YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3517 E.  ,  2023/4732 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2340 E., 2022/2405 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/294 E., 2022/120 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili, tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraflar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 01/09/1996 - 23/12/2015 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, davacının çalıştığı dönemde hiçbir zaman sürekli ve kesintisiz çalışmasının olmadığını, davacının her yıl çağrı üzerine işbaşı yapan mevsimlik işçi olduğunu, hak düşürücü sürenin gözetilmesi gerektiğini, müvekkili şirkete karşı açılan hizmet tespiti davalarının bir hak arayışı değil, adeta gelir kapısı haline geldiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Fer'i müdahil Kurum vekili, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 01.07.2003 tarihinde işe başladığı, 23.12.2015 tarihinde işten ayrıldığı, işten ayrılış bildirgesinin 01.07.2003 tarih ve 136278 varide sayısı ile intikal ettirildiği, davacı ve davalı şirket arasında 01.07.2003 tarihinde imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin 3 üncü maddesinde davalı işyerinde "kayısı, üzüm , incir hasadını takip eden sürede müşteri siparişlerine göre temizlik, ayıklama ve paketleme işlerinin görüleceği, işçi yaş meyvenin işlenmesi süresince kampanya döneminde mevsimlik imalat işçisi olarak çalışacaktır" ibaresinin yer aldığı ve taraflarca imzalandığı, işten çıkış tarihinin işveren feshi olduğu, celp edilen puantaj kayıtlarından ücret pusuları ile puantaj kayıtlarının birbirleri ile örtüştüğü, tüm toplanan delillerden 2013 ve 2015 yılları için imzalı puantaj kayıtları esas alınarak davacının davalı ... Tarım Ürünleri İth.İhrç.San. Tic.A.Ş.'nin 1029365 sicil numaralı işyerinde geçici işçi statüsünde üzüm sezonu olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında 30 gün diğer aylarında ise iş 15 gün süreyle sigortalı ve sigortasız olarak çalıştığı, tespit edilen sigortalılık sürelerinin dışında 1065 gün bildirilmeyen fiili çalışmasının bulunduğu anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile davacının davalı şirkete ait 1029365.45 sicil numaralı işyerinde 01.07.2003 - 23.12.2015 tarihleri arasında 1065 gün Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilmeyen hizmetlerinin bulunduğu ve günün cari asgari ücreti karşılığı çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde feri müdahil Kurum vekili ve davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, hak düşürücü sürenin dolduğunu, bilirkişi raporuna itirazlarının değerlendirilmeksizin rapora dayanılarak hüküm kurulduğunu, müvekkili şirkette sezon döneminde dahi kesintisiz değil, aralıklı (mevsimlik) çalışma yapıldığını ve davacının mevcut çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, müvekkili şirketin 4 ay boyunca kesintisiz çalışma yapabilmesinin mümkün olmadığını, davacının sezon dönemi dışındaki çalışmalarının 15 gün olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, davacının bütün hizmet süresinin Kuruma bildirildiği kadarıyla sınırlı olduğunu, emsal nitelik taşıyan, davacı ile aynı dönemlerde çalışan işçilerce açılan ve Yargıtay tarafından onanan kararlarda sezon döneminin Eylül-Aralık olduğu, bu dönemlerde tam çalışma yapıldığı sezon dışındaki iki dönem (sekiz ay) ise Kuruma bildirildiği kadar çalışma yapıldığının tespit edildiğini, yerel mahkemece 15 günlük çalışmanın kabulüne ilişkin verilen kararın somut gerçekliğe ve dosya muhteviyatında mevcut delillere aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

2.İstinaf kanun yoluna başvuran fer'i müdahil Kurum vekili, gerekçeli kararda usul yönünden eksiklikler bulunduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu, davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini, yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini, davacının çalıştığı sürelerde davalı işveren tarafından Kuruma bildirim yapıldığını, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının, çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu beyanla usul ve yasaya aykırı ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile "...davalı işverenin yaptığı işin niteliği itibariyle sezon döneminde (Eylül, Ekim, Kasım, Aralık ayları) iş yoğunluğunun bulunması dolayısı ile tüm işçilerin tam süre ile çalıştığı, diğer dönemlerde ise sipariş olduğunda çağrı üzerine çalıştıkları görülmektedir. Seri halde bulunan dosyalar (2021/2034, 1409, 2035, 2205, 2248, 2249 ve 2022/2114, 2314, 2335, 2337, 2340, 2397, 2399, 2412, 2496, 2576, 2577, 2625, 2721 esas sayılı dava dosyaları) kapsamında bulunan tüm deliller -özellikle bordro tanığı anlatımları- birlikte değerlendirilmiştir. Dosyalarda dinlenen tanıkların tamamının sezon dışı dönemde çalışanların (kadrolu değillerse) sipariş geldiğinde, işin durumuna göre, çağrı üzerine çalıştıklarını ifade etmiştirDavacının işe başlama tarihine ilişkin ilk derece mahkemesi kabulü aleyhine davacı tarafça kanun yoluna başvurulmamış olmakla bu veri Dairemiz kararında da esas alınmıştır. İmzalı ücret bordrosu veya davacının imzasını taşıyan puantaj kayıtlarının bulunduğu dönemlerde ise yazılı delil aksine olan tanık anlatımına itibar edilmemiştir.

İş bu davada dinlenen bordro tanığı ... beyanından açıkça anlaşıldığı üzere davacı kadrolu işçilerden değildir. Sezonda tam çalışırken sezon dışında sipariş geldiğinde ve iş olduğunda çağrılırsa çalışmaktadır. Yine dinlenen diğer tanıklar da sezonluk çalışma olduğunu ifade etmiştir. Şu halde davacının sezon dışı dönemde, her ay sürekli 15'er gün çalıştığının kabulü dosya kapsamındaki deliller ve emsal kararlarla örtüşmemektedir. Bu nedenle Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında tam çalışma kabulü gerekirken bu aylar dışında, bildirimden daha fazla çalışıldığının ispat edilemediğinin kabulü gerekmiştir.

Davacının iş sözleşmesinin incelenmesinden sipariş üzerine kısmi süreli çalışma olacağının kayıt altına alındığı izlenmektedir. Buna ek olarak 01.07.2003 tarihli işe giriş bildirgelerinde davacının imzası bulunmaktadır.

Belirtilen delil durumuna göre... " gerekçesiyle;
"1-Davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 25.02.2022 tarih, 2019/294 Esas ve 2022/120 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,
Davacının davasının kısmen kabulü ile,
Davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile, 2003/3 üncü dönem 45 gün, 2004/9 uncu ayında 5 gün, 2004/10 uncu ayında 5 gün, 2004/11 inci ayında 10 gün, 2004/12 nci ayında 10 gün, 2005/9 uncu ayında 10 gün, 2005/10 uncu ayında 10 gün, 2005/11 inci ayında 25 gün, 2005/12 nci ayında 25 gün, 2006/12 nci ayında 5 gün, 2007/10 uncu ayında 17 gün, 2007/11 inci ayında 20 gün, 2007/12 inci ayında 18 gün, 2008/9 uncu ayında 30 gün, 2008/11 inci ayında 12 gün, 2008/12 nci ayında 19 gün, 2009/9 uncu ayında 10 gün, 2009/11 inci ayında 5 gün, 2009/12 nci ayında 29 gün, 2010/11 inci ayında 22 gün, 2010/12 nci ayında 30 gün, 2011/9 uncu ayında 1 gün, 2011/12 nci ayında 10 gün, 2012/9 uncu ayında 3 gün, 2012/12 nci ayında 30 gün, 2015/12 nci ayında 12 gün çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,
Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Feri müdahil Kurum vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

2. Davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle, hak düşürücü sürenin dolduğunu,
Müvekkili şirkette sezon döneminde dahi kesintisiz değil, aralıklı (mevsimlik) çalışma yapıldığını ve davacının mevcut çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, müvekkili şirketin 4 ay boyunca kesintisiz çalışma yapabilmesinin mümkün olmadığını,
Davacının bütün hizmet süresinin Kuruma bildirildiği kadarıyla sınırlı olduğunu,
Emsal nitelik taşıyan, davacı ile aynı dönemlerde çalışan işçilerce açılan ve Yargıtay tarafından onanan kararlarda sezon döneminin Eylül-Aralık olduğu, bu dönemlerde tam çalışma yapıldığı sezon dışındaki iki dönem (sekiz ay) ise Kuruma bildirildiği kadar çalışma yapıldığının tespit edildiğini belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

3. Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle; müvekkiline imzalatılan hizmet sözleşmelerinde işçilerin çalışmadıkları izne ayrıldıkları dönemlerde taahütlü mektupla tekrar işe davet edileceğinin yazılı olduğu halde dosya müvekkili acısından herhangi bir mektubun bulunmaması sebebiyle müvekkilinin sürekli çalıştığının kabulü gerekli olduğunu belirterek kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davacı vekili ile feri müdahil Kurum vekilinin ve davalı ... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekilinin temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.