YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/3515 E.  ,  2023/4730 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2022/2721 E., 2022/2402 K.
KARAR : Kısmen Kabul
İLK DERECE MAHKEMESİ : Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2019/468 E., 2022/109 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraflar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin istinaf başvurunun esastan reddine, davalı şirket ve davalı Kurum vekillerinin istinaf başvurularının kabulü ile İlk Derece Mahkemesi hükmü kaldırılarak yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, müvekkilinin davalı işverene ait işyerinde 20.11.2002 - 25.09.2009 tarihleri arasında kesintisiz olarak çalıştığını beyanla Kuruma bildirilmeyen çalışmalarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
1.Davalı Kurum vekili, Kurum kayıtlarının resmi yazılı belge vasfında belgeler olduğunu, aksi yönde iddiaların aynı nitelikte belgelerle desteklenmesi ve ispatlanması gerektiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.

2. Davalı... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş. vekili, davacının çalıştığı dönemde hiçbir zaman sürekli ve kesintisiz çalışmasının olmadığını, davacının her yıl çağrı üzerine işbaşı yapan mevsimlik işçi olduğunu, davacının müvekkiline ait işyerinde sezon dönemlerinde ve sipariş olduğu zamanlardaki çalışmalarının Kuruma eksiksiz olarak bildirildiğini, davacının imzasını içeren ücret bordrolarının da işyerinde kesintili olarak çalıştığının karinesi olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir; zamanaşımı, hak düşürücü süre, derdestlik, husumet, işbölümü ve yetki itirazında bulunduklarını, çalışanların prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini gösteren kayıt ve belgelerin kuruma bildirilme yükümlülüğünün işverene ait olduğunu, davacının talebi ile ilgili Kurumun yaptığı işlemin doğru olduğunu, herhangi bir eksiklik bulunmadığını bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının 20.11.2002, tarihinde işe başladığı, 18.09.2008 tarihinde işten ayrıldığı, davacı ve davalı şirket arasında 20.11.2002 tarihinde imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinin 3 üncü maddesinde davalı işyerinde "kayısı, üzüm, incir hasadını takip eden sürede müşteri siparişlerine göre temizlik, ayıklama ve paketleme işlerinin görüleceği, işçi yaş meyvenin işlenmesi süresince kampanya döneminde mevsimlik imalat işçisi olarak çalışacaktır" ibaresinin yer aldığı ve taraflarca imzalandığı, işten çıkış tarihinin işveren feshi olduğu, celp edilen puantaj kayıtlarından ücret pusuları ile puantaj kayıtlarının birbirleri ile örtüştüğü, tüm toplanan delillerden imzalı puantaj kayıtları esas alınarak davacının davalı... Tarım Ürünleri İth.İhrç.San. Tic.A.Ş.'nin 1029365 sicil numaralı işyerinde geçici işçi statüsünde üzüm sezonu olan yılın Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık aylarında 30 gün diğer aylarında ise iş 15 gün süreyle sigortalı ve sigortasız olarak çalıştığı, tespit edilen sigortalılık sürelerinin dışında 509 gün bildirilmeyen fiili çalışmasının bulunduğu anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabul kısmen reddi ile davacının davalı şirkete ait 1029365.45 sicil numaralı işyerinde 20.11.2002 - 18.09.2008 tarihleri arasında 509 gün Sosyal Sigortalar Kurumuna bildirilmeyen hizmetlerinin bulunduğu ve günün cari asgari ücreti karşılığı çalıştığının tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraflar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1. İstinaf kanun yoluna başvuran davacı vekili, ... Bölge Adliye Mahkemesi'nin bozma ilamında belirtilen usul ve esasa dair kuralların uygulanmadığını, bordro tanıklarının mahkemeye verdikleri ifadelerinde davalıya ait işyerinde mevsimlik olarak çalışıldığına ilişkin herhangi bir ibare olmamasına rağmen mahkemece davalıya ait işyerinde mevsimlik olarak çalışıldığına kanaat getirildiğini, bilirkişi tarafından hazırlanan raporda sezonluk ve tam zamanlı olarak çalışma ayrımı yapılarak iki ayrı hesaplama yapıldığını, mahkemece sezonluk çalışıldığına karar verilerek müvekkilinin 445 günlük hak kaybı olduğunu, kısmen kabul kısmen red kararı verilerek müvekkili aleyhine vekalet ücreti ve yargılama giderine hükmedilmesinin hatalı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

2.İstinaf kanun yoluna başvuran davalı... Tar. Ürn. İth. İhr. San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili, gerekçeli kararda şirket unvanının doğru olarak yazılmadığını, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, müvekkilinin üzüm işi yapan bir firma olduğunu ve işi gereği mevsimlik veya siparişe bağlı çalışma yaptığını, siparişin olmadığı veya mevsim dönemi olmadığı zamanlarda işçilerin ücretsiz izne çıkarıldığını, bu uygulamanın hem sözlü hem yazılı olarak tüm işçiler tarafından kabul edildiğini, davacının izinli olduğu ve çalışmasının bulunmadığı dönemlerde çalışması varmış gibi bildirimde bulunulmasının hukuka aykırı olduğunu, davacının, müvekkili nezdindeki tüm çalışmalarının eksiksiz olarak Kuruma bildirildiğini, davacının çalıştığı süre zarfında müvekkili şirkette hiçbir zaman tam zamanlı çalışma olmadığını, davacının hizmet döküm cetvelinde bu hususun doğrulandığını, davacının çalışmasına rağmen bildirimi yapılmayan günü bulunmadığını, davacının talep ve iddialarını kesin ve net deliller ile ispat edemediğini, bilirkişi raporundaki tespitlerin somut delillere dayanmadığını, istinaf kaldırma kararı öncesi aynı bilirkişinin hazırladığı bilirkişi raporunda eksik gün sayısı 434 olarak tespit edilmişken gün sayısının farklı hesaplanmasını kabul etmediklerini ve istinaf öncesi mahkemece verilen kararın davacı tarafından istinaf edilmemesi nedeniyle mahkemece verilen kararda eksik gün sayısının 434'ü aşmaması gerektiğini beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın tümden reddine karar verilmesini istemiştir.

3. İstinaf kanun yoluna başvuran davalı Kurum vekili, gerekçeli kararda usul yönünden eksiklikler bulunduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yoğun dönem olarak tespit edilen dönemlerde aynı davalıya ait aynı nitelikte bir çok dosyada davacıların yoğun olarak nitelendirilen bu dönemde çalıştıklarının kabul edildiğini, her bir davacı için ayrı ayrı inceleme yapılmadan genel olarak aynı gerekçe ile hüküm kurulduğunu, davalı şirkete ait bir çok hizmet tespit davası bulunması ve tanıklarında aynı davalıya karşı dava açmış olması nedeniyle beyanlarına itibar edilmeyeceğini, yeterli delile ulaşılamadığını ve davanın ispatlanamadığını, hak düşürücü sürenin gözetilmediğini, davacının çalıştığı sürelerde davalı işveren tarafından Kuruma bildirim yapıldığını, davacının Kurum kayıtlarında olan hizmet süreleri dışında bir çalışması bulunmadığını, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kesin ve net bir şekilde davacının çalışma olgusunu ispatlayacak delil bulunmadığını, rapora itirazlarının dikkate alınmadığını, tanık beyanlarının çalışmanın ne kadar süreyle olduğuna ilişkin kesin bir bilgi vermediğini, davacının, çalıştığını iddia ettiği dönemde imzasını içeren hiçbir ücret bordrosu-puantaj kaydı bulunmadığının davacının bu dönemlerde çalışmadığının göstergesi olduğunu, davanın 2014 yılında açıldığı ve müvekkili Kurumun davalı sıfatı ile yer aldığından reddedilen kısım yönünden müvekkili Kurum lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sezon döneminde tam çalıştığı, diğer dönemlerde ise sipariş oluğunda çağrı üzerine çalıştığı olgusu davacı aleyhine kesinleşmiş olmakla aynen esas alınmıştır. Nitekim davacının iş sözleşmesinde de sipariş üzerine çalışılacağı, sipariş olmadığında ücretsiz izin verileceği belirtilmiş bulunmaktadır. Belirtilen delil durumuna göre davacının kuruma yapılan bildirime ek olarak 2003/3. dönem 38 (Bu dönemde imzalı belge bulunan aylar olduğu için), 2004/11 inci ayında 30, 2005/12 nci ayında 25, 2006/11 inci ayında 30, 2006/12 nci ayında 30, 2008/9 uncu ayında 18 gün çalışmasının bulunduğu ve fakat bildiriminin yapılmadığının tespiti gerekmiştir. Davacı tarafın tam ve kesintisiz çalışma iddiasının kabulü mümkün görülmediğinden;
"A) 1-Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 25.02.2022 tarih, 2019/468 Esas ve 2022/109 Karar sayılı kararının kaldırılmasına ilişkin davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Kanun'un 353/1-b.1 hükmü gereğince esastan reddine, B) 1-Davalı işveren vekili ve davalı Kurum vekilinin istinaf başvurularının kabulü ile; Saruhanlı Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi'nden verilen 25.02.2022 tarih, 2019/468 Esas ve 2022/109 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.2 hükmü gereğince kaldırılmasına,
Davacının davasının kısmen kabulü ile,
Davacının davalı işverene ait, 1029365.45 sicil sayılı işyerinde, dönemin asgari ücreti ile 2003/3 üncü dönem 38, 2004/11 inci ayında 30, 2005/12 nci ayında 25, 2006/11 inci ayında 30, 2006/12 nci ayında 30, 2008/9 uncu ayında 18 gün çalışmasının kuruma bildirilmediğinin tespitine,
Davacının fazlaya ilişkin talebinin reddine," karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; İstinaf gerekçeleri ile kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu madde hükümleridir.

3. Değerlendirme
1.Bölge Adliye Mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup davalı kurum vekilinin temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler ve dosyada yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinde kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeple;
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.