YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/14154 E.  ,  2024/934 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/742 E., 2023/1948 K.
KARAR : Esastan red
İLK DERECE MAHKEMESİ : Mucur Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
SAYISI : 2021/286 E., 2022/241 K.

Taraflar arasındaki hizmet tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı ve fer'i müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf istemlerinin esasten reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının 2014 yılı Ocak ayında Mucur Belediye Başkanlığı bünyesinde çalışmaya başladığını, bu kapsamda belediyeye ait fırında, çöp arabası şoförlüğünde, traktör şoförlüğünde çalıştığını, ihtiyaç duyulan yerlerde görevlendirildiğini, bu çalışmalarının 2014 yılı Ocak ayında başlamış olmasına rağmen sonradan yaptığı inceleme ile 21.02.2017-18.08.2017 arası 176 gün; 15.08.2018-28.12.2018 arası 134 gün sigortalı gözüktüğünü, bunun dışında 25.01.2019 tarihinde bir girişi daha bulunup henüz 4 üncü ayın priminin yatırılmamış gözüktüğünü belirterek davacının Ocak 2014 ilâ 15.02.2019 tarihleri arasındaki çalışmasının sigortalı çalışma olduğunun tespitine karar verilmesini istemiştir.

Davacı vekili, 28.06.2022 tarihli beyan dilekçesinde, davacının sigortalı hizmet cetvelinin incelenmesinde tespit istenilen tarih aralığında 01.01.2014 - 05.03.2014 tarihleri arası dava dışı Feyzullah Ertuğrul'un yanında çalıştığı, 21.02.2017 - 18.08.2017, 15.08.2018 - 28.12.2018 ve 25.01.2019 - 15.02.2019 tarihleri arasında ise davalı ... Belediyesinde çalıştığı görüldüğünü, bu durumda davacının sigortalı çalıştığı sürelerin dışlanması ile davacının 06.03.2014 - 20.02.2017, 19.08.2017 - 14.08.2018 ve 29.12.2018 - 24.01.2019 tarihleri arası davalı belediyede tam gün sigortalı olarak çalıştığının tespitine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

II. CEVAP
1.Davalı ... Başkanlığı vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur.

2.Fer'i müdahil Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davacının 01.01.2014 tarihinden 31.03.2019 tarihine kadar (sigortaya bildirilen süreler hariç olmak üzere) hizmet akdine bağlı olarak, asgari ücretle, tam gün ve kesintisiz olarak sigortalı nitelikte çalıştığının tespitine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili ve fer'i müdahil Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
1.Fer'i müdahil Kurum vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalı ... Başkanlığı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkeme kararının kaldırılarak, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurularının Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve fer'i müdahil Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
1.Davalı ... Başkanlığı vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.
2. Fer'i müdahil Kurum vekili, temyiz dilekçesinde; istinaf gerekçelerini tekrarla kararın bozulmasını istemiştir.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, hizmet tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren Geçici 7 nci maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un 79/10 ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9 uncu maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için, tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.

3. Değerlendirme
Eldeki dava, Ocak 2014 ilâ 15.02.2019 tarihleri arasındaki davalı Belediyede geçen çalışmalarının tespiti istemine ilişkin olup davanın kabulüne karar verilmiş ise de verilen hükmün eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece, davalı işverenin kamu kurumu olduğu, kamu kuruluşlarında çalışanların hizmetlerinin kayıtlara geçirilmesinin ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılmasının asıl olduğu, davacının kamu kurumu olan işyerinde uzun süre çalıştığını iddia ettiği göz önünde tutulmalıdır. Davacının kayıtlarda gözükmeyen çalışmalarının hangi nedenle bildirim dışı kaldığı gereğince ve yeterince araştırma konusu yapılmamıştır.

Davacının, davalı ... bünyesinde çalıştığını iddia ettiğine göre araştırmanın buna göre yapılması gerektiğinden ve kamu kuruluşundaki çalışmaların resmî kayıtlara geçirilmesi ve ücret ödemelerinin belgelere dayandırılması asıl olduğundan bu hususların öncelikle davalı ...'den sorulması ve ücretleri elden alma iddialarının dinlenilmemesi gerekir. Mahkemece, talep edilen dönemler yönünden yapılacak iş, (devredilen) Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen tüm ücret bordroları, puantaj kayıtları, işe giriş ve işten ayrılış belgelerinin celbedilmesi; belgelerin gönderilmemesinin haklı bir sebebe dayanması halinde ücret ödemeyle ilgili davalı Kurumun muhasebecisi, müdürleri, çalıştığı biriminin şef/amirleri, ilgili Belediye Başkanının dinlenilerek davacının ücretini nasıl aldığını belirlenmesi, çalışmaların başlangıç ve bitiş tarihlerinin tespiti ile işe ara verme hususu olup olmadığı hususu ile eksik bildirimlerin sebebinin sorulması, tanıkların buna ilişkin ayrıntılı beyanları alınıp çelişki oluşması halinde çelişkilerin giderilmesi ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile hüküm tesisi hatalıdır.

Kabule göre de Kuruma daha az hizmet bildirilmiş olmasına rağmen 2017/8 ve 2018/12 aylar yönünden ayda 30 gün üzerinden ücret ödemeleri olduğu görülmekle bu aylar bakımından sigorta bildirimlerinin eksik yatırıldığı anlaşılmakta olup, bu durumun gözetilmesi gerekir.

Öte yandan, davacının 05.03.2014 tarihinden 5 gün başka işyerinde çalışmaları bulunmasına rağmen bu çalışmaların dışlanmayarak hükme alınması; davacı vekili tarafından dava dilekçesinde davacının 15.02.2019 tarihi itibariyle işten ayrıldığı bildirilmesine rağmen taleple bağlılık ilkesine aykırı olarak talep edilen süreleri aşarak 31.03.2019 tarihine kadar hüküm kurulması hatalıdır.

Mahkemece, açıklanan maddi ve hukuki ilkeler gözetilmeksizin eksik inceleme ve araştırma ile yazılı şekilde karar verilmiş olması, usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI. KARAR
1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurularının esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

07.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.