YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/14463 E.  ,  2024/977 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/107 E., 2023/1567 K.
KARAR : Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Bismil 1. Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2020/475 E., 2022/759 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın davalı ... Beton Nak. Oto. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. yönünden kabulüne, davalı ... yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair karar verilmiştir.

Kararın davalılardan ... Beton Nak. Oto. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılardan ... Beton ...Oto. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalılar bünyesinde 20.03.2014-13.10.2017 yılları arasında çalıştığını, ancak bu çalışmalarının bir kısmının Kuruma bildirilmediğini ileri sürerek eksik bildirilen sürelerin tespitini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP
1. Davalı ... Beton Nak. Oto. İnş. San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; davacı tarafın sunmuş olduğu dava dilekçesinde, iddia etmiş olduğu hususların yasal dayanaktan yoksun, somut bir delile dayanmayan ve tamamen soyut iddialardan ibaret olduğunu davacı tarafın müvekkil şirket nezdinde dönemsel olarak çalıştığını bu sebeple sigorta girişi-çıkışı davacının işten ayrılıp tekrar dönmesine bağlı olarak gerçekleştirildiğini müvekkili şirket tarafından davacının haksız işten çıkarılmasının söz konusu olmadığını, işlenmeyen sigorta priminin de bulunmadığını, beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkili aleyhine söz konusu şirketin müteselsilsen sorumlu müdürü olarak yöneltilen husumetin hukuka aykırı olduğunu, zira müvekkilinin bahsi geçen şirketin tüzel kişiliği haiz olmayıp şirketten bağımsız iş ve eylemler yapmakta olduğunu müvekkili ile davacı taraf arasında da herhangi bir bağ bulunmadığını, işin yapıldığı iddia edilen şirket ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

3.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucu toplanan tüm deliller hep birlikte değerlendirildiğinde; dinlenen tanıkların fiili çalışmayı doğrulamaları, davacının talep konusu dönem boyunca aynı işyerinde çalışmakta olduğunun ve hizmetlerinin kesintili olarak kayıt altına alındığının tartışmasız olması, davalının Mahkemeye niza konusuna ilişkin bilgi ve belgeleri sunamamasında, işverenin üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmemesinde, bildirge ve dönem bordrolarını Kuruma vermemesinde veya bunlarda gerçekten çalışan kişinin ismine yer vermemesinde çalışanın hiçbir kusurunun bulunmaması, bu gerekçelerle çalışanı Anayasa ile güvence altına alınmış sosyal güvenlik hakkından yoksun bırakmanın sosyal hukuk devletinin ilkeleri ile bağdaşmaması, esasen Kurumun da kendi üzerine düşen denetim ve gözetim görevini yerine getirmediğinin ortada olması ve iddianın aksinin yani çalışılmadığının ispat edilemediği gerekçeleriyle davalı ...'a yönelik açılan davanın pasif husumet nedeniyle reddi ile davalı ... Beton Şirketi'ne yönelik açılan davanın kabulüne, davacının 2101200102448 sigorta sicil nosu ile davalıya ait işyerinde 20.03.2014- 31.12.2014 tarihleri arasında 213 gün, 2015 yılında 210 gün, 2016 yılında 360 gün, 01.01.2017-13.10.2017 tarihleri arasında 145 gün olmak üzere toplam 928 gün asgari ücretle hizmet akdi ile sigortasız olarak çalıştığının tespitine dair karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri
1.Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; hizmet tespiti davalarının kamu düzenini ilgilendirmesi nedeni ile titizlikle araştırılması gerektiğini, eksik araştırma ile kurulan hükmün hatalı olduğunu belirterek kararı istinaf etmiştir.
2.Fer'i müdahil ... Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; eksik inceleme ve araştırma neticesinde hüküm kurulduğunu, eldeki davada hak düşürücü sürenin gerçekleştiğini, vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağını belirterek kararı istinaf etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden kanuna aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak, davalı şirket vekili ve feri müdahil vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esas yönünden reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket ve fer'i müdahil Kurum vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı şirket vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

2.Fer'i müdahil vekili özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulması istemi ile temyiz yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369 uncu maddesinin birinci fıkrası ile 370 ve 371 inci maddeleri.

2. Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 uncu maddesi olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 26 ncı maddesi uyarınca; "Hakim tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir. Aynı Kanun'un 294-301 maddelerinde ise mahkeme kararlarının nasıl olması gerektiği belirlenmiştir. Bu düzenlemelere göre Mahkeme, usule veya esasa ilişkin bir nihai kararla davayı sona erdirir. Yargılama sonunda uyuşmazlığın esası hakkında verilen nihai karar, hükümdür. Yine aynı Kanun'un 297 nci maddesinin (2) nci fıkrasında “hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, mümkünse sıra numarası altında açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir,” hükümleri öngörülmüş olup, hüküm sonucu kısmında gerekçeye ait her hangi bir söz tekrar edilmeksizin isteklerin her biri hakkında verilen hükümle taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların mümkünse sıra numarası altında birer birer açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gerekir. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtayın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması, zorunludur.

3. Değerlendirme
1.İnceleme konusu eldeki davada, davacının, davalı işverenlik nezdinde 20.03.2014-13.10.2017 tarihleri arasında geçen çalışmalarının tespitini istediği, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda, davalı ... yönünden davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine, davalı ... Beton... Şirketine yönelik açılan davanın kabulüne, davacının 2101200102448 sigorta sicil nosu ile davalıya ait işyerinde 20.03.2014- 31.12.2014 tarihleri arasında 213 gün, 2015 yılında 210 gün, 2016 yılında 360 gün, 01.01.2017-13.10.2017 tarihleri arasında 145 gün olmak üzere toplam 928 gün asgari ücretle hizmet akdi ile sigortasız olarak çalıştığının tespitine dair karar verilmiş ise de, tespiti istenen 2015 yılı bakımından 210 günün mal edildiği tarihlerin açıkça belirtilmediği, bu hususun infazda tereddüte neden olacağı dikkate alınmadan infaza elverişli olmayan şekilde hüküm kurulması Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297 nci maddesine aykırılık teşkil ettiğinden usul ve yasaya aykırı kararın bozulması gerekmektedir.

2. Mahkemece yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca yapılacak değerlendirme sonucu hüküm kurulması gerekirken eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

VI. KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararının sair hususlar incelenmeksizin yukarıda açıklanan nedenlerle BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

Peşin yatırılan temyiz harcının ilgiliye iadesine,

08.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi