YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/2610 E.  ,  2023/4695 K.
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/331 E., 2023/26 K.
KARAR : Kabul

Taraflar arasında İlk Derece Mahkemesinde görülen kurum işleminin iptali ve yaşlılık aylığı bağlanması davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesince bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 506 sayılı Kanun kapsamındaki çalışmalarının yaşlılık aylığı almaya yetecek durumda olduğunu, bunun dışında çeşitli dönemlerde müvekkilinin 1479 sayılı Kanun'dan kaynaklanan sigortalılığının bulunduğunu ve bu sigortalılık nedeni ile davalı kuruma borcu bulunduğunu, bu borç nedeni ile müvekkilinin yaşlılık aylığı almaya hak kazanamadığını beyan ederek müvekkilinin 1479 sayılı Kanun'a tabii hizmetlerinin iptali ile müvekkilinin 1479 sayılı Kanun'dan kaynaklı olarak davalı kuruma herhangi bir borcu bulunmadığının tespitine ve müvekkiline emeklilik şartlarını hak ediş tarihinden itibaren yaşlılık aylığı bağlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP
Davalı kurum vekili davaya verdiği cevapta; davacının Bağ-Kur ve SSK sigortalısı olduğu kimi dönemlerde sigortalılıklarının çakıştığını, çakışan dönemlerde SSK sigortalılığının esas alındığını, bunun ardından davacının vergi kaydına istinaden sigortalılığının 1479 sayılı Kanun sigortalısı olarak devam ettirildiğini,, çakışan döneme ilişkin prim transferi yapmak üzere kurum içi yazışmaların devam ettiğini, kurum işlemlerinin yasal olduğunu, davacının yaşlılık aylığı alıp almayacağının prim transferleri yapılmadan mümkün olmadığını beyan ederek açılan davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin 21.12.2015 tarihli ve 2013/222-2014/168 sayılı kararıyla; davanın reddine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ
A. Birinci Bozma Kararı
1.Mahkeme kararına karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Dairemizin 16.01.2018 tarihli ve 2014/12583- 2015/22647
sayılı ilamı ile; davacının sigortalılığının 5510 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 63 üncü madde kapsamında kalıp kalmadığı ile durdurulması gereken süreler sorularak, çakışan dönemdeki 506 sayılı Kanun'a ve 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 nci fıkrasının (a) bendine tabi sigortalılığın geçerliliği irdelenmeli ve bu çerçevede, dava tarihi itibariyle yaşlılık aylığı tahsisi şartları irdelenerek, varılacak sonuca göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

B. İkinci Bozma Kararı
1.Bozmaya uyan Mahkemece verilen 07.12.2017 tarihli ve 2016/112-2017/682 sayılı kararıyla; davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından temyiz isteminde bulunulmuştur.

2. Dairemizin 24.03.2021 tarihli ve 2019/6653-2021/3879 sayılı ilamı ile; bir önceki bozma ilamının gereklerinin tam olarak yerine getirilmediği gerekçesiyle karar bozulmuştur.

C. İlk Derece Mahkemesince Bozmaya Uyularak Verilen Karar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davacıya 01.03.2012 tarihinden geçerli olmak üzere 5510 sayılı Kanun'un 4/1-a maddesi kapsamında yaşlılık aylığı bağlanması gerekeceği belirtilerek;"1-Davanın KABULÜ ile; Davacının Bağ-Kur prim günlerinin iptali ile Bağ-Kur'a prim borcunun olmadığının TESPİTİNE ve SGK prim günlerini doldurmuş olmasından dolayı emekliliğin hakedildiği tarih itibarı ile emekli sayılmasına ve emekliliğe ilişkin hak ve ödemelerin yapılması gerektiğinin TESPİTİNE, " karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili tarafından temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde; eksik araştırmaya dayalı hüküm kurulduğunu, davacının işten ayrılmadığının sabit olduğunu, yasal mevzuata göre kurum işleminin yerinde olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, davacının yaşlılık aylığına hak kazanıp kazanamadığına ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri ile 506 sayılı Kanun'un Ek 39 ncu maddesi, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 16.05.2000 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 18.02.2000 gün ve 1997/1 Esas-2000/1 sayılı Kararı

3. Değerlendirme
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre, davalı vekilinin aşağıdaki bentler dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2.İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporu irdelendiğinde, davacının itibari hizmet sürelerinin yaşlılık aylığına etkisi yönünden, 506 sayılı Kanun'un Ek 39 ncu maddesi kapsamında yaştan indirilmesinin isabetli olduğu, sigorta başlangıcının askerlik hizmeti gözetilerek geri çekilmesi hususu yerinde görülmekle birlikte, itibari hizmet süreleri kadar daha geri götürülmesine dair herhangi bir yasal mevzuat bulunmadığından bu şekilde bir değerlendirmenin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Nitekim sigorta başlangıcının geri götürülemeyeceği Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 16.05.2000 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanan 18.02.2000 gün ve 1997/1 Esas-2000/1 Karar sayılı kararında da işlenmiştir.

3. İlk Derece Mahkemesince yukarıda belirtilen hususlar gözetilerek, tahsis yapılmasına ilişkin eldeki davada, Kuruma başvuruda bulunulduğu tarih veya dava tarihi itibarıyla tümüyle oluşmayan tahsis koşullarının yargılama aşamasında gerçekleşmesi durumunda, özellikle, Anayasa’nın 141 inci maddesindeki, davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılmasının, yargının görevi olduğunu belirten hüküm, 6100 sayılı Kanun'un “Usul ekonomisi ilkesi” başlıklı 30 uncu maddesinde yer alan, hâkimin, yargılamanın kabul edilebilir süre içinde ve düzenli bir biçimde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını sağlamakla yükümlü olduğu yönündeki düzenleme, sosyal koruma, dayanışma, sosyal denkleştirme ve zorunluluk ilkelerine dayanan sosyal sigortalar, bireyin onuru ile kişiliğinin geliştirilmesi için kaçınılmaz ekonomik, sosyal ve kültürel hakların doyurulması temeline dayanan sosyal güvenlik hukukunun ilkeleri dikkate alındığında, bütün şartların yerine getirildiği tarihi izleyen aybaşından itibaren aylığa hak kazanıldığının tespitine ilişkin hüküm kurulması, kuşkusuz, yargılama aşamasında gelir/aylık bağlama koşulları gerçekleşen sigortalı yönünden tahsis talep günü itibarıyla şartlar oluşmamakla Kurumun dava açılmasına sebep olan herhangi bir haksız işleminin de söz konusu bulunmadığı gözetilerek yargılama giderlerinin taraflar arasında paylaştırılması gerekmektedir.

Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

03.05.2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.