinin görüleceği, işçi yaş meyvenin işlenmesi süresince kampanya döneminde mevsimlik imalat işçisi olarak çalışacaktır" ibaresinin yer aldığı ve taraflarca imzalandığı, işten çıkış tarihinin işveren feshi olduğu, celp edilen puantaj kayıtlarından ücret pusuları ile puantaj kayıtlarının birbirleri ile örtüştüğü, tüm toplanan delillerden davacının davalı ...Tarım Ürünleri İth. İhrc. San. Tic. A.Ş.'nin .....sicil numaralı işyerinde geçici işçi statüsünde üzüm sezonu olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında 30 gün diğer aylarında ise iş 15 gün süreyle sigortalı ve sigortasız olarak çalıştığı, tespit edilen sigortalılık sürelerinin dışında 835 gün bildirilmeyen fiili çalışmasının bulunduğu gerekçesiyle,
"1-Davanın kısmen kabulüne,
1-Davacı..... T.C ve ....sigorta sicil sayılı sigortalı ...'in davalı işveren ...Tarım Ürn.İth.İhr.San.ve Tic.A.Ş’ye ait ... SGK İl Müdürlüğünde ... işyeri sicil sayılı dosyada işlem gören üzüm işletmesi işyerinde 01.07.1997 – 31.03.2015 tarihleri arasında toplam 3509 gün çalıştığı ve bu çalışmalarının 2674 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirildiği 835 gününün Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmediği, bildirimi yapılmayan dönemlerde o günlerin asgari ücretini aldığı,1997/3. Dönem 120; 1998/1. Dönem 44; 2000/2. Dönem 14; 2003/2 dönem 20; 2003/3. dönem 35; 2004/1. dönem 10; 2004/9. dönem 5; 2004/10. dönem 5; 2004/11 dönem 10; 2004/12. dönem 30; 2005/1. dönem 15; 2005/2. Dönem 15; 2005/3. dönem 15; 2005/4. dönem 15; 2005/9. dönem 10; 2005/10. dönem 5; 2005/11. dönem 10; 2005/12. dönem 20; 2006/2. dönem 15; 2006/3. dönem 8; 2006/7. dönem 5; 2006/8. dönem 5; 2006/9. Dönem 10; 2006/10. dönem 20; 2006/12. dönem 1; 2007/5. Dönem 1; 1 2007/9. dönem 15; 2007/10. dönem 28; 2007/11. dönem 6; 2007/12. dönem 15; 2008/1. dönem 3; 2008/2. dönem 4; 2008/3. dönem 8; 2008/4. dönem 15; 2008/7. dönem 9; 2008/8. dönem 15; 2009/1. dönem 12; 2009/2. dönem 1; 2009/8. dönem 3; 2009/9. dönem 12; 2009/11. Dönem 1; 2009/12. Dönem 4; 2010/1. Dönem 15; 2010/2. Dönem 11; 2010/3. Dönem 12; 2010/9. Dönem 14; 2010/11. Dönem 24; 2010/12. Dönem 8; 2011/1. Dönem 14; 2011/3. Dönem 13; 2011/4. Dönem 9; 2011/5. Dönem 14; 2011/12. Dönem 6; 2012/3. Dönem 9; 2012/10. Dönem 14; 2012/11. Dönem 6; 2012/12. Dönem 19; 2013/12. Dönem 23; 2014/7. Dönem 3; 2015/3. Dönem 7 gün olmak üzere davacının 01.07.1997 – 31.03.2015 tarihleri arasında bildirilmeyen toplam 835 gün davalı işyerinde çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve feri müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ...Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının müvekkili şirket bünyesindeki çalışmalarının aralıklı olduğunu ve müvekkili şirketin davacının bütün çalışmalarını eksiksiz olarak Kuruma bildirdiğini, yerel mahkemece delillerin hatalı olarak değerlendirildiğini, davacının sezon dönemi dışındaki çalışmalarının 15 gün olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, davacının bütün hizmet süresinin Kuruma bildirildiği kadarıyla sınırlı olduğunu, emsal nitelik taşıyan, davacı ile aynı dönemlerde çalışan işçilerce açılan ve Yargıtay tarafından onanan kararlarda sezon döneminin Eylül-Aralık olduğu, bu dönemlerde tam çalışma yapıldığı sezon dışındaki iki dönem (sekiz ay) ise Kuruma bildirildiği kadar çalışma yapıldığının tespit edildiğini, yerel mahkemece 15 günlük çalışmanın kabulüne ilişkin verilen kararın somut gerçekliğe ve dosya muhteviyatında mevcut delillere aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2. İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil Kurum vekili, gerekçeli kararda usul yönünden eksiklikler bulunduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu, davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini, yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini, davacının çalıştığı sürelerde davalı işveren tarafından Kuruma bildirim yapıldığını, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının, çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, "...Davacının işe başlama tarihine ilişkin ilk derece mahkemesi kabulü aleyhine davacı tarafça kanun yoluna başvurulmamış olmakla bu veri Dairemiz kararında da esas alınmıştır.

İmzalı ücret bordrosu veya davacının imzasını taşıyan puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemlerde ise yazılı delil aksine tanık anlatımına itibar edilmemiştir.

İş bu davada dinlenen bordro tanığı ... ve ... beyanından açıkça anlaşıldığı üzere davacı kadrolu işçilerden değildir. Sezonda tam çalışırken sezon dışında sipariş geldiğinde ve iş olduğunda çağrılırsa çalışmaktadır. Şu halde davacının sezon dışı dönemde, her ay sürekli 15'er gün çalıştığının kabulü dosya kapsamındaki deliller ve emsal kararlarla örtüşmemektedir. Davacının hangi dönemde, ne kadar çalıştığının tespiti mümkün değildir. Zira geriye dönük ne zaman, ne miktarda sipariş alındığının tespiti güç olduğu gibi en önemlisi alınan siparişte davacının çalışıp çalışmadığının tespiti mümkün değildir. Bu nedenle Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tam çalışma kabulü gerekirken daha fazlanın hüküm altına alınması isabetli olmamıştır..." gerekçesiyle;

"1-Davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 25/02/2022 tarih, 2019/296 Esas ve 2022/106 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,

Davacının davasının kısmen kabulü ile,

Davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, ayındain asgari ücreti ile, 1997/3. Dönem 120; 2003/3. dönem 35; 2004/9. ayında 5; 2004/10. ayında 5; 2004/11 ayında 10; 2004/12. ayında 30; 2005/9. ayında 10; 2005/10. ayında 5; 2005/11. ayında 10; 2005/12. ayında 20; 2006/9. ayında 10; 2006/10. ayında 20; 2006/12. ayında 1; 2007/9. ayında 15; 2007/10. ayında 28; 2007/11. ayında 6; 2007/12. ayında 15; 2009/9. ayında 12; 2009/11. ayında 1; 2009/12. ayında 4; 2010/9. ayında 14; 2010/11. ayında 24; 2010/12. ayında 8; 2011/12. ayında 6; 2012/10. ayında 14; 2012/11. ayında 6; 2012/12. ayında 19; 2013/12. ayında 23 gün çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,

Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, "karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Fer'i müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

2.Davalı ...Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili; hak düşürücü sürenin dolduğunu, davacının müvekkili şirket bünyesindeki çalışmalarının aralıklı olduğunu ve müvekkili şirketin davacının bütün çalışmalarını eksiksiz olarak Kuruma bildirdiğini, davacının bütün hizmet süresinin Kuruma bildirildiği kadarıyla sınırlı olduğunu, emsal nitelik taşıyan, davacı ile aynı dönemlerde çalışan işçilerce açılan ve Yargıtay tarafından onanan kararlarda sezon döneminin Eylül-Aralık olduğu, bu dönemlerde tam çalışma yapıldığı sezon dışındaki iki dönem (sekiz ay) ise Kuruma bildirildiği kadar çalışma yapıldığının tespit edildiğini beyanla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.