YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ

10. Hukuk Dairesi         2023/13626 E.  ,  2024/1014 K.
"İçtihat Metni"MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/2704 E., 2023/2794 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Antalya 2. İş Mahkemesi
SAYISI : 2021/207 E., 2023/134 K.

Taraflar arasındaki 21.02.2005-11.09.2012 tarihleri arasındaki 506 sayılı Kanun ve 4/1-a kapsamdaki sigortalılık ile çakışan 1479 sayılı Kanun ve 4/1-b kapsamdaki sigortalılığın geçerli olduğunun tespiti davasından dolayı yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir.

Kararın davalı Kurum vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA
Davacı vekili, 21.02.2005-11.09.2012 tarihleri arasındaki 506 sayılı Kanun ve 4/1-a kapsamdaki sigortalılık ile çakışan 1479 sayılı Kanun ve 4/1-b kapsamdaki sigortalılığın geçerli olduğunun tespitini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı Kurum vekili, Kurum içi genelgeleri gereği tarih olarak önce başlayan sigortalılığa üstünlük tanınarak sonra başlayan sigortalılığın iptal edildiğini, Kurum işlemlerinin usul ve kanuna uygun olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 5510 sayılı Kanun'un yürürlükte olmadığı 01.10.2008 tarihi öncesine ilişkin olarak bu tür çakışan sigortalılığa ilişkin uyuşmazlıkların çözümü için, gerçek ve fiili çalışmanın, başka bir anlatımla baskın sigortalılık olgusunun hangi Kurum ve Kanun kapsamında gerçekleştiği belirlenmeli, aynı döneme rastlayan gerçek ve fiili çalışmalardan hangisinin sigortalının hayatında ekonomik olarak baskın çalışma niteliği taşıdığının belirlenmesi gerektiği, davacının şehir içi toplu taşıma faaliyetleri yaptığı 2005-2012 arası dönemde sigortalı olarak kendisini bildiren firmalarda fiili çalışmasının olmadığı, firmaların yasal zorunlulukları aşmalarını teminen bu firmalarda sigortalı gösterildiği, geçimini toplu taşıma faaliyetlerinden sağladığı, bu bağlamda davacının 2005-2012 yılları arasında çakışan sigortalılık dönemi için 4/1-b Bağ-Kur sigortalılığına üstünlük tanınması, bu dönemde çakışan 4/1-a kapsamındaki sigortalılığının iptali gerektiği gerekçesi ile davacının 21.02.2005 - 11.09.2012 tarihleri arasında 1479 sayılı Kanun'a göre 4/1-b Bağ-Kur sigortalısı olduğunun tespitine, davacının bu dönemde çakışan 506 sayılı Kanun kapsamındaki 4/1-a sigortalılığının iptaline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF
A. İstinaf Yoluna Başvuranlar
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B.İstinaf Sebepleri
Davalı Kurum vekili, kararın eksik araştırma ve inceleme sonucu verildiğini, usul ve kanuna aykırı olduğunu belirterek istinaf başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ
A. Temyiz Yoluna Başvuranlar
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri
Davalı Kurum vekili, istinaf gerekçelerini tekrarla temyiz başvurusunda bulunmuştur.

C. Gerekçe
1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme
Uyuşmazlık, aksine işlemin iptali ile 21.02.2005-11.09.2012 tarihleri arasında bulunan 506 sayılı Kanun ve 4/1-a kapsamdaki sigortalılık süresi ile çakışan 1479 sayılı Kanun ve 4/1-b kapsamdaki sigortalılığın geçerli olduğunun tespiti istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk
1-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 369, 370 ve 371 inci maddeleri, 1479, 506, 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesi.

2- 5510 sayılı Kanun'un "Sigortalılık hallerinin birleşmesi" başlıklı 53 üncü maddenin 01.03.2011 tarihinde yürürlüğe giren değişik 1 inci fıkrası; " Sigortalının 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statüleri ile (c) bendinde yer alan sigortalılık statüsüne aynı anda tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde öncelikle aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında, (a) ve (b) bentlerinde yer alan sigortalılık statülerine tabi olacak şekilde Kanun kapsamına girmesi halinde ise aynı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Ancak, sigortalılık hallerinin çakışması nedeniyle Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki sigortalılığı esas alınanlar, yazılı talepte bulunmak ve Kanun'un 82 nci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ve üst sınırına ilişkin hükümler saklı olmak kaydıyla, esas alınmayan sigortalılık statüsü kapsamında talep tarihinden itibaren prim ödeyebilirler. Bu şekilde ödenen primler; iş kazası ve meslek hastalığı sigortasından sağlanan haklar yönünden, Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde, kısa vadeli sigorta kollarından sağlanan diğer yardımlar ile uzun vadeli sigorta kollarından sağlanan yardımlar yönünden ise Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalılık statüsünde değerlendirilir. Bu fıkra hükümlerine göre ödeme talebinde bulunulduğu halde ait olduğu ayı izleyen ayın sonuna kadar ödenmeyen primlerin ödenme hakkı düşer. 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendinin (4) numaralı alt bendi ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda, (b) bendinin (4) numaralı alt bendi dışındaki diğer sigortalılık durumu, 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında muhtar sigortalılığı ile aynı maddenin birinci fıkrasının (b) bendindeki diğer sigortalılık statülerine aynı anda tabi olacak şekilde çalışılması durumunda muhtar sigortalılığı dikkate alınır." düzenlemeyi içerir.

3. Değerlendirme
İnceleme konusu davada davacının, davalı Kurum tarafından iptal edilen ve 21.02.2005-11.09.2012 tarihleri arasında geçen 4/1-b kapsamda sigortalılık süresinin geçerli olduğunun tespitini talep ettiği, Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Dosya içinde bulunan bilgi ve belgelere göre davacının 4/1-b kapsamda sigortalığının 21.02.2005 tarihi itibariyle vergi mükellefiyeti nedeniyle başladığı, düzenli prim ödemeleriyle 31.08.2012 tarihine kadar sigortalılığının devam ettiği, gıda mühendisi olan davacının, dava dışı iş yerinden 11.03.2003 tarihi itibariyle ayda bazı aylar 4, bazı aylar 5 gün olarak bildirildiği, bu bildirimlerin ise 11.09.2012 tarihi itibariyle sona erdiği, davalı Kurum'un aynı döneme rastlayan bildirimler nedeniyle davacının 4/1-b kapsamda sigortalılık süresinin tümünü iptali üzerine eldeki davanın açıldığı, Mahkemece davanın kabulüne karar verildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemenin, dava konusu çakışmanın bulunduğu 21.02.2005-01.03.2011 tarihleri arasında davacıyı 4/1-b kapsamda sigortalı olarak kabulü isabetlidir.

Ancak 01.03.2011 tarihi itibariyle yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanun'un 53 üncü maddesine göre 01.03.2011 tarihinden sonraki çakışan sürede, davacının 4/1-a kapsamdaki sigortalılığına üstünlük tanınarak, 01.03.2011 tarihinden itibaren 4/1-a kapsamda bildirilen sürelerde davacının 4/1-a kapsamda sigortalı, ay içinde çakışmanın olmadığı diğer günlerde ise 4/1-b kapsamda sigortalı olduğunun kabulü gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup, bozma nedenidir.

VI.KARAR
Açıklanan sebeplerle;
Davalı Kurum vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile

Temyiz olunan İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

08.02.2024 gününde oybirliğiyle karar verildi.